Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “mưu” là gì?

Chữ Hán 謀: kế sách đã tính toán để đạt một việc (tìm mưu, mắc mưu, mưu chước, đa mưu); là động từ thì lo toan, tìm cách đạt điều mong muốn (mưu sinh, mưu cầu, mưu tính); trong âm mưu là toan tính kín, thường để hại người.

Tiếng Anh: A plan or stratagem worked out to achieve something; as a verb, to seek or plan for a goal, as in making a living; in am muu, a secret plot, often to harm someone.

Cách đọc
mưu(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “mưu”:

3 nét nghĩa
1kế sách đã tính toánhành động[thường]
B1

🇻🇳 Chữ mưu nầy viết 謀, nghĩa là kế sách, cách làm đã được tính toán để đạt một việc: tìm mưu, lập mưu, mắc mưu, mưu chước, cơ mưu; đa mưu túc trí là lắm mưu và khôn ngoan.

🇬🇧 A Sino-Vietnamese word: a scheme or course of action thought out to achieve something, as in tim muu (look for a way), mac muu (fall for a trick) and muu chuoc (stratagems); da muu tuc tri means full of schemes and very shrewd.

Cụm thường gặp:

Thí dụ:

Kinh nghiệm sống đã trui rèn tâm chí nàng, nên nàng quyết nhẫn nại để tìm mưu.

Life's experience had tempered her will, so she resolved to be patient and look for a way.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I

Đoàn Bạch-Thủ đang bóp trán tìm mưu để lăng-xê cuốn phim mà họ đã hoàn thành.

The Bach Thu troupe were racking their brains for a scheme to launch the film they had finished.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Nửa tinh nửa nghi, thầy không dám quyết đoán, sợ đoán lầm mà mắc mưu kẻ gian.

Half believing and half doubting, he dared not decide, afraid of guessing wrong and falling into a crook's trap.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn

Lắm kẻ si tình đa mưu túc trí mà vẫn chưa nắm được bàn tay người mình yêu.

Many a lovesick man, full of schemes and cunning, has still not managed to hold the hand of the one he loves.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Đoạn Ngọc Hoàng phán hỏi văn võ bá quan có mưu chước gì hay để trừ Cường Bạo.

Then the Jade Emperor asked all his civil and military officials whether they had any good stratagem to be rid of Cuong Bao.

Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ
2lo toan, tìm cách đạt một mục đíchhành động[trang trọng]
B2

🇻🇳 Lo toan, tính liệu, tìm cách để đạt điều mong muốn; thường gặp trong mưu sinh (lo kế sống), mưu cầu, mưu tính, mưu lợi.

🇬🇧 To plan, contrive or seek a way to reach a goal; common in muu sinh (to make a living), muu cau (to seek), muu tinh (to scheme) and muu loi (to seek profit).

Cụm thường gặp:
mưu sinhmưu cầumưu tínhmưu lợi

Thí dụ:

Vừa mưu cầu sanh kế, vừa hành nghề vừa giữ phép xã giao.

At once seeking a livelihood, practising a trade and keeping up the courtesies of society.

Nguồn: Sơn Nam, Người Bạn Triệu Phú

Đời nầy không dễ tìm kế mưu sinh đâu.

In this life it is not easy to find a way to make a living.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Uống Lộn Thuốc Tiên

Chắc ảnh mưu tính cái gì đây chớ chẳng không!

He must be scheming something, it can't be for nothing!

Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm Bầu
3âm mưu, toan tính kínhành động[thường]
B2

🇻🇳 Trong âm mưu: toan tính, sắp đặt kín đáo, thường để làm hại hay chiếm lợi của người khác; dùng được như danh từ lẫn động từ.

🇬🇧 In am muu: to plot or scheme in secret, usually to harm someone or take what is theirs; used both as a noun and as a verb.

Cụm thường gặp:
âm mưuâm mưu thành công

Thí dụ:

Cố nhiên là chúng nó đang âm mưu, mưu gì nàng không biết, nhưng chắc chắn là có.

