Trở lại từ điển

mặt trời

danh từbậc A1
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “mặt trời” là gì?

Là cái vầng sáng trên trời cho ánh sáng và hơi nóng, và trong truyện nó là cái đồng hồ của người ở ruộng.

Tiếng Anh: The sun, the bright disc that gives light and heat.

Cách đọc
mặt trời(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “mặt trời”:

1 nét nghĩa
1vầng sáng trên trời cho ánh sáng và hơi nóngđời sống[thường]
A1

🇻🇳 Cái vầng sáng trên trời cho ánh sáng và hơi nóng. Trong văn xuôi miền Nam nó thường làm cái đồng hồ của người ở ruộng: mặt trời mọc, mặt trời đứng bóng, mặt trời lặn.

🇬🇧 The bright disc in the sky that gives light and heat. In Southern prose it serves as the clock of those who work the fields, by its rising, its standing overhead, and its setting.

Thí dụ:

Chiều bữa ấy Lê Thành Cang về sớm hơn các bữa, xe vô sân mà mặt trời chưa lặn.

That evening he came home earlier than usual, the car turning in while the sun was still up.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận

Nó bắt được vài chục con cá nhỏ nhỏ, đến mặt trời gần lặn mới xách giỏ trở về.

He caught a few dozen small fish and only took up his basket to go home near sunset.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời

Mặt trời gần lặn, hai người bạn lớn ở ngoài ruộng đi về, quần áo ướt loi ngoi.

The sun near setting, the two elder hands came in from the fields with their clothes soaked.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặng

Mặt biển nước dợn như da quy, lại yến mặt trời chói chỗ sáng lòa, chỗ tối tối.

The sea rippled like a tortoise's hide, and the sun glared on it bright in places and dim in others.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thiệt giả, giả thiệt

Không còn mặt trời nữa, nhưng đầu rặng cây xa vẫn còn giữ chút ít màu son Tàu.

The sun was gone, but the far treetops still held a little of that vermilion.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Lữ Đoàn Mông Đen

Mặt trời chưa mọc, ông Rốp bỗng giựt mình thức dậy vì tiếng mõ nổi lên inh ỏi.

The sun was not yet up when he started awake at the clacking of the wooden gong.

Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau

Mặt trời ném ánh sáng xuống mặt nước làm thành những cái sao nhỏ, lói loè mắt.

The sun threw its light on the water, making little stars that dazzled the eyes.

Nguồn: Từ Kế Tường, Huyền Xưa

Bây giờ mặt trời đã lên khỏi ngọn tre, nhưng bị đám mây án nên chưa dọi nắng.

By now the sun had risen above the bamboo tops, but a cloud hid it and no sunlight fell.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ

Lúc nửa chiều, mặt trời gác trên nhành sua-đũa, ngọn gió khua lạch-cạch lá dừa.

In mid afternoon the sun rested on the branches and the wind rattled the coconut fronds.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Đến sáng chúa nhựt, quá 7 giờ rồi, mặt trời đã mọc lên cao, cô Tý mới thức dậy.

Come Sunday morning, past seven and the sun high up, she at last woke.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Vợ già chồng trẻ
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Kiều từ trở gót trướng hoa, Mặt trời gác núi chiêng đà thu không.”
Đoạn trích nguyên tác

Dưới cầu nước chảy trong veo, Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha. Kiều từ trở gót trướng hoa, Mặt trời gác núi chiêng đà thu không. Gương nga chênh chếch dòm song, Vàng gieo ngấn nước, cây lồng bóng sân.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 2: Du xuân Thanh minh và gặp Kim Trọng, cặp câu 86
Câu trích chính
“Chênh chênh vừa xế mặt trời, Hai người tìm quán nghỉ ngơi đợi kì.”
Đoạn trích nguyên tác

Mảng còn trò chuyện với nhau, Chênh chênh vừa xế mặt trời, Hai người tìm quán nghỉ ngơi đợi kì. Phút đâu gặp bạn cố tri, Đều bày tên họ một khi mới tường.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 82
Câu trích chính
“Mai sau ở chẳng như lời, Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi.”
Đoạn trích nguyên tác

Mụ rằng: Con hãy thong dong, Phải điều lòng lại dối lòng mà chơi! Mai sau ở chẳng như lời, Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi. Thấy lời quyết đoán hẳn hoi, Đành lòng, nàng cũng sẽ nguôi nguôi dần.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 515
Câu trích chính
“Non tây vừa khuất mặt trời, Tớ thầy dìu dắt tới nơi Đại-đề.”
Đoạn trích nguyên tác

Đồng rằng: "Chốc nữa khỏi rừng, Tìm nơi quán xá sẽ dừng nghỉ ngơi". Non tây vừa khuất mặt trời, Tớ thầy dìu dắt tới nơi Đại-đề. Trường thi một lũ vừa về, Trịnh Hâm xem thấy lại kề hỏi thăm:

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 291
Câu trích chính
“Mặt trời vừa khỏi mái hiên, Người buôn kẻ bán chợ phiên nhộn nhàng.”
Đoạn trích nguyên tác

Nửa mừng nửa lại sợ thay, Chạy ra chốn cũ kiếm thầy Vân Tiên. Mặt trời vừa khỏi mái hiên, Người buôn kẻ bán chợ phiên nhộn nhàng. Hỏi thăm bà quán giữa đàng:

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 321
Câu trích chính
“HO mau lên! dồn ánh nguyệt vào đây. Lời thơ ta sẽ sáng trưng như thất bảo. Tình cảm ta sẽ nóng ran như mặt trời. Ý tứ ta sẽ cao cường hơn ngọn núi.”
Đoạn trích nguyên tác

Hàn Mặc Tử XUÂN NHƯ Ý HO mau lên! dồn ánh nguyệt vào đây. Lời thơ ta sẽ sáng trưng như thất bảo. Tình cảm ta sẽ nóng ran như mặt trời. Ý tứ ta sẽ cao cường hơn ngọn núi. Lạy Chúa Trời tôi! Hãy ban cho tôi hằng hà sa số là ơn lành, ơn cả. Thơ tôi sẽ rất no, rất ớn, rất nư, trọng vọng như tài hoa, cao sang như nhân đức, chói chan vô vàn phước lộc. Ôi! Trời hạo nhiên đây không phải là công trình châu báu của Người sao!

Hàn Mặc Tử, Thơ Hàn Mặc Tử, Tập thơ Xuân như ý, đoạn 5
“Chiều bữa ấy Lê Thành Cang về sớm hơn các bữa, xe vô sân mà mặt trời chưa lặn.”
Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận, Chương 10
“Nó bắt được vài chục con cá nhỏ nhỏ, đến mặt trời gần lặn mới xách giỏ trở về.”
Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời, Chương 2
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “mặt trời”

“mặt trời” là gì?

Là cái vầng sáng trên trời cho ánh sáng và hơi nóng, và trong truyện nó là cái đồng hồ của người ở ruộng.

“mặt trời” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Kiều từ trở gót trướng hoa, Mặt trời gác núi chiêng đà thu không.”

“mặt trời” thuộc từ loại gì?

“mặt trời” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.