Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “rối” là gì?

Vướng lẫn vô nhau, mất nếp (tóc rối); lòng dạ lúng túng, không biết xử sao (bối rối, rối trí); việc lôi thôi, khó gỡ (rắc rối, gỡ rối); danh từ chỉ con rối trong trò múa rối.

Tiếng Anh: Tangled, out of order, as tousled hair; flustered and at a loss, as in boi roi and roi tri; complicated and hard to sort out, as in rac roi and go roi; and a puppet, as in mua roi, puppetry.

Cách đọc
rối(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

bối rối

Là rối trong lòng không biết liệu lẽ nào, nên nó khác lo ở chỗ lo là sợ chuyện chưa tới còn bối rối là không biết xử chuyện đang có.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rối”:

4 nét nghĩa
1vướng lẫn vô nhau, mất nếpđời sống[thường]
A2

🇻🇳 Nói tóc, sợi, dây vướng lẫn, quấn vô nhau, mất nếp, khó gỡ, như tóc rối, mái tóc rối tung, rối rắm.

🇬🇧 Of hair, thread or string, tangled and twisted together, out of order and hard to undo, as in tousled or dishevelled hair.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Thảo vuột lại mái tóc rối tung.

Thao smoothed down her tousled hair.

Nguồn: Dung Sàigòn, Tóc Xõa Ngang Lưng

Cô ngồi giữ tủ tiền trông đáng yêu với mái tóc xõa, rối rắm một cách công phu.

She sat minding the till, lovely with her hair let down and artfully tousled.

Nguồn: Sơn Nam, Hình Bóng Cũ
2lúng túng, không biết xử sao (bối rối, rối trí)cảm xúc[thường]
B1

🇻🇳 Trong lòng lúng túng, ý nghĩ lộn xộn, không biết nói gì, làm gì; hay gặp trong bối rối, rối trí, rối loạn đầu óc.

🇬🇧 Flustered, one's thoughts in disorder, not knowing what to say or do; common in boi roi (flustered), roi tri (confused) and roi loan dau oc (a mind in turmoil).

Cụm thường gặp:

Thí dụ:

Bà Huyện bối rối, nên đứng trơ trơ, không kiếm được lời mà đáp với chồng.

The district chief's wife was flustered and stood there frozen, unable to find a word to answer her husband.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư Kỉnh

Sự phát giác thình lình lòng thiếu nữ bên cạnh chàng, làm cho Hiển bối rối quá.

Suddenly discovering the feelings of the girl beside him left Hien utterly flustered.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người Khác

Thời sự đăng báo và thời sự trước mắt càng làm cho chàng rối trí thêm.

The news in the papers and the events before his eyes only confused him further.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Khi Từ Thức Về Trần

Bảy Rùa run tay và rối loạn đầu óc, day ra sau mà không biết phải làm gì cả.

Bay Rua's hands shook and his mind was in turmoil; he turned round without the least idea what to do.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Quán Tai Heo
3lôi thôi, khó gỡ (rắc rối, gỡ rối)đời sống[thường]
B1

🇻🇳 Nói việc, người lôi thôi, nhiều chuyện đan vô nhau, khó giải quyết; hay gặp trong rắc rối; gỡ rối là tìm cách giải quyết cho xong một việc rắc rối.

🇬🇧 Of an affair or a person, messy and entangled, hard to deal with; common in rac roi (complicated, troublesome); go roi is to untangle, to sort out a complicated matter.

Cụm thường gặp:
rắc rốigỡ rốichuyện rắc rối

Thí dụ:

A Ốn, tức là nhân vật rắc rối mà tôi vừa mô tả phong cách ở phần nhập đề.

A On, that is, the troublesome character whose manner I have just described in the introduction.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Thu Cúc nhờ anh Pho gỡ rối giùm cho nó thì nó mừng nên lật đật trở vô phía sau.

Thu Cuc was glad that Pho had sorted things out for her, so she hurried back into the rear of the house.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinh

Hùng định thần, tìm cách gỡ rối.

Hung collected himself and looked for a way out of the tangle.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam
4múa rối: trò diễn con rốinghệ thuật[thường]
B2

🇻🇳 Danh từ: con rối là hình người, hình thú do người điều khiển bằng dây, que để diễn trò; múa rối là trò diễn con rối, nói ví là chỉ làm động tác theo người khác giật dây.

