Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “rắp” là gì?

Rắp là toan, định sẵn trong lòng sẽ làm một việc, lối nói cũ có màu văn chương, nay gặp chủ yếu trong rắp tâm, rắp ranh.

Tiếng Anh: Rap means to intend or set one's mind on doing something; an old literary word now found mainly in rap tam and rap ranh.

Cách đọc
rắp(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rắp”:

1 nét nghĩa
1toan, định sẵn trong lòng sẽ làmtâm lý, ý định[văn chương]
B2

🇻🇳 Có ý định sẵn trong lòng và nhắm để làm một việc; nay gặp chủ yếu trong rắp tâm (để hết lòng vô ý định, thường là việc xấu nhưng cũng có khi việc tốt) và rắp ranh (toan tính, chực làm).

🇬🇧 To have an intention settled in one's heart and aim to carry it out; now found mainly in rap tam, to be bent on something, often bad but sometimes good, and rap ranh, to be scheming or itching to do something.

Cụm thường gặp:
rắp tâmrắp ranh

Thí dụ:

Bấy giờ chú tiểu nọ lại sinh lòng ghen ghét cậu bé đồng đạo, rắp tâm làm hại.

Then that young novice grew jealous of his fellow boy disciple and set his mind on doing him harm.

Nguồn: Sơn Nam, Chuyện Xưa Tích Củ

Trâm không muốn vòi vĩnh lằng nhằng mà rắp tâm săn sóc đến người tình.

Tram did not want to be fussy and demanding, and set her heart on looking after her lover.

Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm

Nhưng dầu sao, kẻ nào rắp ranh bắn sẻ ở gia đình đó, cũng có vẻ trèo đèo, coi không được.

But all the same, anyone who had designs on courting a girl from that family looked like he was reaching above himself, and it did not look right.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tỳ Vết Tâm Linh

Ta có ý mưu đồ đại sự, nên mới rắp tâm cho luyện thanh kiếm Ngọc Tuyền.

I have a great undertaking in mind, and that is why I set my heart on having the Ngoc Tuyen sword forged.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Vó Ngựa Cầu Thu
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Theo lời càng chảy dòng châu, Liều mình ông rắp gieo đầu tường vôi.”
Đoạn trích nguyên tác

Một lần sau trước cũng là, Thôi thì mặt khuất chẳng thà lòng đau! Theo lời càng chảy dòng châu, Liều mình ông rắp gieo đầu tường vôi. Vội vàng kẻ giữ người coi, Nhỏ to nàng lại tìm lời khuyên can:

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 333
Câu trích chính
“Thấy người trung chánh chẳng ưa, Rắp ranh kế độc lập lừa mưu sâu.”
Đoạn trích nguyên tác

Đời xưa tôi nịnh biết bao, Thái sư nay có khác nào người xưa. Thấy người trung chánh chẳng ưa, Rắp ranh kế độc lập lừa mưu sâu. Trịnh Hâm tội đáng chém đầu, Ấy là mới hết người sau gian tà".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 145
Câu trích chính
“Phải làm cho biết phép tao! Chập bì tiên rắp sấn vào ra tay.”
Đoạn trích nguyên tác

Cớ sao chịu tốt một bề, Gái tơ mà đã ngứa nghề sớm sao? Phải làm cho biết phép tao! Chập bì tiên rắp sấn vào ra tay. Nàng rằng: Trời thẳm đất dày! Thân này đã bỏ những ngày ra đi.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 489
Câu trích chính
“Sở Khanh quắt mắng đùng đùng, Sấn vào, vừa rắp thị hùng ra tay,”
Đoạn trích nguyên tác

Nàng rằng: Thôi thế thì thôi! Rằng không, thì cũng vâng lời là không! Sở Khanh quắt mắng đùng đùng, Sấn vào, vừa rắp thị hùng ra tay, Nàng rằng: Trời nhé có hay! Quyến anh, rủ yến, sự này tại ai?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 589
“Bấy giờ chú tiểu nọ lại sinh lòng ghen ghét cậu bé đồng đạo, rắp tâm làm hại.”
Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ, Tích cái ống nhổ
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “rắp”

“rắp” là gì?

Rắp là toan, định sẵn trong lòng sẽ làm một việc, lối nói cũ có màu văn chương, nay gặp chủ yếu trong rắp tâm, rắp ranh.

“rắp” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Theo lời càng chảy dòng châu, Liều mình ông rắp gieo đầu tường vôi.”

Mục từ “rắp” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𢘮 (rắp). Lớp từ vựng: Archaic Vietnamese verb with Nôm record.

“rắp” có biến thể vùng miền nào?

“rắp” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: rắp; rắp mưu; rắp tâm (Văn chương và tiếng Việt cũ), toan; định; sắp sửa (Tiếng Việt hiện đại), tính; định bụng; tính bụng (Lời Sài Gòn và Nam Bộ).

“rắp” thuộc từ loại gì?

“rắp” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc C1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.