Trở lại từ điển

lịch sự

tính từbậc A2
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “lịch sự” là gì?

Là biết giữ phép với người ta, và trong văn xuôi miền Nam thuở trước nó còn có nghĩa là coi đẹp, coi sang.

Tiếng Anh: Polite, and in older Southern prose also handsome.

Cách đọc
lịch sự(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

phép lịch sự

Những lề lối cư xử nhã nhặn, đúng cách mà người ta phải giữ khi giao thiệp với người khác.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “lịch sự”:

2 nét nghĩa
1biết giữ phép với người tagiao tiếp[thường]
A2

🇻🇳 Biết giữ phép với người ta trong lời ăn tiếng nói và cử chỉ, không làm điều gì cho người khác phật lòng. Phép lịch sự là những điều người ta phải giữ khi giao tiếp; mất lịch sự là làm trái những điều đó.

🇬🇧 Keeping due courtesy with others in speech and bearing, doing nothing to give offence. The rules of politeness are what one must keep in dealing with people, and to be impolite is to go against them.

Cụm thường gặp:
phép lịch sựmất lịch sựxã giao lịch sự

Thí dụ:

Gia đình nầy vẫn lịch sự đối với chàng, chàng không thể vô lễ là nằm nhà được.

This family had been polite to him, and he could not be so rude as to stay lying at home.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần Giờ

Thấy hắn cũng lịch sự không có lời lẽ cử chỉ nào vô lễ, Hồng chịu ra tiếp hắn.

Seeing him polite and with no rude word or gesture, she consented to come out and receive him.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng

Vì Suzie thân với Hùng lắm nên đã phạm phép lịch sự mà đọc hết từ đầu tới cuối.

Being very close to him she broke politeness and read the whole of it from start to finish.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Ngần ngại lắm tôi mới dám hở môi hỏi ông Tư Hiếm một câu mất lịch sự như vậy.

Only with much hesitation did I dare open my lips and put so impolite a question to him.

Nguồn: Sơn Nam, Hình Bóng Cũ

Chàng lịch sự nên nãy giờ không dám nhìn cô ấy kỹ, chớ không phải vì bận lái xe.

He was polite and so had not dared look at her closely, and not because he was busy driving.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương

Nhưng theo điệu xã giao lịch sự hễ gặp nhau phải hỏi thăm sức khỏe vậy mà.

But by the polite usage of society, on meeting one must ask after the other's health.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ tình

Khi nãy vì phép lịch sự, chàng để Trâm lên xe trước, thành thử Trâm ngồi bên trái.

Out of politeness just now he let her get in first, so that she sat on the left.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Trâm Nhớ Ngàn Thương
2coi đẹp, coi sang, nghĩa cũđời sống[văn chương]
B2

🇻🇳 Nghĩa cũ trong văn xuôi miền Nam thuở trước: coi đẹp, coi sang, nói về tướng mạo một người, nhứt là con gái. Nên nói cưới được dâu lịch sự là khen người đẹp chớ không phải khen lễ phép, và nói một đứa em gái lịch sự lắm là khen nó đẹp.

🇬🇧 An older sense in Southern prose of former days: handsome and well turned out, said of a person's looks, above all a girl's. So praising a bride with it praises her looks and not her manners, and calling a younger sister so means she is pretty.

Cụm thường gặp:
dâu lịch sựlịch sự lắm

Thí dụ:

Bà lớn Chánh mời vợ chồng ông Huyện Hàm ra mà chúc mừng cưới được dâu lịch sự.

She called the couple out to be congratulated on having got so handsome a daughter in law.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một đời tài sắc

Để tôi kiếm làm mai cho cậu một chỗ còn lịch sự, còn khôn ngoan bằng mười nó nữa.

Let me find you a match handsomer and ten times shrewder than she.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu

Số là Thủ Nghĩa có một đứa em gái tên Thị Xuân, lịch sự lắm.

The thing is that Thu Nghia had a younger sister named Thi Xuan, a very handsome girl.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim Qui
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Hễ là lịch sự có kinh có quyền”
Đoạn trích nguyên tác

Bùi ông ngon ngọt trau dồi, Muốn nàng cho đặng sánh đôi con mình: Hễ là lịch sự có kinh có quyền Tới đây duyên đã bén duyên, Trăng thanh gió mát cắm thuyền đợi ai?

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 181
“Bà lớn Chánh mời vợ chồng ông Huyện Hàm ra mà chúc mừng cưới được dâu lịch sự.”
Hồ Biểu Chánh, Một đời tài sắc, Chương
“Gia đình nầy vẫn lịch sự đối với chàng, chàng không thể vô lễ là nằm nhà được.”
Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần Giờ, Những hòn đạn bi-da
“Thấy hắn cũng lịch sự không có lời lẽ cử chỉ nào vô lễ, Hồng chịu ra tiếp hắn.”
Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng, Chương 5
“Vì Suzie thân với Hùng lắm nên đã phạm phép lịch sự mà đọc hết từ đầu tới cuối.”
Bình-nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào, Chương 2
“Và phép lịch sự cũng như sự tự trọng giữ chặt chân tôi trong tư thế đứng yên.”
Kim Nhật, Bóng Tối Đi Qua III, XIII.Chiến dịch Đồng Xoài
“Ngần ngại lắm tôi mới dám hở môi hỏi ông Tư Hiếm một câu mất lịch sự như vậy.”
Sơn Nam, Hình Bóng Cũ, Phần 1
“Chàng lịch sự nên nãy giờ không dám nhìn cô ấy kỹ, chớ không phải vì bận lái xe.”
Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương, Phần I
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “lịch sự”

“lịch sự” là gì?

Là biết giữ phép với người ta, và trong văn xuôi miền Nam thuở trước nó còn có nghĩa là coi đẹp, coi sang.

Cụm từ “phép lịch sự” nghĩa là gì?

Những lề lối cư xử nhã nhặn, đúng cách mà người ta phải giữ khi giao thiệp với người khác.

“lịch sự” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu: “Hễ là lịch sự có kinh có quyền”

Mục từ “lịch sự” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 歷 (lịch), 事 (sự). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 歷事.

“lịch sự” thuộc từ loại gì?

“lịch sự” thuộc từ loại tính từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.