Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “ngã” là gì?

Chỗ đường gặp nhau (ngã ba, ngã tư); tên thanh điệu có dấu ngã; động từ là té, mất thăng bằng mà đổ xuống; ngã lòng, sa ngã là nản chí hay sa vô đường quấy; ngã ngũ là đã ra lẽ, đã định xong.

Tiếng Anh: A junction where roads meet, as in nga ba and nga tu; the name of the tone marked with a tilde; as a verb, to fall down; to lose heart or go astray, in nga long and sa nga; and settled, in nga ngu.

Cách đọc
ngã(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

ngã tư

Chỗ hai con đường cắt nhau, từ đó rẽ ra được bốn ngả.

ngã lòng

Nản chí, mất tinh thần, không còn muốn cố gắng nữa vì gặp khó khăn hay thất vọng.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “ngã”:

5 nét nghĩa
1chỗ nhiều đường gặp nhauđường sá[thường]
A1

🇻🇳 Chỗ nhiều con đường gặp nhau rồi tỏa ra, gọi theo số ngả: ngã ba, ngã tư, ngã bảy.

🇬🇧 A place where several roads meet and branch out, named by the number of ways: nga ba (a three-way junction), nga tu (a crossroads).

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Qua khỏi ngã tư cây Quéo, Hiển chạy có gió, rồi hùng dũng leo dốc cầu Băng Ky.

Past the Cay Queo crossroads, Hien picked up speed, then boldly climbed the slope of the Bang Ky bridge.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người Khác

Chạy gần tới ngã ba, xe lại tốp máy rồi rề rề ngừng ngang trước tiệm dì Ba Thới nữa.

Nearly at the junction, the car stalled again and slowly rolled to a stop right in front of Aunt Ba Thoi's shop.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ
2tên thanh điệu có dấu ngãchữ nghĩa[thường]
A2

🇻🇳 Tên một thanh điệu của tiếng Việt, viết bằng dấu ngã (~) trên nguyên âm; giọng Nam Bộ đọc thanh ngã và thanh hỏi gần như một.

🇬🇧 The name of one of the Vietnamese tones, written with a tilde (~) over the vowel; in Southern speech the nga and hoi tones sound almost the same.

Cụm thường gặp:
dấu ngãhỏi ngã

Thí dụ:

Cả Mã ngữ, Nhựt ngữ và Chàm ngữ đều có dấu sắc, dấu huyền, dấu hỏi, dấu nặng, họ chỉ thiếu dấu ngã mà thôi, và họ ít bỏ dấu hơn ta, nhưng vẫn có bỏ các dấu kể trên, và Nhựt Bổn bỏ dấu nặng rất nhiều.

Malay, Japanese and Cham all have the sac, huyen, hoi and nang tones and lack only the nga tone; they use tones less than we do, but they still use those, and Japanese uses the nang tone a great deal.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nguồn Gốc Mã Lai Của Dân Tộc Việt Nam
3té, mất thăng bằng mà đổ xuốngcử chỉ[thường]
A1

🇻🇳 Mất thăng bằng rồi đổ xuống, như té; nói người hay đồ vật: lảo đảo muốn ngã, ngã lên giường, bàn ngã lăn.

🇬🇧 To lose one's balance and fall down, like te; said of people or things: to stagger as if about to fall, to collapse onto the bed, a table toppling over.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Thình lình Tuấn nghe xây xẩm mặt mày, rồi chàng choáng váng, lảo đảo muốn ngã.

Suddenly Tuan felt dizzy; he reeled and staggered as if about to fall.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Cuống Rún Chưa Lìa

Về tới xóm, nàng tông cửa vào nhà rồi đuối sức, nàng ngã lên giường mà thở dốc.

Back in the hamlet she burst through the door, and, worn out, fell onto the bed gasping for breath.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp

Tiến bộ mau quá và lần nầy bé Thọ đi gần tới má Cúc mới ngã vào mình má Cúc.

He was making quick progress, and this time little Tho walked nearly all the way to Cuc before falling into her arms.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng

Cô té nhằm cái mặt bàn đá nhỏ để gần đó, bàn ngã lăn, mặt đá rớt bể nát.

She fell against the small stone-topped table nearby; the table toppled over and the stone top shattered.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thầy Thông ngôn
4nản chí, sa vô đường quấy (ngã lòng, sa ngã)tâm trạng[thường]
B2

🇻🇳 Trong ngã lòng, thối chí ngã lòng: nản chí, không còn vững lòng; trong sa ngã: không giữ mình được, sa vô đường quấy.

