Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “ngai” là gì?

Cái ghế có tựa và tay vịn dành cho vua, cho thần ngồi trong cung điện, đền miếu (ngai vàng, ngự trên ngai); ngai vàng còn là ngôi vua, và nói bóng là địa vị cao nhứt.

Tiếng Anh: A throne, the chair with a back and armrests on which a king or a deity sits; ngai vang, the golden throne, also stands for kingship and, figuratively, for the highest position.

Cách đọc
ngai(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “ngai”:

2 nét nghĩa
1ghế vua hay thần ngồicung đình[trang trọng]
B2

🇻🇳 Cái ghế lớn có tựa và tay vịn, chạm trổ, dành cho vua ngồi trong cung điện hay cho thần ngồi trong truyện, trong đền miếu: ngự trên ngai, bước xuống ngai, ngai vàng.

🇬🇧 The large carved chair with a back and armrests on which a king sits in the palace, or a god sits in stories and temples: to sit enthroned, to step down from the throne, the golden throne.

Cụm thường gặp:
ngai vàngngự trên ngaibước xuống ngai

Thí dụ:

Họ kiểm soát lại thấy mất tất cả những món bằng vàng bạc, chiếc ngai thì gãy đổ.

When they checked again they found every gold and silver object gone and the throne broken and toppled.

Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ

Vua liền bước xuống ngai và đi với các quan ra bắc môn.

The king at once stepped down from the throne and went with his mandarins out to the north gate.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy

Mặc dầu ở trong cung điện, vua cũng đội mão, khi ngồi trên ngai.

Even inside the palace, the king wore his crown when he sat on the throne.

Nguồn: Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam

Hoàng đế ngự trên một cái ngai bằng san hô, mã não.

The emperor sat upon a throne of coral and agate.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Nhân Ngư Công Chúa

Ngai của Thần Cá Bóng đặt ngay trước thềm bằng san hô và huyền ráp mối lại rất khéo léo.

The throne of the Goby God stood right in front of the steps, made of coral and jet joined together with great skill.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Cuống Rún Chưa Lìa

Nàng phủ phục trước ngai vàng, đôi mắt chan hòa hai dòng lệ.

She prostrated herself before the golden throne, her eyes streaming with tears.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Tiểu Anh Hùng
2ngôi vua; địa vị cao nhứt (ngai vàng)cung đình[văn chương]
B2

🇻🇳 Ngai vàng nói thay cho ngôi vua, quyền làm vua: từ bỏ ngai vàng, hy sinh ngai vàng. Nói bóng, lên ngai vàng là ở địa vị cao nhứt, được trọng hơn hết.

🇬🇧 Ngai vang standing for the crown itself, the kingship: to give up or sacrifice the throne. Figuratively, to mount the throne is to hold the highest, most honored position.

Cụm thường gặp:
từ bỏ ngai vàngbỏ ngai vànglên ngai vàngngai vàng điện ngọc

Thí dụ:

Rồi cả hai từ bỏ ngai vàng điện ngọc, ra đi với mối tình cao thượng.

Then the two of them gave up the golden throne and the jade palace and went away with their noble love.

Nguồn: Sơn Nam, Hình Bóng Cũ

Khi người ta yêu, ngai vàng kia mà người ta còn dám bỏ, huống hồ gì sự được hoan nghinh nhứt thời.

When people are in love they will even give up a throne, let alone a moment's applause.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người Khác

Cái bộ ván nhỏ bé mà ông đang ngồi trở thành cái ngai vàng.

The little plank bed he was sitting on became a throne.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam

Tới đây thì khoa khảo tiền sử lại bước trở lên ngai vàng.

At this point prehistoric archaeology once again took the throne.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nguồn Gốc Mã Lai Của Dân Tộc Việt Nam
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Cái bộ ván nhỏ bé mà ông đang ngồi trở thành cái ngai vàng.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Con heo khịt
Câu trích chính
“Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong”
Đoạn trích nguyên tác

Phủ vây quan ải binh ba bốn ngàn. Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 48
Câu trích chính
“Rỉa cánh trên ngai lòng) Loè xoè màu lông công”
Đoạn trích nguyên tác

Những điệu vàng châu báu Dường có con chim báu Rỉa cánh trên ngai lòng) Loè xoè màu lông công Vườn thơm khua sắc mát: Rồng uốn vóc từng cong

Bích Khê, Thơ Bích Khê - Tinh Huyết, Xuân tượng trưng, đoạn 15
Câu trích chính
“Thái sư nhớ việc cừu nhà, Vội vàng quì xuống tâu qua ngai vàng:”
Đoạn trích nguyên tác

"Sao cho vững nước an dân, Các quan ai biết mưu thần bày ra?" Thái sư nhớ việc cừu nhà, Vội vàng quì xuống tâu qua ngai vàng: "Thuở xưa giặc mọi dấy loàn, Vì ham sắc tốt phá tàn Trung-hoa.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 60
Câu trích chính
“Sở Vương nghe trạng nguyên về, Sai quân tiếp rước vào kề bên ngai.”
Đoạn trích nguyên tác

Tiên Minh trở ngựa đều ra, Đem binh trở lại trào ca đề huề Sở Vương nghe trạng nguyên về, Sai quân tiếp rước vào kề bên ngai. Sở Vương bước xuống kim giai, Tay bưng chén rượu thưởng tài trạng nguyên.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 122
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “ngai”

“ngai” là gì?

Cái ghế có tựa và tay vịn dành cho vua, cho thần ngồi trong cung điện, đền miếu (ngai vàng, ngự trên ngai); ngai vàng còn là ngôi vua, và nói bóng là địa vị cao nhứt.

“ngai” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Cái bộ ván nhỏ bé mà ông đang ngồi trở thành cái ngai vàng.”

Mục từ “ngai” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 凱 (ngai). Lớp từ vựng: Vietnamese cultural noun with Nôm record.

“ngai” có biến thể vùng miền nào?

“ngai” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: ngai; ngai vàng (Toàn quốc; lịch sử), ngai thờ; ỷ thờ (Văn hóa thờ phụng).

“ngai” thuộc từ loại gì?

“ngai” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.