Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “cái” là gì?

Đặt sau danh từ để chỉ cái lớn nhứt, cái chính trong một loạt cùng thứ: đường cái, sông cái, cửa cái, cột cái, ngón cái.

Tiếng Anh: Placed after a noun to mark the biggest or main one of its kind, as in the main road, the main river, the front door, the main pillar or the thumb.

Cách đọc
cái(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

đường cái

Con đường lớn, đường chính của làng xóm hay của một vùng, nối nơi nầy qua nơi khác, xe cộ đi được, khác với bờ đê, đường mòn, đường tắt.

cửa cái

Cửa chính, cửa lớn phía trước của căn nhà, đối với cửa sổ, cửa hông, cửa sau; nhà Nam Bộ ban ngày thường để cửa cái mở.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “cái”:

1 nét nghĩa
1cái lớn nhứt, cái chínhtừ vựng chung[thường]
A2

🇻🇳 Đặt sau danh từ để chỉ cái lớn nhứt hoặc cái chính trong một loạt cùng thứ. Đường cái là con đường lớn, sông cái là dòng sông lớn, cửa cái là cửa chính giữa nhà, cột cái là cây cột chính, ngón cái là ngón lớn nhứt của bàn tay, bàn chân.

🇬🇧 Placed after a noun to mark the biggest or main one of its kind. Duong cai is the main road, song cai the big river, cua cai the main front door, cot cai the main pillar of a house, and ngon cai the thumb or big toe.

Thí dụ:

Không kiên nhẫn được nữa, tôi chạy ra đường cái.

Unable to wait any longer, I ran out to the main road.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Buồn quá, Hiếu đi lần ra đường cái.

Feeling very sad, Hieu slowly made his way out to the main road.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Gió từ ngoài sông cái thổi vô nghe lành lạnh.

The wind blowing in from the big river felt a little chilly.

Nguồn: Lê Xuyên, Vợ Thầy Hương

Anh ta đứng dựa gốc cây bần mà ngó mông ra sông cái.

He stood leaning against the trunk of a ban tree, gazing out over the big river.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặng

Cửa cái và cửa sổ mở rộng.

The front door and the windows were wide open.

Nguồn: Sơn Nam, Người Bạn Triệu Phú

Phía trước dọn ba bàn thờ lót ba bộ ván gõ, gần cửa cái để một bộ ghế trường kỷ.

In front they set up three altars and laid three hardwood platforms, and near the main door they placed a long settee.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu

Ấy vậy Nho giáo với Phật giáo là hai đồng trụ hai cột cái của nhà Việt Nam.

So Confucianism and Buddhism are the two pillars, the two main posts of the Vietnamese house.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nào

Nhan đứng dựa cây cột cái bằng gỗ đỏ, to đến hai người ôm, hơi chửa ở khúc giữa trông như cây đèn sáp rờ rẩm để thưởng thức sự láng bóng của nó.

Nhan stood leaning against the main pillar of red wood, so thick it took two people to reach around it and swelling slightly in the middle like a candle, feeling its glossy smoothness.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nửa Đêm Trãng Sụp

Ông Tăng-Thọ rót trà ra trong những cái chén nhỏ bằng ngón tay cái và mời khách.

Mr Tang-Tho poured tea into little cups no bigger than a thumb and offered it to his guests.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Diễm Phượng

Người thiếu nữ Trung Hoa ngó xuống đất, ngón chân cái dí dí xuống nền nhà không đáp.

The young Chinese woman looked down at the ground, pressing her big toe against the floor, and did not answer.

Nguồn: Ngọc Linh, Trên Sông Hoàng Hôn
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Rằng: Hồng nhan tự thuở xưa, Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu?”
Đoạn trích nguyên tác

Vân rằng: Chị cũng nực cười, Khéo dư nước mắt khóc người đời xưa. Rằng: Hồng nhan tự thuở xưa, Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu? Nỗi niềm tưởng đến mà đau, Thấy người nằm đó biết sau thế nào?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 2: Du xuân Thanh minh và gặp Kim Trọng, cặp câu 54
Câu trích chính
“Nguyễn văn Lập tỳ-tướng của y lại là người gì, chỉ có vòng thành Điếu-ngư nhỏ bằng cái đấu hai người ấy chống nổi toán quân trăm vạn của Mông-kha, khiến cho con dân nước Tống, đến nay hãy còn nhớ ơn.”
Đoạn trích nguyên tác

Nay ta hãy đem chuyện nước Tống, giống Thát(là chuyện gần đây) kể cho các người cùng nghe: Vương công Kiên là người gì? Nguyễn văn Lập tỳ-tướng của y lại là người gì, chỉ có vòng thành Điếu-ngư nhỏ bằng cái đấu hai người ấy chống nổi toán quân trăm vạn của Mông-kha, khiến cho con dân nước Tống, đến nay hãy còn nhớ ơn. Đường ngột Ngại là người gì?

Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn), Đoạn 1: Gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách, câu 12
Câu trích chính
“Người còn thì của hãy còn, Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà.”
Đoạn trích nguyên tác

Lỡ chưn trót đã vào đây, Khóa buồng xuân để đợi ngày đào non. Người còn thì của hãy còn, Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà. Làm chi tội báo oán gia, Thiệt mình mà hại đến ta hay gì?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 506
Câu trích chính
“Huống chi ta với các ngươi, sinh ở buổi rối ren, lớn lên nhằm khi khó nhọc, chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đình, chúng giơ cái thân chó dê, kiêu ngạo với quan tể-phụ;”
Đoạn trích nguyên tác

xông pha lam-chướng trên đuờng muôn dặm, hai người ấy đánh được quân Nam-chiếu trong vài tuần, khiến cho vua chúa giòng Thát nay còn để tiếng! Huống chi ta với các ngươi, sinh ở buổi rối ren, lớn lên nhằm khi khó nhọc, chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đình, chúng giơ cái thân chó dê, kiêu ngạo với quan tể-phụ; chúng nhờ mệnh lệnh của chúa Mông-Cổ, mà đòi nào ngọc nào lụa, sự vòi vĩnh thật vô cùng;

Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn), Đoạn 2: Tố cáo sứ giặc Nguyên và nỗi lòng chủ tướng, câu 16
Câu trích chính
“Lạ cho cái sóng khuynh thành, Làm cho đổ quán xiêu đình như chơi.”
Đoạn trích nguyên tác

Miệt mài trong cuộc truy hoan, Càng quen thuộc nết càng dan díu tình. Lạ cho cái sóng khuynh thành, Làm cho đổ quán xiêu đình như chơi. Thúc Sinh quen thói bốc rời, Trăm nghìn đổ một trận cười như không.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 651
Câu trích chính
“Ta thường thì tới bữa quên ăn, giữa đêm vỗ gối, nước mắt tràn xuống đầy mép, tấm lòng đau như bị đâm, vẫn lấy cái sự chưa thể ăn thịt nằm da, nuốt gan uống máu của chúng làm tức.”
Đoạn trích nguyên tác

của kho đụn đã hồ hết Cung-đốn cho chúng giống như đem thịt mà liệng cho cọp đói, sao cho khỏi lo về sau? Ta thường thì tới bữa quên ăn, giữa đêm vỗ gối, nước mắt tràn xuống đầy mép, tấm lòng đau như bị đâm, vẫn lấy cái sự chưa thể ăn thịt nằm da, nuốt gan uống máu của chúng làm tức. Dẫu cho một trăm cái thân của ta phải đem đốt ở đồng cỏ, một nghìn cái thân của ta phải đem bọc vào da ngựa, ta cũng vui lòng.

Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn), Đoạn 2: Tố cáo sứ giặc Nguyên và nỗi lòng chủ tướng, câu 20
“tôi chạy ra đường cái”
Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây, Người đi đêm
“Hầu hết các tiệm phố đều đóng cửa hoặc hép bớt cửa cái.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Bức tranh con heo
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “cái”

“cái” là gì?

Đặt sau danh từ để chỉ cái lớn nhứt, cái chính trong một loạt cùng thứ: đường cái, sông cái, cửa cái, cột cái, ngón cái.

Cụm từ “đường cái” nghĩa là gì?

Con đường lớn, đường chính của làng xóm hay của một vùng, nối nơi nầy qua nơi khác, xe cộ đi được, khác với bờ đê, đường mòn, đường tắt.

Cụm từ “cửa cái” nghĩa là gì?

Cửa chính, cửa lớn phía trước của căn nhà, đối với cửa sổ, cửa hông, cửa sau; nhà Nam Bộ ban ngày thường để cửa cái mở.

“cái” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Rằng: Hồng nhan tự thuở xưa, Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu?”

Mục từ “cái” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 丐 (cái). Lớp từ vựng: Mekong-Southern.

“cái” có biến thể vùng miền nào?

“cái” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: cái (Nam Bộ và Sài Gòn).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.