Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “ngày xưa” là gì?

Thời đã qua lâu rồi, hồi trước, đối với bây giờ; cũng là lời mở đầu chuyện cổ tích.

Tiếng Anh: Times long past, the old days, as against now; also the opening words of a folk tale.

Cách đọc
ngày xưa(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “ngày xưa”:

1 nét nghĩa
1hồi trước, thời đã quađời sống[thường]
A2

🇻🇳 Xưa là cũ, đã qua lâu. Ngày xưa có thể đứng đầu câu để kể lại một thời đã qua, như ngày xưa, ở một nước xa xôi kia, lối mở đầu chuyện cổ tích. Nó cũng đứng sau một danh từ để nói người, vật, chỗ của hồi đó: ba em ngày xưa, bạn bè mình ngày xưa, Sài Gòn ngày xưa, công chúa ngày xưa. Kho văn hay đặt nó cạnh bây giờ, và hay đi với như ngày xưa để nói cái bây giờ không còn nữa.

🇬🇧 The second word means old, long gone. The phrase can open a sentence to tell of a time gone by, as in once upon a time in a far-off land, the way folk tales begin. It also follows a noun to mark the people, things and places of that time, my father back then, our old friends, the Saigon of old, princesses of long ago. The corpus often sets it beside now, and uses as in the old days for what is no longer so.

Thí dụ:

Ngày xưa, ở một nước xa xôi kia, có hai vợ chồng nhà nọ sanh được bảy đứa con.

Once upon a time, in a far-off land, there was a couple who had seven children.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Con Chim Xanh

Cái cảnh lạ lùng quá, như công chúa ngày xưa đi tắm có tỳ nữ che rèm bốn bên.

It was such a strange sight, like a princess of old going to bathe with maids holding screens on all four sides.

Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau

Ba em ngày xưa cứ theo lời má em nói thì cũng không phải là ông phật lắm đâu.

My dad in the old days, going by what my mom says, was not exactly a saint either.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đừng Hỏi Tại Sao

Vườn Bà Lớn là nghĩa địa tư của họ Đỗ Hữu, một họ rân rát ở Sài Gòn ngày xưa.

Ba Lon garden was the private cemetery of the Do Huu family, a well-known family in the Saigon of old.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Hải không hay kéo Uyển đi lang thang thành phố không giờ giấc như ngày xưa nữa.

Hai no longer often dragged Uyen off to wander the city at all hours as in the old days.

Nguồn: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Ngày Xưa Chân Sáo

Nàng muốn hát lên, những bài ca quen thuộc như ngày xưa, mỗi sáng đến học đường.

She wanted to sing out the familiar songs as she used to, every morning on the way to school.

Nguồn: Ngọc Linh, Trên Sông Hoàng Hôn

Ngày xưa Trường yêu đời vui vẻ bao nhiêu, bây giờ chàng trầm lặng bấy nhiêu.

As full of life and cheer as Truong used to be, he is just as quiet and withdrawn now.

Nguồn: Dung Sàigòn, Tóc Mơ Nghìn Sợi

Mấy chợ nhỏ ở mé sông Sài Gòn ngày xưa bị dẹp bỏ, dành cất phố xá và công sở.

The small markets along the Saigon River in the old days were cleared away to make room for streets and government offices.

Nguồn: Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam

Ngày xưa Lương Thế Vinh lúc còn bé đã biết đổ nước xuống lỗ để đem trái bưởi lên.

In olden times Luong The Vinh, while still a small boy, knew to pour water into a hole to float the pomelo up.

Nguồn: Sơn Nam, Hình Bóng Cũ

Bạn bè mình ngày xưa bây giờ có chồng có con cả rồi, đâu có ai trẻ mãi bằng Vân.

Our friends from the old days all have husbands and children by now; nobody stays young as long as Van.

Nguồn: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Dễ Ghét
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Mất người còn chút của tin, Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.”
Đoạn trích nguyên tác

Dù em nên vợ nên chồng, Xót người mệnh bạc, ắt lòng chẳng quên. Mất người còn chút của tin, Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa. Mai sao dầu có bao giờ. Đốt lò hương ấy, so tơ phím này.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 370
Câu trích chính
“Minh rằng: "Tôi vốn chẳng may, Ngày xưa mắc phải án đày trốn đi.”
Đoạn trích nguyên tác

Tiên rằng: "Ta lại hồi hương, Ơn nhau sau gặp khoa trường sẽ hay". Minh rằng: "Tôi vốn chẳng may, Ngày xưa mắc phải án đày trốn đi. Dám đâu bày mặt ra thi,

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 9
Câu trích chính
“Cung cầm lựa những ngày xưa, Mà gương bạc mệnh bây giờ là đây!”
Đoạn trích nguyên tác

Thưa rằng: Bạc mệnh khúc này, Phổ vào đàn ấy những ngày còn thơ. Cung cầm lựa những ngày xưa, Mà gương bạc mệnh bây giờ là đây! Nghe càng đắm ngắm càng say, Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 8: Bi kịch Hồ Tôn Hiến và sông Tiền Đường, cặp câu 1289
Câu trích chính
“Ngày xưa mắc án trốn di, Phải về nương náu từ bi ẩn mình".”
Đoạn trích nguyên tác

Có người họ Hớn tên Minh, Sức đương Hạng Võ mạnh kình Trương Phi. Ngày xưa mắc án trốn di, Phải về nương náu từ bi ẩn mình". Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 51
Câu trích chính
“Mơ màng phách quế hồn mai, Đạm Tiên thoắt đã thấy người ngày xưa.”
Đoạn trích nguyên tác

Giác Duyên nhận thật mặt nàng, Nàng còn thiêm thiếp giấc vàng chưa phai. Mơ màng phách quế hồn mai, Đạm Tiên thoắt đã thấy người ngày xưa. Rằng: Tôi đã có lòng chờ, Mất công mười mấy năm thừa ở đây.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 8: Bi kịch Hồ Tôn Hiến và sông Tiền Đường, cặp câu 1356
Câu trích chính
“Chẳng qua sợ thế gian cười, Một lời gượng gạo: "Chào người ngày xưa!”
Đoạn trích nguyên tác

Dắt Tiên vào chốn hậu đàng, Võ công xem thấy lòng càng hổ ngươi. Chẳng qua sợ thế gian cười, Một lời gượng gạo: "Chào người ngày xưa! Ngư ông đã có công đưa, Tới ngày sau sẽ lo lừa đền ơn".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 375
“Ngày xưa, ở một nước xa xôi kia, có hai vợ chồng nhà nọ sanh được bảy đứa con.”
Thẩm Thệ Hà, Con Chim Xanh, Rừng Xanh Huyền Bí
“Cái cảnh lạ lùng quá, như công chúa ngày xưa đi tắm có tỳ nữ che rèm bốn bên.”
Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau, Ông Già Xay Lúa
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “ngày xưa”

“ngày xưa” là gì?

Thời đã qua lâu rồi, hồi trước, đối với bây giờ; cũng là lời mở đầu chuyện cổ tích.

“ngày xưa” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Mất người còn chút của tin, Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.”

“ngày xưa” thuộc từ loại gì?

“ngày xưa” thuộc từ loại danh từ chỉ thời gian. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.