Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “lợi hại” là gì?

Cái được và cái mất của một việc, xét chung một lượt; và nói về người hay ngón đòn mạnh tới mức đáng sợ.

Tiếng Anh: The gain and the loss of a matter weighed together; and, of a person or a stroke, strong to the point of being feared.

Cách đọc
lợi hại(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “lợi hại”:

1 nét nghĩa
1cái được và cái mất xét chung; và mạnh tới mức đáng sợđời sống[tiếng địa phương]
B2

🇻🇳 Lợi là cái được, hại là cái mất. Trong kho văn Nam Bộ chữ nầy có hai nghĩa đi hai đường. Nghĩa thứ nhứt là danh từ, chỉ hai mặt của một việc đặt kề nhau cho người ta liệu, nên nó đi với chữ luận, chữ chỉ, chữ cắt nghĩa: luận việc lợi hại rõ ràng, chỉ chỗ lợi hại của quyền ấy, chú cắt nghĩa lợi hại cho cô nghe, biết tính lợi hại từng chút. Nghĩa thứ nhì là tính từ, nói về sức mạnh đáng gờm: lão Chòi Mui là tay lợi hại, một thế lợi hại, những miếng lợi hại của địch thủ, gặp tay lợi hại nên không dám khinh thường.

🇬🇧 The elements mean gain and harm. In the Southern corpus the word runs two ways. First as a noun, the two faces of a matter set side by side for weighing, so that it goes with words for arguing, pointing out and explaining. Second as an adjective, of a strength to be reckoned with, a formidable man, a formidable stroke, a formidable opponent's moves.

Cụm thường gặp:
luận lợi hạicắt nghĩa lợi hạitay lợi hại

Thí dụ:

Thầy mới cắt nghĩa quyền tự chủ của con người và chỉ chỗ lợi hại của quyền ấy.

The master then explained a person's right to govern himself, and pointed out the gain and the harm of that right.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ

Ông Hương sư phải giải lợi hại về luân lý, tình nghĩa cho vợ chồng Bưởi nghe.

The village elder had to set out the gain and the harm, in morals and in duty, for Buoi and her husband to hear.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo

Ông già đó ổng rành đời lắm thế nào mà ổng chẳng thấy cái chỗ “lợi hại” đó!

That old man knows the world so well that he could hardly fail to see the gain and the harm of it!

Nguồn: Lê Xuyên, Chú Tư Cầu

Nay nhờ tướng-quân luận việc lợi hại rõ ràng thiệt tôi cảm ơn chẳng xiết.

Now that the general has argued the gain and the harm so plainly, I am grateful beyond telling.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy

Chú cắt nghĩa lợi hại cho cô nghe thì cô phải ưng, chớ cô còn đợi ai nữa.

When your uncle explains the gain and the harm to you, you must consent, for whom else are you waiting on.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Bà Ngọc nghe ông Thái phân trần chí lý, ông chỉ lợi hại rõ ràng thì bà cảm phục quá.

Mrs Ngoc heard Mr Thai reason it out so soundly, and he pointed out the gain and the harm so plainly, that she admired him greatly.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị Lý

Lão Chòi Mui là tay lợi hại, tới đây để làm môi giới cho bọn trộm cướp.

Old Choi Mui is a formidable hand, come here to act as go between for the robbers.

Nguồn: Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời

Thanh Kiền Khôn của Lỗ Sinh bay lộn như thần long đón những miếng lợi hại của địch thủ.

Lo Sinh's Thanh Kien Khon flew and turned like a divine dragon, meeting the formidable strokes of his opponent.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Tiểu Anh Hùng

Thím Xã thấy con biết tính lợi hại từng chút như vậy thì thím cười.

Aunt Xa saw that her child could reckon the gain and the harm of every least thing, and she smiled.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nào

Chàng biết gã tỏ ý khinh thường tài nghệ mình, đồng thời muốn khoe khoang bản lĩnh lợi hại.

He knew the fellow meant to slight his skill, and at the same time to show off a formidable ability of his own.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Thiên Tài Lạc Lối
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Thầy mới cắt nghĩa quyền tự chủ của con người và chỉ chỗ lợi hại của quyền ấy.”
Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ, Chương 0
“Ông Hương sư phải giải lợi hại về luân lý, tình nghĩa cho vợ chồng Bưởi nghe.”
Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo, Chương 14
“Ông già đó ổng rành đời lắm thế nào mà ổng chẳng thấy cái chỗ “lợi hại” đó!”
Lê Xuyên, Chú Tư Cầu, Chương 8
“Nay nhờ tướng-quân luận việc lợi hại rõ ràng thiệt tôi cảm ơn chẳng xiết.”
Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy, Chương 9
“Chú cắt nghĩa lợi hại cho cô nghe thì cô phải ưng, chớ cô còn đợi ai nữa.”
Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa, Chương 0
“Bà Ngọc nghe ông Thái phân trần chí lý, ông chỉ lợi hại rõ ràng thì bà cảm phục quá.”
Hồ Biểu Chánh, Chị Đào, Chị Lý, Chương 15
“Lão Chòi Mui là tay lợi hại, tới đây để làm môi giới cho bọn trộm cướp.”
Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời, Phần 4
“Thanh Kiền Khôn của Lỗ Sinh bay lộn như thần long đón những miếng lợi hại của địch thủ.”
Thẩm Thệ Hà, Tiểu Anh Hùng, III. Trên đảo Hoàng Sa
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “lợi hại”

“lợi hại” là gì?

Cái được và cái mất của một việc, xét chung một lượt; và nói về người hay ngón đòn mạnh tới mức đáng sợ.

“lợi hại” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Mẹ ghẻ con ghẻ của Hồ Biểu Chánh: “Thầy mới cắt nghĩa quyền tự chủ của con người và chỉ chỗ lợi hại của quyền ấy.”

Mục từ “lợi hại” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 利 (lợi), 害 (hại). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 利害.

“lợi hại” thuộc từ loại gì?

“lợi hại” thuộc từ loại danh từ, tính từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.