Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “ngoại” là gì?

Thuộc bên họ mẹ (bên ngoại, ông ngoại, bà ngoại, quê ngoại); tiếng Nam Bộ gọi tắt ông ngoại, bà ngoại là ngoại; chữ 外 còn là thuộc nước ngoài (ngoại quốc, ngoại giao) và ở ngoài, trừ ra (ngoại ô, ngoại trừ).

Tiếng Anh: On the mother's side of the family; in the South, a short form of address for a maternal grandparent; and, from Chinese, foreign or outside, as in ngoai quoc (foreign) and ngoai o (suburbs).

Cách đọc
ngoại(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

ông ngoại

Cha của má mình, ông bên ngoại; cũng dùng để gọi ông khi nói chuyện với ổng.

bà ngoại

Là mẹ của má mình, gọi là ngoại vì bên má là bên ngoài, khác với bên nội là bên cha.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “ngoại”:

4 nét nghĩa
1thuộc bên họ mẹgia đình[thường]
A1

🇻🇳 Thuộc về bên họ của mẹ: bên ngoại, ông ngoại, bà ngoại, cháu ngoại, quê ngoại; đối với bên nội là họ của cha.

🇬🇧 Belonging to the mother's side of the family: ben ngoai, ong ngoai (maternal grandfather), ba ngoai (maternal grandmother), chau ngoai, que ngoai; the opposite of noi, the father's side.

Thí dụ:

Cha mẹ khuất sớm, mà ông nội bà nội, ông ngoại bà ngoại cũng không còn ai hết.

Both parents died early, and none of the grandparents on either side were left either.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận

Con chạy về Giồng Ké thưa với ông ngoại hay một chút xíu rồi con trở lên liền.

I will run back to Giong Ke to tell Grandfather for a moment and then come straight back up.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặng

Bà con ruột của em bây giờ kể hết bên nội bên ngoại còn có một mình dì em đây mà thôi.

Of all my blood relatives on both my father's and my mother's side, only my aunt here is left.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Kẻ làm người chịu
2tiếng gọi tắt ông ngoại, bà ngoại (Nam Bộ)xưng hô[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Tiếng Nam Bộ gọi tắt ông ngoại hay bà ngoại là ngoại, để cháu gọi, để nói về ông bà, hay để ông bà tự xưng với cháu: thưa ngoại, ngoại tôi.

🇬🇧 In the South, ngoai alone is a short, familiar form for a maternal grandparent, used by grandchildren to address or speak of them, or by the grandparent speaking to the grandchild: thua ngoai, ngoai toi.

Cụm thường gặp:
thưa ngoạingoại tôiở với ngoạingoại ơi

Thí dụ:

Ngày mà ngoại mất, chị tính ra thì đúng vào ngày đó, nên chị để cho em trọn vui.

I worked out that Grandmother died on exactly that day, so I let you enjoy yourself to the full.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Ngoại tôi với tôi vì nuôi tâm chí cứu nhơn độ thế nên xuống đây cất am ở mà tu.

My grandmother and I, wishing to help and save others, came down here to build a hermitage and live as religious.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nào

Thưa ngoại, cháu biết hết rồi.

Grandfather, I know everything now.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa
3thuộc nước ngoài (chữ 外)từ Hán Việt[trang trọng]
B1

🇻🇳 Chữ ngoại nầy viết 外, nghĩa là ngoài; trong nhiều từ ghép chỉ cái thuộc nước ngoài: ngoại quốc, ngoại kiều, ngoại bang; ngoại giao là việc giao thiệp với nước ngoài.

🇬🇧 From the Sino-Vietnamese character for outside; in many compounds it means foreign: ngoai quoc (foreign country), ngoai kieu (foreign resident), ngoai bang (foreign power); ngoai giao is diplomacy.

Cụm thường gặp:
ngoại quốcngoại kiềungoại giaotiếng ngoại quốc

Thí dụ:

Bà Trần thạo tiếng ngoại quốc, có đọc truyện cổ tích Tích Tân và Ỷ Sơ của Pháp.

Mrs Tran was fluent in foreign languages and had read the French fairy tales Tich Tan and Y So.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần Giờ

Họ thực tế như các nhà ngoại giao, biết dẹp tình cảm riêng lại để nghĩ đến quyền lợi, và tới phút chót của cuộc đổ vỡ nào, họ cũng nỗ lực thử tìm giải pháp để cứu vãn tình thế.

They are practical like diplomats, able to set aside their feelings to think of their interests, and right up to the last moment of any breakdown they still try hard to find a way to save the situation.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Uống Lộn Thuốc Tiên
4ở ngoài, trừ ra (chữ 外)từ Hán Việt[trang trọng]
B1

🇻🇳 Cũng chữ 外: ở phía ngoài, ngoài phạm vi. Ngoại ô là vùng ở ven ngoài thành phố; ngoại trừ là trừ ra; ngoại lệ là trường hợp nằm ngoài lệ chung.

