Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “ngây” là gì?

Đờ ra, thừ người một lúc vì bất ngờ, choáng ngợp hay mải mê (ngây người, ngây ra); trong ngây dại, đứa dại đứa ngây là khờ khạo, mê muội.

Tiếng Anh: Dazed, stunned or momentarily frozen by surprise or wonder, as in ngay nguoi and ngay ra; in ngay dai, simple-minded or foolish.

Cách đọc
ngây(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

ngây dại

Ngây dại là khờ khạo, chưa biết suy xét, như trẻ nhỏ hay con vật non; cũng tả người thẫn thờ như mất hồn vì xúc động.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “ngây”:

2 nét nghĩa
1đờ ra, thừ người vì bất ngờcảm xúc[thường]
B1

🇻🇳 Đờ ra, thừ người, đứng hay ngồi yên một lúc vì bất ngờ, choáng ngợp, mải mê hay không biết nói gì: ngây người, ngây người ra, ngồi ngây ra.

🇬🇧 To go blank and still for a moment, standing or sitting frozen, from surprise, wonder, fascination or being lost for words: ngay nguoi, ngoi ngay ra.

Cụm thường gặp:
ngây ngườingây người rangồi ngây rađứng ngây người

Thí dụ:

Khi mắt chàng dừng lại trước người thiếu phụ góa chồng thì chàng ngây người ra.

When his eyes came to rest on the young widow, he stood there dazed.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần Giờ

Bác sĩ Ân đứng ngây người ra.

Doctor An stood there stunned.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Mưa Thu Nhớ Tằm

Và tôi ngây người khi bốn mắt gặp nhau.

And I was struck still when our eyes met.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Diễm Phượng

Nụ cười của Liên làm cho Nên ngây người ra.

Lien's smile left Nen dazed.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I

Tôi tức quá đứng ngây người không nói gì được.

I was so angry I just stood there, unable to say a thing.

Nguồn: Từ Kế Tường, Mùa Thu Bay Mưa

Cô bé đứng ngây người ra nhìn tôi không chớp mắt.

The little girl stood transfixed, staring at me without blinking.

Nguồn: Dung Sàigòn, Dễ Thương

Trong giây phút anh ngây người và dừng chân hẳn lại.

For a moment he froze and stopped dead.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Khi Từ Thức Về Trần

Hương chủ không thạo nói chơi, nên khi nghe mấy lời pha lửng hữu duyên ấy, thì ông cứ ngồi ngây ra mà cười chớ không biết kiếm lời chi đối lại.

The village elder was no good at banter, so on hearing those witty teasing words he just sat there blankly and laughed, unable to find anything to say back.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo
2ngây dại: khờ khạo, mê muộitính nết[văn chương]
B2

🇻🇳 Trong ngây dại, đứa dại đứa ngây: khờ khạo, trí không tỉnh táo như người thường, hay mê muội quên mình trong chốc lát.

🇬🇧 In ngay dai and dua dai dua ngay: simple-minded, not in one's right senses, or losing oneself foolishly for a moment.

Cụm thường gặp:
ngây dạiđứa dại đứa ngây

Thí dụ:

Nó thủng thẳng đi vòng theo vách tường chung quanh khám, dường như đứa dại đứa ngây.

He ambled slowly along the wall around the jail, like some simpleton.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời

Em đã ngây dại, tự quên mình trong một giây.

I was foolish and forgot myself for a second.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Như bị thôi miên, nàng ngây dại bò tới để hái cho kỳ được 'giấc mộng hoa' ấy, quên cái khe sâu thăm thẳm.”
Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây, Con bà Tám
Câu trích chính
“Thưa rằng: Chút phận ngây thơ, Dưỡng sinh đôi nợ tóc tơ chưa đền.”
Đoạn trích nguyên tác

Cớ sao trằn trọc canh khuya, Màu hoa lê hãy dầm dề giọt mưa? Thưa rằng: Chút phận ngây thơ, Dưỡng sinh đôi nợ tóc tơ chưa đền. Buổi ngày chơi mả Đạm Tiên, Nhắp đi thoắt thấy ứng liền chiêm bao.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 2: Du xuân Thanh minh và gặp Kim Trọng, cặp câu 114
Câu trích chính
“Thưa rằng: "Quân tử phó công Xin thương bồ liễu chữ tùng ngây thơ.”
Đoạn trích nguyên tác

Ra đi vừa thuở bình minh, Thể Loan đứng trước lê đình liễm dung Thưa rằng: "Quân tử phó công Xin thương bồ liễu chữ tùng ngây thơ. Tấm lòng thương gió nhớ mưa Đường xa ngàn dặm xin đưa một lời:

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 63
Câu trích chính
“Nhớ từ năm hãy thơ ngây, Có người tướng sĩ đoán ngay một lời:”
Đoạn trích nguyên tác

Nghĩ mình phận mỏng cánh chuồn, Khuôn xanh biết có vuông tròn mà hay? Nhớ từ năm hãy thơ ngây, Có người tướng sĩ đoán ngay một lời: Anh hoa phát tiết ra ngoài, Nghìn thu bạc mệnh một đời tài hoa.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 207
Câu trích chính
“Tối tăm sẩy bước tới đây, Xin soi xét tới thơ ngây lạc đàng".”
Đoạn trích nguyên tác

Nàng rằng: "Trận gió hôm qua, Chìm thuyền đến nỗi mình ra thế này. Tối tăm sẩy bước tới đây, Xin soi xét tới thơ ngây lạc đàng". Bùi ông đứng nhắm tướng nàng, Chẳng trang đài các cũng hàng trâm anh.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 142
Câu trích chính
“Thương tình con trẻ thơ ngây, Gặp cơn vạ gió tai bay bất kỳ!”
Đoạn trích nguyên tác

Hãy về tạm phó giam ngoài, Dặn nàng quy liệu trong đôi ba ngày. Thương tình con trẻ thơ ngây, Gặp cơn vạ gió tai bay bất kỳ! Đau lòng tử biệt sinh ly, Thân còn chẳng tiếc, tiếc gì đến duyên!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 308
Câu trích chính
“Con nhà họ Lục là chàng, Tuổi vừa hai tám còn đàng thơ ngây"”
Đoạn trích nguyên tác

Đồng rằng: "Người ở đông phương, Nhơn đi buôn bán giữa đường chẳng an. Con nhà họ Lục là chàng, Tuổi vừa hai tám còn đàng thơ ngây" Bói rằng: "Đinh mão năm may, Hèn chi Giáp tí ngày rày chẳng an.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 234
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “ngây”

“ngây” là gì?

Đờ ra, thừ người một lúc vì bất ngờ, choáng ngợp hay mải mê (ngây người, ngây ra); trong ngây dại, đứa dại đứa ngây là khờ khạo, mê muội.

Cụm từ “ngây dại” nghĩa là gì?

Ngây dại là khờ khạo, chưa biết suy xét, như trẻ nhỏ hay con vật non; cũng tả người thẫn thờ như mất hồn vì xúc động.

“ngây” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Biển Cỏ Miền Tây của Sơn Nam: “Như bị thôi miên, nàng ngây dại bò tới để hái cho kỳ được 'giấc mộng hoa' ấy, quên cái khe sâu thăm thẳm.”

Mục từ “ngây” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𤷙 (ngây). Lớp từ vựng: Vietnamese dazed-state adjective with Nôm record.

“ngây” có biến thể vùng miền nào?

“ngây” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: ngây; ngây người; đứng ngây; mặt ngây ra (Toàn quốc), đơ ra; đứng hình; thừ người; ngơ người (Sài Gòn và Nam Bộ; khẩu ngữ).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.