🇬🇧 A noun: a puppet, a figure of a person or animal worked by strings or rods to put on a show; mua roi is puppetry, and figuratively merely going through motions at someone else's bidding.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Trong rạp hát, người ta chỉ xem và thán phục đào kép, chớ nào ai nhớ đến soạn giả đâu mặc dầu nếu không có soạn giả thì đào kép chỉ múa rối là cùng.

In the theatre people only watch and admire the actors, and no one remembers the playwright, though without him the actors would be nothing more than puppets on a string.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Xóm Biển này nhiều âm binh khuấy rối.”
Sơn Nam, Hình Bóng Cũ, Phần 1
Câu trích chính
“Tai nghe ruột rối bời bời, Ngập ngừng nàng mới giãi lời trước sau:”
Đoạn trích nguyên tác

Gìn vàng giữ ngọc cho hay, Cho đành lòng kẻ chân mây cuối trời. Tai nghe ruột rối bời bời, Ngập ngừng nàng mới giãi lời trước sau: Ông tơ ghét bỏ chi nhau, Chưa vui sum họp đã sầu chia phôi!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 274
Câu trích chính
“Hay là bối rối việc nhà, Hay là đức bạc hay là tài sơ?”
Đoạn trích nguyên tác

"Chẳng hay mình mắc việc chi, Tôn sư người dạy khoa kì còn xa? Hay là bối rối việc nhà, Hay là đức bạc hay là tài sơ? Bấy lâu lòng những ước mơ, Hội này chẳng gặp còn chờ hội nao.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 1 (Câu 1-400), cặp câu 22
Câu trích chính
“Ôm lòng đòi đoạn xa gần, Chẳng vò mà rối, chẳng dần mà đau!”
Đoạn trích nguyên tác

Thờ ơ gió trúc, mưa mai, Ngẩn ngơ trăm nỗi, giùi mài một thân. Ôm lòng đòi đoạn xa gần, Chẳng vò mà rối, chẳng dần mà đau! Nhớ ơn chín chữ cao sâu, Một ngày một ngả bóng dâu tà tà.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 626
Câu trích chính
“Pháp rằng: "Có khó chi sao, Người nằm ta chữa rối trao phù về".”
Đoạn trích nguyên tác

Xin thầy gắng sức chịu phiền, Ra công bùa chú chữa chuyên cách nào". Pháp rằng: "Có khó chi sao, Người nằm ta chữa rối trao phù về". Đồng rằng: "Tôi vốn thằng hề Bịnh chi mà khiến chịu bề chữa chuyên?"

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 262
Câu trích chính
“Ra vào theo lũ thanh y, Dãi dầu tóc rối da chì quản bao.”
Đoạn trích nguyên tác

Hoa nô truyền dạy đổi tên, Buồng the dạy ép vào phiên thị tì. Ra vào theo lũ thanh y, Dãi dầu tóc rối da chì quản bao. Quản gia có một mụ nào, Thấy người thấy nết ra vào mà thương.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 873
Câu trích chính
“: biết ghét và ghét thương : lộn xộn bối rối như cảnh loạn”
Đoạn trích nguyên tác

: chè đựng trong chai, lọ nhỏ. : lấm tấm màu tuyết, nói trà ngon : biết ghét và ghét thương : lộn xộn bối rối như cảnh loạn : đời suy loạn sắp bị diệt vong.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 520
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “rối”

“rối” là gì?

Vướng lẫn vô nhau, mất nếp (tóc rối); lòng dạ lúng túng, không biết xử sao (bối rối, rối trí); việc lôi thôi, khó gỡ (rắc rối, gỡ rối); danh từ chỉ con rối trong trò múa rối.

Cụm từ “bối rối” nghĩa là gì?

Là rối trong lòng không biết liệu lẽ nào, nên nó khác lo ở chỗ lo là sợ chuyện chưa tới còn bối rối là không biết xử chuyện đang có.

“rối” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Hình Bóng Cũ của Sơn Nam: “Xóm Biển này nhiều âm binh khuấy rối.”

Mục từ “rối” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𦆹 (rối). Lớp từ vựng: Vietnamese entanglement and puppet polysemy with Nôm.

“rối” có biến thể vùng miền nào?

“rối” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: con rối; múa rối; rối nước (Sân khấu), tóc rối; dây rối; rối tung (Vật lý), rối nùi; rối tung rối mù (Khẩu ngữ Nam Bộ), đầu óc rối; việc rối; rối như tơ vò (Tình huống/tâm trí).

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.