Trở lại từ điển

tỉnh thức

động từbậc B2
Đã đối chiếu nguồnĐã đối chiếu nguồn, có lưu vết duyệt
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “tỉnh thức” là gì?

Trạng thái nhận biết rõ ràng, đầu óc sáng tỏ, dứt cơn mê ngủ hoặc dứt sự mê muội để thấy đúng sự thật đang diễn ra.

Tiếng Anh: To wake up, awaken; the state of being awake, conscious, and fully aware of reality without delusion.

Cách đọc
tỉnh thức(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “tỉnh thức”:

1 nét nghĩa
1tỉnh ngủ, thoát khỏi cơn mê để nhận biết rõ ràngtâm trí và đời sống[thường]
B2

🇻🇳 Tỉnh thức là dứt khỏi giấc ngủ say hoặc thoát khỏi trạng thái mê mờ, mơ màng để trở lại nhận biết rõ ràng. Trong văn học và đời sống tinh thần, từ này chỉ khoảnh khắc tâm trí bừng sáng, nhận thức đúng đắn sự việc xung quanh và chính mình mà không còn bị ảo tưởng hay vô minh che lấp.

🇬🇧 To awaken from sleep or from a state of confusion; to become fully aware and conscious of reality. In literature and reflective thought, it denotes a clear, mindful state where the mind is free from illusion, perceiving things directly and truthfully as they are.

Cụm thường gặp:
giật mình tỉnh thứccựa mình tỉnh thứctrạng thái tỉnh thứcsự tỉnh thức

Thí dụ:

Thân thể chàng thoạt đầu chỉ cảm thấy mong manh và chập chờn như một bức tường khói mỏng. Rồi chàng tỉnh thức dần dần, và nghe thấy rõ hơn nhiều tiếng động khác kế tiếp nổi lên.

His body at first felt only faint and flickering like a thin wall of smoke. Then he gradually awakened, and heard much more distinctly other noises rising one after another.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Những Truyện Ngắn Hay Nhất Của Quê Hương Chúng Ta

Chàng cựa mình tỉnh thức, chàng hơi còn buồn ngủ một chút, em đấy ư, bàn tay chàng tìm kiếm và bắt gặp nàng mau chóng trong bóng tối dầy đặc.

He stirred and woke, still a little drowsy, asking if that was her, his hand searching and finding her quickly in the dense darkness.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Những Truyện Ngắn Hay Nhất Của Quê Hương Chúng Ta

Chàng giựt mình tỉnh thức luôn, sờ tay gặp phải mặt bạn đang ướt.

He started and woke completely, his hand touching his friend face which was wet.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Mối Tình Cuối Cùng

Không biết tôi nằm ngủ được bao lâu thì nghe đau nhói nơi bắp đùi mình. Tôi vụt tỉnh thức. Ông Chúp đã bấm gọi dậy, và ông vỗ nhẹ như muốn ra hiệu cho tôi đừng vội ngồi lên.

I do not know how long I had slept when I felt a sharp pain in my thigh. I snapped awake. Old Chup had nudged me awake, and patted gently as if signaling me not to sit up yet.

Nguồn: Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng

Một đêm, giữa giấc say vùi, tôi bỗng choàng dậy. Người đàn bà cũng giật mình tỉnh thức. Tiếng kêu hú bỗng vang lên, thật xa rồi lại thật gần.

One night, in the middle of a deep sleep, I suddenly started up. The woman also woke with a start. The howling suddenly sounded, very distant and then very close.

Nguồn: Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng

Nắm chày kình đông dượt động cho kêu, may ra người tỉnh thức đều.

Striking the temple bell to sound loud and clear, hoping people will all awaken.

Nguồn: Bích Khê, Thơ Bích Khê - Tinh Huyết

Tôi lặng lẽ hút thuốc, tỉnh thức và khô khan. Cơn mưa đã đổ xuống con kinh cạn khối nước từ hai bên bờ thành phố.

I quietly smoked, awake and dry. The rain had poured a torrent of water into the dry canal from both sides of the city.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Những Truyện Ngắn Hay Nhất Của Quê Hương Chúng Ta

Nếu nó tỉnh thức, sợ nó chạy theo tiếng hú kia thôi. Chỗ ngăn giữ này chỉ là tạm bợ.

If it awakens, I fear it might run after that howling. This enclosure is only makeshift.

Nguồn: Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng

Tiếng ngáy vẫn cứ vang giòn trong một nhịp điệu say sưa, vẫn không có gì chứng tỏ là chúng sẵn sàng tỉnh thức.

The snoring still resounded vigorously in a deep rhythm, with nothing showing they were ready to wake.

Nguồn: Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng

Do một sự hiểu lầm, thì mình còn chọc tỉnh thức làm chi một câu chuyện không hay cho ai.

Out of a misunderstanding, why should one stir awake an unpleasant matter that does no good to anyone.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Diễm Phượng
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Chàng giựt mình tỉnh thức luôn, sờ tay gặp phải mặt bạn đang ướt.”
Bình Nguyên Lộc, Mối Tình Cuối Cùng, Chương 3
“Một đêm, giữa giấc say vùi, tôi bỗng choàng dậy. Người đàn bà cũng giật mình tỉnh thức. Tiếng kêu hú bỗng vang lên, thật xa rồi lại thật gần.”
Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng, Chương 2
Câu trích chính
“Nắm chày kình đông dượt động cho kêu, may ra người tỉnh thức đều.”
Đoạn trích nguyên tác

Nghe tiếng dội rồi trở về non nước. Đêm dài dặc ấy ai người tỉnh trước Nắm chày kình đông dượt động cho kêu May ra người tỉnh thức đều. Chú thích Dịch: Gọi dậy khách trên thuyền đậu bến mê, cho tình lại người trong mộng đêm trường.

Bích Khê, Thơ Bích Khê - Tinh Huyết, Nghe chuông, đoạn 14
“Nếu nó tỉnh thức, sợ nó chạy theo tiếng hú kia thôi. Chỗ ngăn giữ này chỉ là tạm bợ.”
Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng, Chương 2
“Tiếng ngáy vẫn cứ vang giòn trong một nhịp điệu say sưa, vẫn không có gì chứng tỏ là chúng sẵn sàng tỉnh thức.”
Vũ Hạnh, Cô Gái Xà Niêng, Chương 2
“Do một sự hiểu lầm, thì mình còn chọc tỉnh thức làm chi một câu chuyện không hay cho ai.”
Bình Nguyên Lộc, Diễm Phượng, Bức thư đến trễ
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “tỉnh thức”

“tỉnh thức” là gì?

Trạng thái nhận biết rõ ràng, đầu óc sáng tỏ, dứt cơn mê ngủ hoặc dứt sự mê muội để thấy đúng sự thật đang diễn ra.

“tỉnh thức” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Mối Tình Cuối Cùng của Bình Nguyên Lộc: “Chàng giựt mình tỉnh thức luôn, sờ tay gặp phải mặt bạn đang ướt.”

Mục từ “tỉnh thức” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 醒 (tỉnh), 識 (thức). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 醒識.

“tỉnh thức” thuộc từ loại gì?

“tỉnh thức” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.