Of course they were plotting; what the plot was she did not know, but there surely was one.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người Khác

Con người như vậy lẽ nào âm mưu mà giựt một trăm rưỡi đồng bạc của mình?

Would a person like that really scheme to snatch a hundred and fifty piastres of mine?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“đồ con nít, bày mưu điệu hổ ly sơn, để chiếm đoạt cái va li hả?”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Cái va li bí mật
Câu trích chính
“Vậy nên ngảnh mặt làm thinh, Mưu cao vốn đã rắp ranh những ngày.”
Đoạn trích nguyên tác

Nghĩ rằng: Ngứa ghẻ hờn ghen, Xấu chàng mà có ai khen chi mình! Vậy nên ngảnh mặt làm thinh, Mưu cao vốn đã rắp ranh những ngày. Lâm Tri đường bộ tháng chầy, Mà đường hải đạo sang ngay thì gần.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 806
Câu trích chính
“"Sao cho vững nước an dân, Các quan ai biết mưu thần bày ra?"”
Đoạn trích nguyên tác

quốc hiệu binh nhung dấy loàn. Sở vương phán hỏi lưỡng ban quần thần: "Sao cho vững nước an dân, Các quan ai biết mưu thần bày ra?" Thái sư nhớ việc cừu nhà, Vội vàng quì xuống tâu qua ngai vàng:

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 59
Câu trích chính
“Tình ngay ai biết mưu gian, Hẳn nàng thôi lại còn bàn rằng ai!”
Đoạn trích nguyên tác

Chạy vào chốn cũ phòng hương, Trong tro thấy một đống xương cháy tàn. Tình ngay ai biết mưu gian, Hẳn nàng thôi lại còn bàn rằng ai! Thúc ông sùi sụt ngắn dài, Nghĩ con vắng vẻ thương người nết na.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 832
Câu trích chính
“Cùng nhau lặng chẳng dám hô, Thầm toan mưu kế chẳng cho lậu tình:”
Đoạn trích nguyên tác

Kim Liên thức dậy mới hay, Cùng quân thể nữ một bầy đều lo. Cùng nhau lặng chẳng dám hô, Thầm toan mưu kế chẳng cho lậu tình: "Việc này là việc triều đình, Đốc quan hay đặng ắt mình thác oan.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 123
Câu trích chính
“Khuyển ưng đã đắt mưu gian, Vực nàng đưa xuống để an dưới thuyền.”
Đoạn trích nguyên tác

Nước trôi hoa rụng đã yên, Hay đâu địa ngục ở miền nhân gian. Khuyển ưng đã đắt mưu gian, Vực nàng đưa xuống để an dưới thuyền. Buồm cao lèo thẳng cánh suyền, Đè chừng huyện Tích băng miền vượt sang.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 854
Câu trích chính
“Thấy người trung chánh chẳng ưa, Rắp ranh kế độc lập lừa mưu sâu.”
Đoạn trích nguyên tác

Đời xưa tôi nịnh biết bao, Thái sư nay có khác nào người xưa. Thấy người trung chánh chẳng ưa, Rắp ranh kế độc lập lừa mưu sâu. Trịnh Hâm tội đáng chém đầu, Ấy là mới hết người sau gian tà".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 145
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “mưu”

“mưu” là gì?

Chữ Hán 謀: kế sách đã tính toán để đạt một việc (tìm mưu, mắc mưu, mưu chước, đa mưu); là động từ thì lo toan, tìm cách đạt điều mong muốn (mưu sinh, mưu cầu, mưu tính); trong âm mưu là toan tính kín, thường để hại người.

“mưu” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “đồ con nít, bày mưu điệu hổ ly sơn, để chiếm đoạt cái va li hả?”

Mục từ “mưu” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 謀 (mưu). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 謀.

“mưu” có biến thể vùng miền nào?

“mưu” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: mưu (Toàn quốc, văn viết), kế; cách; tính; lo; tìm cách (Khẩu ngữ hiện đại).

“mưu” thuộc từ loại gì?

“mưu” thuộc từ loại danh từ, động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.