Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “gây dựng” là gì?

Là làm nên một cái gì từ chỗ chưa có và phải bỏ công dài, nên nó khác làm và khác mua, và luôn nhắc tới cái công.

Tiếng Anh: To build something up from nothing, over long effort.

Cách đọc
gây dựng(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “gây dựng”:

1 nét nghĩa
1làm nên một cái gì từ chỗ chưa có và phải bỏ công dàiđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Làm nên một cái gì từ chỗ chưa có và phải bỏ công dài. Nó khác làm ở chỗ nó lâu, và khác mua ở chỗ nó là của mình bỏ sức ra. Vì vậy nó đi với sự nghiệp, với gia đình, với điền sản, và trong văn Nam Bộ nó luôn nhắc tới cái công đổ mồ hôi.

🇬🇧 To make a thing from where there was nothing, at long cost of effort. It differs from merely doing in taking time, and from buying in being the fruit of one's own strength. So it goes with a fortune, a household and land, and in Southern writing it always recalls the sweat of it.

Cụm thường gặp:
gây dựng sự nghiệpgây dựng gia đìnhgây dựng lại

Thí dụ:

Chắc họ can đảm lắm mới khỏi thất chí để rồi cần cù gây dựng lại.

They must have been very brave not to lose heart and then to build it up again by hard work.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Sự nghiệp của anh Bồi bây giờ đó là nhờ một tay má con gây dựng.

The fortune your brother has now was built up by your mother's own hand.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ

Phải có sự thỏa thuận âm thầm, rồi sẵn sàng chung lo gây dựng mối tình ấy nó mới thành hình.

There must be a silent consent, and then a readiness to build that love up together, before it takes shape at all.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương

Tôi suy nghĩ kỹ lưỡng rồi, tôi nhứt định gây dựng gia đình để vui với vợ con mà dẹp mối buồn riêng.

I have thought it over carefully and am resolved to build up a household and be glad with wife and children and put my private grief away.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoạn tình

Đây là cuộc gây dựng ngược đời, em mà gây dựng cho chị.

This is a building up against the order of things, that I should build up for my elder sister.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng

Người có chí cần kiệm, nếu hễ có vốn tám trăm đồng, thì họ làm rồi có thể gây dựng sự nghiệp lớn được.

A person with the will to be thrifty, once they have eight hundred in capital, can work and then build up a great fortune.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ý và tình

Thầy làm đổ mồ hôi xót con mắt mà gây dựng chút đỉnh điền sản, thiệt ý thầy cũng quyết để dành cho con.

I sweated and smarted my eyes to build up a little land, and truly I meant to keep it for you.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tàn

Giờ còn mặt trời nếu ông bà và ông cụ đây muốn xem vườn tôi mới gây dựng thì mời ông bà và ông cụ ra xem, kẻo nắng tới.

While there is still sun, if you and the old gentleman wish to see the garden I have newly built up, then come out and see it before the heat comes on.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc

Sự nghiệp của tôi gây dựng ra lớn.

The fortune I built up is large.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nào

Bác Hai gây dựng lại cơ nghiệp lại cho má, dầu có lời bác chịu chia hai đi nữa, ấy là má trả tiền công, chớ đâu phải đáp nghĩa.

Your uncle built the business up again for your mother, and even if he takes half the profit as he said, that is your mother paying for the work, not repaying a kindness.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị Lý
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Một tay gây dựng cơ đồ, Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành!”
Đoạn trích nguyên tác

Tin vào gởi trước trung quân, Từ công riêng hãy mười phân hồ đồ. Một tay gây dựng cơ đồ, Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành! Bó thân về với triều đình, Hàng thần lơ láo phận mình ra đâu?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1232
Câu trích chính
“: vội quay phắt ngay đi : sinh ra và gây dựng nên người”
Đoạn trích nguyên tác

: bạn cùng tuổi, cùng lứa : vội quay phắt ngay đi : sinh ra và gây dựng nên người Vân Tiên thấy mắt bỗng tối mù : hỏi lần cho ra manh mối

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 528
“Chắc họ can đảm lắm mới khỏi thất chí để rồi cần cù gây dựng lại.”
Bình-nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào, Chương 3
“Sự nghiệp của anh Bồi bây giờ đó là nhờ một tay má con gây dựng.”
Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ, Chương 0
“Phải có sự thỏa thuận âm thầm, rồi sẵn sàng chung lo gây dựng mối tình ấy nó mới thành hình.”
Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương, Phần V
“Tôi suy nghĩ kỹ lưỡng rồi, tôi nhứt định gây dựng gia đình để vui với vợ con mà dẹp mối buồn riêng.”
Hồ Biểu Chánh, Đoạn tình, Chương 11
“Đây là cuộc gây dựng ngược đời, em mà gây dựng cho chị.”
Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng, Chương 4
“Người có chí cần kiệm, nếu hễ có vốn tám trăm đồng, thì họ làm rồi có thể gây dựng sự nghiệp lớn được.”
Hồ Biểu Chánh, Ý và tình, Chương 2
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “gây dựng”

“gây dựng” là gì?

Là làm nên một cái gì từ chỗ chưa có và phải bỏ công dài, nên nó khác làm và khác mua, và luôn nhắc tới cái công.

“gây dựng” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Một tay gây dựng cơ đồ, Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành!”

“gây dựng” thuộc từ loại gì?

“gây dựng” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.