Nghĩa của “dòm” là gì?
Tiếng Nam Bộ: đưa mắt nhìn về phía nào (dòm thấy, dòm ra, dòm vào); dòm coi ý tứ, sắc mặt là nhìn mà đoán lòng người; dòm chừng là để mắt canh chừng; dòm ngó là để mắt tới việc của người khác hay nhắm tới vật gì mà muốn có.
Tiếng Anh: A Southern word meaning to look or peer in some direction; also to watch someone's face to read their mood, to keep an eye on something (dom chung), and in dom ngo to pry into others' affairs or eye something one wants.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “dòm”:
4 nét nghĩa🇻🇳 Đưa mắt nhìn về phía nào mà coi: dòm thấy, dòm ra, dòm vào, dòm xuống, dòm lại. Trong văn Nam Bộ là lời nhìn thường, không có ý lén lút.
🇬🇧 To look towards something: dom thay (to see), dom ra (to look out), dom vao (to look in), dom lai (to look back). In Southern writing it is the everyday word for looking, with no sense of spying.
Thí dụ:
Nên đứng trước cửa dòm ra biền, nghe nhái kêu rân, lại thấy đã có đèn rải-rác.
So he stood at the door looking out over the marsh, heard the frogs croaking loudly, and saw lamps already scattered here and there.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai Thà cưới vợChàng dòm xuống mé rạch thì thấy chiếc ghe lườn đậu đó không có ai ở dưới ghe.
He looked down at the edge of the creek and saw the dugout boat moored there with nobody in it.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaNàng dòm vào: một chiếc chõng tre, chỉ có thế thôi, với áo quần móc trên vách.
She looked in: a bamboo bed, nothing more, with clothes hanging on the wall.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ ĐàoXe chạy lên tới cầu mà thầy dòm lại thấy mẹ hãy còn bồng thằng Jean đứng ngó theo.
The car had reached the bridge when he looked back and saw his mother still holding little Jean, standing and watching after them.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thầy Thông ngôn🇻🇳 Nhìn kỹ nét mặt, bộ tịch của người ta mà đoán coi trong lòng họ ra sao: dòm coi ý tứ, dòm coi tánh ý, dòm sắc mặt.
🇬🇧 To watch someone's face or manner closely in order to read what they are feeling: dom coi y tu, dom coi tanh y (to watch how someone is disposed), dom sac mat (to read someone's face).
Thí dụ:
Con Quyên dòm coi tánh ý cậu, thì nó biết cậu còn buồn về nỗi vợ bất nghĩa lắm.
Quyen watched her uncle's mood and could tell he was still grieving over his faithless wife.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặngTố Nga dòm coi ý Cẩm Vân buồn, ít nói ít cười, chớ không vui vẻ bãi buôi như mọi lần.
To Nga could see from Cam Van's manner that she was sad, speaking and smiling little, not cheerful and chatty as usual.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Kẻ làm người chịu🇻🇳 Trong dòm chừng: để mắt canh chừng người nào, việc gì, hay trông chừng coi có ai tới, có gì xảy ra.
🇬🇧 In dom chung: to keep an eye on someone or something, or to watch out for someone coming or something happening.
Thí dụ:
Vừa quẹt lửa, Lệ vừa dòm chừng hai người con trai.
While striking a light, Le kept an eye on the two young men.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần GiờVĩnh Xuân không để ý tới cách đi ở tự do của vợ, thầy chỉ dòm chừng sức khỏe của con mà thôi.
Vinh Xuan paid no attention to his wife's free comings and goings; he only kept watch over his child's health.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn🇻🇳 Trong dòm ngó: để mắt coi chừng, xoi mói việc của người khác, hay nhắm tới vật gì mà muốn có.
🇬🇧 In dom ngo: to keep a watchful or prying eye on other people's affairs, or to eye something one wants.
Thí dụ:
Y không biết Định nói về vụ gì, nên cứ sợ như là chàng dòm ngó tất cả mọi việc.
He did not know what Dinh was talking about, so he kept fearing that Dinh was watching everything he did.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Lữ Đoàn Mông ĐenTa cũng không có gì để chở để cho họ dòm ngó và theo dõi để biết chỗ ở mới của ta.
We have nothing to carry either, so there is nothing for them to watch and follow to find our new home.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố RápTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Dòm bộ tịch của mấy người tôi đủ biết.”“Gương nga chênh chếch dòm song, Vàng gieo ngấn nước, cây lồng bóng sân.”Kiều từ trở gót trướng hoa, Mặt trời gác núi chiêng đà thu không. Gương nga chênh chếch dòm song, Vàng gieo ngấn nước, cây lồng bóng sân. Hải đường lả ngọn đông lân, Giọt sương gieo nặng cành xuân la đà.
“Việc binh bỏ chẳng giữ giàng, Vương sư dòm đã tỏ tường thực hư.”Tin lời thành hạ yêu minh, Ngọn cờ ngơ ngác trống canh trễ tràng. Việc binh bỏ chẳng giữ giàng, Vương sư dòm đã tỏ tường thực hư. Hồ công quyết kế thừa cơ, Lễ tiên binh hậu khắc cờ tập công.
Câu hỏi thường gặp về “dòm”
“dòm” là gì?
Tiếng Nam Bộ: đưa mắt nhìn về phía nào (dòm thấy, dòm ra, dòm vào); dòm coi ý tứ, sắc mặt là nhìn mà đoán lòng người; dòm chừng là để mắt canh chừng; dòm ngó là để mắt tới việc của người khác hay nhắm tới vật gì mà muốn có.
“dòm” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Dòm bộ tịch của mấy người tôi đủ biết.”
Mục từ “dòm” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 窞 (dòm). Lớp từ vựng: Southern regional Vietnamese verb.
“dòm” có biến thể vùng miền nào?
“dòm” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: dòm (Nam Bộ và một số vùng Trung Bộ), dòm ngó (Cụm mang sắc thái), nhìn; xem; nhòm (Tiếng Việt toàn dân).
“dòm” thuộc từ loại gì?
“dòm” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.