🇬🇧 From the same character: on the outside, beyond a boundary. Ngoai o are the outskirts of a city; ngoai tru means except; ngoai le is an exception.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Nhan chưa hề thấy lần nào trong thành phố nầy hay ở các ngoại ô thành phố.

Nhan had never once seen it in this city or in its outskirts.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nửa Đêm Trãng Sụp

Không ai biết nguyên do của sở thích ấy cả, ngoại trừ người bà con của chàng.

Nobody knew the reason for that fondness, except his relative.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Có nhà viên ngoại họ Vương, Gia tư nghĩ cũng thường thường bực trung.”
Đoạn trích nguyên tác

Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh, Bốn phương phẳng lặng, hai kinh vững vàng. Có nhà viên ngoại họ Vương, Gia tư nghĩ cũng thường thường bực trung. Một trai con thứ rốt lòng, Vương Quan là chữ, nối dòng nho gia.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 1: Mở đầu và gia thế họ Vương, cặp câu 6
Câu trích chính
“Sách chi cũng đủ trong nhà, Nội kinh đã sẵn ngoại khoa thêm mầu.”
Đoạn trích nguyên tác

Ngang rằng: "Ta ở chốn nầy, Ba đời nối nghiệp làm thầy vừa ba. Sách chi cũng đủ trong nhà, Nội kinh đã sẵn ngoại khoa thêm mầu. Trước xem Y học làm đầu, Sau coi Thọ thế thứ cầu Đông y

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 200
Câu trích chính
“Ngày vừa sinh nhật ngoại gia, Trên hai đường, dưới nữa là hai em,”
Đoạn trích nguyên tác

Lần lần ngày gió đêm trăng Thưa hồng rậm lục đã chừng xuân qua. Ngày vừa sinh nhật ngoại gia, Trên hai đường, dưới nữa là hai em, Tưng bừng sắm sửa áo xiêm, Biện dâng một lễ, xa đem tấc thành.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 186
Câu trích chính
“Lại thông Bát trận tân phương Lâm nhằm ngoại cảm đầu thang Ngũ sài”
Đoạn trích nguyên tác

Lục quân Tứ vật thang danh Lại thông Bát trận tân phương Lâm nhằm ngoại cảm đầu thang Ngũ sài Đồng rằng: "Thầy thiệt có tài, Xin vào coi mạch luận bài thuốc chi".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 207
Câu trích chính
“Tần ngần dạo gót lầu trang, Một đoàn mừng thọ ngoại hương mới về,”
Đoạn trích nguyên tác

Trông chừng khói ngất song thưa, Hoa trôi trác thắm, liễu xơ xác vàng. Tần ngần dạo gót lầu trang, Một đoàn mừng thọ ngoại hương mới về, Hàn huyên chưa kịp giãi dề, Sai nha bỗng thấy bốn bề xôn xao.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 287
Câu trích chính
“Vào rừng kiếm thuốc ngoại khoa, Phòng khi sông biển phong ba bất kì".”
Đoạn trích nguyên tác

Hâm rằng: "Anh tạm ngồi đây, Tiểu đồng người tới trước này cùng ta. Vào rừng kiếm thuốc ngoại khoa, Phòng khi sông biển phong ba bất kì". Tiểu đồng vội vã ra đi, Muốn cho đặng việc quản gì lao đao.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 302
“Cha mẹ khuất sớm, mà ông nội bà nội, ông ngoại bà ngoại cũng không còn ai hết.”
Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hận, Chương 2
“Con chạy về Giồng Ké thưa với ông ngoại hay một chút xíu rồi con trở lên liền.”
Hồ Biểu Chánh, Cha con nghĩa nặng, Chương 9
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “ngoại”

“ngoại” là gì?

Thuộc bên họ mẹ (bên ngoại, ông ngoại, bà ngoại, quê ngoại); tiếng Nam Bộ gọi tắt ông ngoại, bà ngoại là ngoại; chữ 外 còn là thuộc nước ngoài (ngoại quốc, ngoại giao) và ở ngoài, trừ ra (ngoại ô, ngoại trừ).

Cụm từ “ông ngoại” nghĩa là gì?

Cha của má mình, ông bên ngoại; cũng dùng để gọi ông khi nói chuyện với ổng.

Cụm từ “bà ngoại” nghĩa là gì?

Là mẹ của má mình, gọi là ngoại vì bên má là bên ngoài, khác với bên nội là bên cha.

“ngoại” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Có nhà viên ngoại họ Vương, Gia tư nghĩ cũng thường thường bực trung.”

Mục từ “ngoại” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 外 (ngoại).

“ngoại” có biến thể vùng miền nào?

“ngoại” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: ngoại (Southern Vietnam).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.