Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “đực” là gì?

Thuộc giống có thể làm cho con cái đẻ, nói về loài vật (con đực, trâu đực, mèo đực); đực rựa là tiếng suồng sã chỉ đàn ông; đứng đực, đực mặt là đứng trơ ra, ngẩn ra.

Tiếng Anh: Male, of animals; duc rua is a familiar word for men; and dung duc is to stand there blankly, dumbfounded.

Cách đọc
đực(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

trâu đực

Con trâu giống đực. Khỏe kéo, nên hễ có gì nặng phải kéo thì người ta buộc dây vô nó. Con thiệt lớn còn có tiếng gọi riêng là trâu cổ.

đực rựa

Là đàn ông con trai, nói theo lối bỗ bã của người Nam Bộ, nên nó vừa có ý coi thường vừa có ý thân.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “đực”:

3 nét nghĩa
1giống đực của loài vậtloài vật[thường]
A2

🇻🇳 Đặt sau tên con vật để chỉ con đực, đối với con cái: con đực, trâu đực, mèo đực, sấu đực. Với loài chim, tiếng đối lại thường là trống, mái.

🇬🇧 Placed after the name of an animal to mark the male, as opposed to cai: con duc (the male), trau duc (a bull buffalo), meo duc (a tomcat). For birds the usual pair is trong and mai.

Cụm thường gặp:
con đựcđực và cáitrâu đựcmèo đực

Thí dụ:

Và ta kết luận nam đẹp hơn nữ cũng như trống đẹp hơn mái, đực đẹp hơn cái.

And we conclude that men are handsomer than women, just as cocks are handsomer than hens and males than females.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Một Nàng Hai Chàng

Sáng bữa sau, hai đứa nó thả trâu đi ăn, thằng Học phụ đỡ thằng Tý cỡi con đực Pháo, còn nó cỡi con cái Chim.

The next morning the two boys let the buffaloes out to graze; Hoc helped Ty onto the bull named Phao, and he himself rode the cow named Chim.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặng

Nàng thấy trên nhành một con quạ đương đút mồi cho con ăn, trước thềm một con mèo đực đương giỡn chơi với một con mèo cái.

She saw a crow on a branch feeding its young, and on the porch a tomcat playing with a female cat.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thường

Tôi đọc trong sách thấy rằng loại sấu lớn thường ở nơi yên tịnh, luôn luôn đi hai con đực và cái.

I read in a book that big crocodiles usually live in quiet places and always go in pairs, male and female.

Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau

Xà niêng cái cắn xà niêng đực.

The female wild pig bit the male.

Nguồn: Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời

Còn rùa quạ thì tôi lựa toàn là rùa cái, rùa quạ đực ốm nhom, nhốt chật chỗ.

As for the black turtles, I pick only females; the male ones are skinny and take up room in the pen.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây
2đực rựa: đàn ông (suồng sã)xưng hô[thân mật]
B2

🇻🇳 Trong đực rựa: tiếng suồng sã, có khi đùa, chỉ đàn ông con trai.

🇬🇧 In duc rua: a familiar, sometimes joking word for men or boys.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Nằm trên gác, Tâm bỗng nghe tiếng người dưới nầy và biết là tiếng của đực rựa.

Lying in the loft, Tam suddenly heard a voice below and knew it was a man's.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp

Tự ái đực rựa cấm chàng nằm dưới gốc cây hả miệng ra để hứng trái chín rụng xuống.

His male pride forbade him to lie under the tree with his mouth open waiting for ripe fruit to fall.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Lữ Đoàn Mông Đen

Dân của thằng Hồng Phụng hay nuôi cơm mấy thằng đực rựa như tụi mình?

Would Hong Phung's people really feed a bunch of fellows like us?

Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì
3đứng đực: đứng trơ ra, ngẩn racử chỉ[thân mật]
B2

🇻🇳 Trong đứng đực, đực mặt: đứng trơ ra, mặt ngẩn ra, không biết làm gì.

🇬🇧 In dung duc and duc mat: to stand there blankly, with a dumbfounded look, not knowing what to do.

Cụm thường gặp:
đứng đựcđực mặt

Thí dụ:

Cô cười thầm khi nhận thấy Ba Lành vẫn đứng đực ra đấy và vẫn lấm lét nhìn trộm mình.

She laughed to herself when she saw Ba Lanh still standing there blankly, stealing furtive glances at her.

Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Trâu cái có giá trị hơn trâu đực.”
Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây, Lũ trẻ chăn trâu
“một con đực, một con cái”
Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ, Mãng xà vương ở Tân Bằng
“Sấu đực chạy lại tiếp sấu cái.”
Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau, Sông Gành Hào
“Sấu đực lướt tới đớp con.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Con sấu cuối cùng
“cái thiếu mà đực lại thừa”
Bình Nguyên Lộc, Ký Thác, Đôi Bạn Mắc Hoa Vông
“Cũng vì cái tự ái đực rựa.”
Bình Nguyên Lộc, Lữ Đoàn Mông Đen, Chương 5
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “đực”

“đực” là gì?

Thuộc giống có thể làm cho con cái đẻ, nói về loài vật (con đực, trâu đực, mèo đực); đực rựa là tiếng suồng sã chỉ đàn ông; đứng đực, đực mặt là đứng trơ ra, ngẩn ra.

Cụm từ “trâu đực” nghĩa là gì?

Con trâu giống đực. Khỏe kéo, nên hễ có gì nặng phải kéo thì người ta buộc dây vô nó. Con thiệt lớn còn có tiếng gọi riêng là trâu cổ.

Cụm từ “đực rựa” nghĩa là gì?

Là đàn ông con trai, nói theo lối bỗ bã của người Nam Bộ, nên nó vừa có ý coi thường vừa có ý thân.

“đực” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Biển Cỏ Miền Tây của Sơn Nam: “Trâu cái có giá trị hơn trâu đực.”

Mục từ “đực” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 特 (đực). Lớp từ vựng: Mekong-Southern.

“đực” có biến thể vùng miền nào?

“đực” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: đực (Nam Bộ và khắp nước).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.