Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “đặng” là gì?

Tiếng cũ, quen trong lời Nam Bộ: nối việc trước với mục đích của nó, nghĩa là để, để mà; còn nghĩa là được, làm nổi, như sao đặng, chưa đặng bao lâu.

Tiếng Anh: An older word common in Southern speech: so that or in order to, linking an action to its purpose; also can, be able to or get, like duoc.

Cách đọc
đặng(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

đặng cho

Để cho, cốt cho; đứng trước việc mình muốn đạt hay người mình muốn giúp khi làm một việc gì.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “đặng”:

2 nét nghĩa
1để, để mà (nối với mục đích)ngữ pháp[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Kết từ đứng trước việc được nhắm tới, nối nó với việc làm trước: để, để mà. Rất thường gặp trong lời kể và lời dặn của văn Nam Bộ cũ.

🇬🇧 A connective placed before the aim of an action: so that, in order to. Very common in the narration and dialogue of older Southern writing.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Để tôi biểu bầy trẻ lựa thơm lớn nó hái đặng ông giáo sư đem về cho bà ăn thử.

Let me tell the children to pick some big pineapples so that you can take them home for your wife to try.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếu

Thím giáo hối trẻ bắt gà làm thịt nấu cháo đặng khuya cho hai đứa nó giải lao.

The teacher's wife hurried the children to catch a chicken and make rice porridge so the two of them would have a late night snack.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời

Nhưng lại trồng xen hàng bông và nuôi gà để kiếm tiền xấp thời đặng ăn năm sau.

But they also planted rows of vegetables in between and raised chickens to earn some ready money to live on the next year.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc

Nhưng sau buổi học, đừng đi chơi đâu hết, phải về cho sớm đặng coi chừng nhà.

But after class, do not go off anywhere; come home early so you can keep an eye on the house.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ký Thác

Liên bỏ đi ra sau bếp để đâm tỏi ớt đặng làm món nước mắm mà Ngọc vừa dặn.

Lien went out to the kitchen to pound garlic and chilli to make the fish sauce dip Ngoc had just asked for.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I

Ăn cơm rồi cậu Khánh xin phép về liền đặng xem bài vở lại mà đi học buổi chiều.

After the meal Khanh asked leave to go home at once so he could go over his lessons before afternoon school.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị Lý
2được, làm nổingữ pháp[tiếng địa phương]
B2

🇻🇳 Tiếng cũ có nghĩa là được: làm nổi, có thể (sao đặng là sao được, không đặng là không được), hay có được, trải qua được (chưa đặng bao lâu, đặng tin).

🇬🇧 An older word meaning duoc: can, be able to (sao dang, how could one; khong dang, cannot), or to get or pass (chua dang bao lau, not long after; dang tin, to receive news).

Cụm thường gặp:

Thí dụ:

Chúng nó nói người ta bịnh nhiều đi tàu sao đặng.

They say that someone so ill could hardly travel by ship.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm được

Thưa, thương thì thương, chớ cưới làm vợ sao đặng.

Well, loving her is one thing, but how could I marry her?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cười gượng

Anh Hoàng ở Pháp về chưa đặng bao lâu thì má em bịnh.

Hoang had not been back from France long when my mother fell ill.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận

Nhưng thay vì con số đề nghị một trăm năm mươi ngàn đồng họ đặng tin là ca-sê lên đến nửa triệu.

But instead of the proposed figure of one hundred and fifty thousand dong, they got word that the fee had risen to half a million.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Cùng huynh đệ đặng cho hãn ý.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Thơ núi Tà Lơn
Câu trích chính
“Chí lăm bắn nhạn ven mây Danh tôi đặng rạng tiếng thầy bay xa”
Đoạn trích nguyên tác

Nay đà gặp hội long vân, Ai ai mà chẳng lập thân buổi này. Chí lăm bắn nhạn ven mây Danh tôi đặng rạng tiếng thầy bay xa Làm trai trong cõi người ta, Trước là báo bổ sau là hiển vang

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 1 (Câu 1-400), cặp câu 12
Câu trích chính
“Con dầu bước đặng thang mây, Dưới chơn đã sẵn một dây tơ hồng".”
Đoạn trích nguyên tác

Chữ rằng Hồ Việt nhứt gia Con đi qua đó trao qua thơ này. Con dầu bước đặng thang mây, Dưới chơn đã sẵn một dây tơ hồng". Song thân dạy bảo vừa xong, Vân Tiên cùng gã tiểu đồng dời chơn.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 25
Câu trích chính
“Đặng cho rõ nỗi sự tình, Ngõ sau ngàn dặm đăng trình mới an".”
Đoạn trích nguyên tác

Nên hư chẳng biết làm sao, Chi bằng hỏi lại lẽ nào cho minh. Đặng cho rõ nỗi sự tình, Ngõ sau ngàn dặm đăng trình mới an". Tôn sư ngồi hãy thở than, Ngó ra trước án thấy chàng trở vô.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 1 (Câu 1-400), cặp câu 25
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “đặng”

“đặng” là gì?

Tiếng cũ, quen trong lời Nam Bộ: nối việc trước với mục đích của nó, nghĩa là để, để mà; còn nghĩa là được, làm nổi, như sao đặng, chưa đặng bao lâu.

Cụm từ “đặng cho” nghĩa là gì?

Để cho, cốt cho; đứng trước việc mình muốn đạt hay người mình muốn giúp khi làm một việc gì.

“đặng” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Cùng huynh đệ đặng cho hãn ý.”

Mục từ “đặng” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 鄧 (đặng). Lớp từ vựng: Older and Southern regional Vietnamese word.

“đặng” có biến thể vùng miền nào?

“đặng” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: đặng (Nam Bộ; đồng thời có trong tiếng Việt cũ), được; có thể (Tiếng Việt toàn dân), để; để mà (Tiếng Việt toàn dân).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.