Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “tay chơn” là gì?

Cách nói Nam Bộ của tay chân: tay và chân của thân người (bủn rủn tay chơn); trong đỡ đần tay chơn là có người phụ việc cho đỡ cực; còn chỉ người theo giúp việc cho ai, như làm tay chơn cho ông.

Tiếng Anh: The Southern form of tay chan: the arms and legs; in do dan tay chon, help that spares someone work; and a person who serves as another's helper or follower.

Cách đọc
tay chơn(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “tay chơn”:

3 nét nghĩa
1tay và chân của thân ngườithân thể[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Dạng Nam Bộ của tay chân (chơn là chân): gọi chung hai tay hai chân của thân người, khi tả dáng vẻ, cảm giác hay bệnh. Hay đi với bủn rủn tay chơn, tay chơn run rẩy, tay chơn lạnh, hơ tay chơn, mặt mày tay chơn.

🇬🇧 The Southern form of tay chan (chon being chan, leg): the arms and legs together, in describing looks, feelings or illness. Common in bun run tay chon (weak at the knees), tay chon run ray (trembling), ho tay chon (to warm one's hands and feet).

Cụm thường gặp:
bủn rủn tay chơntay chơn run rẩytay chơn lạnhhơ tay chơnmặt mày tay chơn

Thí dụ:

Cô bủn rủn tay chơn chịu không nổi nữa, nên sập dù dầm mưa để ngó cho dễ.

Her arms and legs went weak and she could bear it no longer, so she folded her umbrella and stood in the rain to see better.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinh

Xương-Cấp nằm nhắm mắt, đầu mình thì nóng, còn tay chơn thì lạnh hoài.

Xuong Cap lay with his eyes closed, his head and body hot while his hands and feet stayed cold.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy

Xem lại thì thấy mặt mày tay chơn của Bé Thủy nổi mụt nhỏ và đỏ có dề.

Looking again, they saw small red spots breaking out in patches over little Thuy's face, arms and legs.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đừng Hỏi Tại Sao

Cúc tay chơn run rẩy chỉ chải lại mớ tóc rối và mặc chiếc áo dài vào mà hơn hai mươi phút mới xong.

With trembling hands and legs, Cuc took over twenty minutes just to comb her tangled hair and put on her ao dai.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng

Hòa-Thượng ở ngoài lui-cui đi nhúm một bếp lửa đặng cho Lê-văn-Đó chừng thay áo quần rồi, có sẵn lửa mà hơ tay chơn cho ấm.

Outside, the abbot busied himself lighting a fire so that once Le Van Do had changed his clothes there would be a fire to warm his hands and feet.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Cớ sao tay chơn của nó thon và dịu như là tay chơn của các tiểu thơ khuê các ?

Why were her arms and legs as slender and soft as those of a sheltered young lady?

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nửa Đêm Trãng Sụp
2đỡ đần tay chơn: phụ việc cho đỡ cựcđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Trong đỡ đần tay chơn, đỡ tay chơn: có người phụ một tay, san sẻ việc làm cho người khác đỡ cực nhọc.

🇬🇧 In do dan tay chon and do tay chon: to lend someone a hand, taking a share of their work so they have less to do.

Cụm thường gặp:
đỡ đần tay chơnđỡ tay chơn

Thí dụ:

Anh bạn tử tế quá, cho luôn tài xế đi theo, để đỡ đần tay chơn chàng.

His friend was very kind and sent the driver along as well, to spare him the legwork.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương

Quít sung sướng quá như mình được một em dâu mới, từ đây mặc sức mà đỡ đần tay chơn.

Quit was as delighted as if she had gained a new sister-in-law; from now on she would have all the help she could want.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp

Thưa ba, cho con đi theo đỡ đần tay chơn.

Father, let me come along to lend you a hand.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tâm Trạng Hồng
3người theo giúp việc cho aiquan hệ xã hội[tiếng địa phương]
B2

🇻🇳 Người theo một người khác mà giúp việc, chịu sai khiến, như cánh tay của người đó; làm tay chơn cho ai là đi theo giúp việc cho người đó. Thành ngữ tay chơn bộ hạ chỉ đám người theo, thuộc hạ.

🇬🇧 A person who follows and works for someone else, acting as their arms and legs; lam tay chon cho ai is to serve as someone's helper. The idiom tay chon bo ha means a person's followers or henchmen.

Cụm thường gặp:
làm tay chơntay chơn bộ hạ

Thí dụ:

Tôi lấy làm ái mộ cái tôn chỉ quý báu ấy, và tuy tôi bất tài, song tôi muốn làm tay chơn cho ông đặng giúp ông chút ít cho mau đạt đến mục-đích.

I greatly admire that noble aim, and though I have little talent, I would like to serve as your helper so as to help you reach your goal a little sooner.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Người thất chí
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Mà khi bước nhè nhẹ vô gần tới cửa thì tay chơn tôi bủn rủn, tâm hồn tôi rối loạn, tôi không còn nghị lực mà xô cánh cửa đặng vô nhà.”
Hồ Biểu Chánh, Bỏ chồng, Chương 10
“Má nghe ông Bác sĩ ổng nói cũng phải, mà má thấy con nhỏ mồ côi bơ vơ cũng tội nghiệp, nên má chịu mướn để đỡ tay chơn cho má chút đỉnh.”
Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tàn, Chương 10
“Ngân có bổn phận tìm chỗ làm cho mấy thằng tay chơn bộ hạ của hắn mà còn thất nghiệp nên cố quảng cáo cho Rắc:”
Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp, Chương 12
“- Thưa ba, cho con đi theo đỡ đần tay chơn.”
Bình-nguyên Lộc, Tâm Trạng Hồng, Thí một con chốt, hốt mười con xe
Câu trích chính
“Lục ông một buổi ngồi nhìn, Tay chơn mặt mũi giống in con mình.”
Đoạn trích nguyên tác

Công rằng: "Nào bức tượng xưa, Nguyệt Nga con khá đem đưa người nhìn". Lục ông một buổi ngồi nhìn, Tay chơn mặt mũi giống in con mình. Chuyện trò sau trước phân minh, Lục ông khi ấy sự tình mới hay:

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 17
Câu trích chính
“Vân Tiên hồn có linh rày, Đem tôi theo với đỡ tay chơn cùng!".”
Đoạn trích nguyên tác

Xiết bao những nỗi dật dờ, Đò giang nào biết bụi bờ nào hay. Vân Tiên hồn có linh rày, Đem tôi theo với đỡ tay chơn cùng!". Vái rồi lụy nhỏ ròng ròng, Đêm khuya ngồi dựa cội tòng ngủ quên.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 315
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “tay chơn”

“tay chơn” là gì?

Cách nói Nam Bộ của tay chân: tay và chân của thân người (bủn rủn tay chơn); trong đỡ đần tay chơn là có người phụ việc cho đỡ cực; còn chỉ người theo giúp việc cho ai, như làm tay chơn cho ông.

“tay chơn” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Bỏ chồng của Hồ Biểu Chánh: “Mà khi bước nhè nhẹ vô gần tới cửa thì tay chơn tôi bủn rủn, tâm hồn tôi rối loạn, tôi không còn nghị lực mà xô cánh cửa đặng vô nhà.”

“tay chơn” có biến thể vùng miền nào?

“tay chơn” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: tay chơn (Nam Bộ; văn cũ), tay chân (Tiếng Việt hiện hành).

“tay chơn” thuộc từ loại gì?

“tay chơn” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.