🇬🇧 In nga long and thoi chi nga long: to lose heart and no longer stand firm; in sa nga: to fail to hold oneself back and fall into wrong ways.

Cụm thường gặp:
ngã lòngthối chí ngã lòngsa ngã

Thí dụ:

Xin anh đừng có thấy ngày nay cực khổ như vầy mà ngã lòng.

Please do not lose heart just because times are hard like this today.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm được

Mà Đạt quen thói tráo trở, thì lại càng dễ sa ngã hơn người.

And since Dat was used to double-dealing, he was all the more likely to go astray than others.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thân
5ngã ngũ: đã ra lẽ, đã định xongsự việc[thường]
B2

🇻🇳 Trong ngã ngũ: một chuyện đang bàn, đang giằng co đã ra lẽ, đã có kết quả dứt khoát.

🇬🇧 In nga ngu: a matter under discussion or in dispute has been settled and come to a clear outcome.

Cụm thường gặp:
ngã ngũchưa ngã ngũ

Thí dụ:

Anh đợi xem nó ngã ngũ ra sao.

I am waiting to see how it turns out.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Tôi nói thiệt, tôi sẽ xô ngã.”
Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận, Chương 10
“- Cụ Thủ Khoa ngã thì tướng sĩ đều bủn rủn hết.”
Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thân, Chương 03
“Xuống Ngã Tư mà làm gì!”
Hồ Biểu Chánh, Dây oan, Chương I. Tình và tội
“Ổng thất chí ngã lòng hay sao?”
Hồ Biểu Chánh, Hai khối tình, Chương 11
Câu trích chính
“Cò kè bớt một thêm hai, Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm.”
Đoạn trích nguyên tác

Mối rằng: đáng giá nghìn vàng, Gấp nhà nhờ lượng người thương dám nài. Cò kè bớt một thêm hai, Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm. Một lời thuyền đã êm dằm Hãy đưa canh thiếp trước cầm làm ghi.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 324
Câu trích chính
“Khỏi rừng ra tới ngã ba, May đâu gặp một chàng là Hớn Minh.”
Đoạn trích nguyên tác

"Gắng mà ăn uống cho yên, Lão ra sức lão cõng Tiên về nhà". Khỏi rừng ra tới ngã ba, May đâu gặp một chàng là Hớn Minh. Lão tiều lật đật bôn trình Hớn Minh theo hỏi sự tình một khi.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 435
Câu trích chính
“Lạ thay oan khí tương triền! Nàng vừa phục xuống Từ liền ngã ra.”
Đoạn trích nguyên tác

Dòng thu như dội cơn sầu, Dứt lời nàng cũng gieo đầu một bên. Lạ thay oan khí tương triền! Nàng vừa phục xuống Từ liền ngã ra. Quan quân kẻ lại người qua, Xót nàng sẽ lại vực ra dần dần.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1268
Câu trích chính
“Vì ai xui hào lũy tan tành, xiêu mưa ngã gió.”
Đoạn trích nguyên tác

Vì ai khiến quan quân khó nhọc, ăn tuyết nằm sương; Vì ai xui hào lũy tan tành, xiêu mưa ngã gió. Sống làm chi theo quân tả đạo, quẳng vùa hương, xô bàn độc, thấy lại thêm buồn;

Nguyễn Đình Chiểu, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Đoạn 3: Ai vãn (nỗi tiếc thương của quê hương), câu 38
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “ngã”

“ngã” là gì?

Chỗ đường gặp nhau (ngã ba, ngã tư); tên thanh điệu có dấu ngã; động từ là té, mất thăng bằng mà đổ xuống; ngã lòng, sa ngã là nản chí hay sa vô đường quấy; ngã ngũ là đã ra lẽ, đã định xong.

Cụm từ “ngã tư” nghĩa là gì?

Chỗ hai con đường cắt nhau, từ đó rẽ ra được bốn ngả.

Cụm từ “ngã lòng” nghĩa là gì?

Nản chí, mất tinh thần, không còn muốn cố gắng nữa vì gặp khó khăn hay thất vọng.

“ngã” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Bức thơ hối hận của Hồ Biểu Chánh: “Tôi nói thiệt, tôi sẽ xô ngã.”

Mục từ “ngã” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 我 (ngã). Lớp từ vựng: Vietnamese homographs with Sino-Vietnamese morpheme.

“ngã” có biến thể vùng miền nào?

“ngã” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: ngã; ngã ba; dấu ngã (Toàn quốc), té (Khẩu ngữ Sài Gòn và Nam Bộ), ngã 我 (Hán Việt).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.