Trở lại từ điển

triều đình

danh từbậc B1
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “triều đình” là gì?

Cái sân của vua, tức là vua cùng cả bộ quan ở kinh, nói như một người.

Tiếng Anh: The royal court, the king with his officials, spoken of as one body.

Cách đọc
triều đình(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “triều đình”:

1 nét nghĩa
1vua cùng cả bộ quan ở kinhđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Sân vua. Nghĩa mặt chữ là cái sân người ta vô chầu, nhưng dùng thì nó chỉ cả guồng máy: vua cùng các quan ở kinh. Cái đáng để ý là nó nói như một người: triều đình cho phép, triều đình treo giải, triều đình phong chức. Trong kho văn Nam Bộ nó hay đi với chữ Huế, vì đó là triều đình mà truyện xưa nhắc tới.

🇬🇧 The king's courtyard. Literally the yard where men came to attend, but in use it names the whole machine of king and capital officials. What is worth noticing is that it acts as a single person: the court permits, the court offers a reward, the court confers a rank. In the Southern corpus it often takes the name of the old capital with it.

Cụm thường gặp:
triều đình Huếcả triều đìnhtriều đình phong

Thí dụ:

Chúa tàu lại hỏi nếu Triều đình không cho phép mở kho mà chẩn bần thì làm sao?

The shipmaster asked further what was to be done if the court would not permit the granary to be opened for the poor.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim Qui

Vua bãi bỏ chế độ Tổng trấn, tất cả đổi là tỉnh, trực thuộc vào triều đình Huế.

The king abolished the office of governor general, and all became provinces answering to the court at Hue.

Nguồn: Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam

Triều đình phải treo giải thưởng cho ai bắt sống hoặc giết chết được thằng Lía.

The court had to offer a reward to whoever could take the outlaw alive or kill him.

Nguồn: Sơn Nam và Tô Nguyệt Đình, Chuyện Xưa Tích Củ

“Thuộc dòng hoàng phái nhưng sao triều đình không chú ý tới mà ban cho chút bổng lộc?”.

Being of the royal line, how is it that the court takes no notice and grants no small stipend.

Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau

Cả triều đình đều ngạc nhiên trước nhan sắc yêu kiều của Công chúa.

The whole court was astonished at the princess and her graceful beauty.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Nhân Ngư Công Chúa

Triều đình có quyền chiêu mộ tướng sĩ, có tiền mua sắm binh khí.

The court had the right to levy officers and men, and had money to buy arms.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thân

Quân sĩ triều đình Huế còn chịu thua người Lang Sa, huống hồ gì bọn hộ vệ ở vùng đồi núi cheo leo nầy.

If the men of the court at Hue lost to the French, then what of a handful of guards in these steep hills.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Triều đình bèn lập Hà Tiên thêm một trấn nữa và phong cho Mạc Cữu chức Tổng Binh cầm quyền cai trị trấn nầy.

So the court set up Ha Tien as one more garrison and appointed Mac Cuu commander to govern it.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Sống thác với tình

Triều đình cúng Trời Đất ở đàn Nam Giao thì làng xóm cũng tế "sơn hà xã tắc" (tiêu biểu cho tổ quốc) ở đình.

When the court made offering to heaven and earth at the southern altar, the villages too made their own offering at the communal house.

Nguồn: Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam

Mi đã làm loạn quốc gia, thao túng triều đình.

You have thrown the country into disorder and have had the court in your hands.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Thiên Tài Lạc Lối
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Triều đình riêng một góc trời, Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà.”
Đoạn trích nguyên tác

Thừa cơ trúc chẻ ngói tan, Binh uy từ ấy sấm ran trong ngoài. Triều đình riêng một góc trời, Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà. Đòi phen gió quét mưa sa, Huyện thành đạp đổ năm tòa cõi nam.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1221
Câu trích chính
“Lục ông thuật việc triều đình, Đầu đuôi chuyện vãn tỏ tình cùng Tiên.”
Đoạn trích nguyên tác

Hỏi rằng: "Nàng ấy ở đâu? Đặng con đến đó đáp câu ân tình". Lục ông thuật việc triều đình, Đầu đuôi chuyện vãn tỏ tình cùng Tiên. Cũng vì mắc nịnh biếm quyền

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 29
Câu trích chính
“Bó thân về với triều đình, Hàng thần lơ láo phận mình ra đâu?”
Đoạn trích nguyên tác

Một tay gây dựng cơ đồ, Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành! Bó thân về với triều đình, Hàng thần lơ láo phận mình ra đâu? Áo xiêm ràng buộc lấy nhau, Vào luồn ra cúi công hầu mà chi?

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1233
Câu trích chính
“Vân Tiên vào tạ triều đình, Lệnh ban y mão hiển vinh về nhà.”
Đoạn trích nguyên tác

Nhớ lời thầy nói thật hay, Bắc phương gặp chuột hẳn rày nên danh. Vân Tiên vào tạ triều đình, Lệnh ban y mão hiển vinh về nhà. Phủ vây quan ải binh ba bốn ngàn.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 46
Câu trích chính
“Tin tôi nên quá nghe lời, Đem thân bách chiến làm tôi triều đình.”
Đoạn trích nguyên tác

Rằng: Từ là đấng anh hùng, Dọc ngang trời rộng vẫy vùng bể khơi! Tin tôi nên quá nghe lời, Đem thân bách chiến làm tôi triều đình. Ngỡ là phu quý phụ vinh, Ai ngờ một phút tan tành thịt xương!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 8: Bi kịch Hồ Tôn Hiến và sông Tiền Đường, cặp câu 1276
Câu trích chính
“Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về.”
Đoạn trích nguyên tác

Ngày xưa mắc án trốn di, Phải về nương náu từ bi ẩn mình". Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về. Sắc phong phó tướng bình di

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 52
“Chúa tàu lại hỏi nếu Triều đình không cho phép mở kho mà chẩn bần thì làm sao?”
Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim Qui, Chương 11
“Vua bãi bỏ chế độ Tổng trấn, tất cả đổi là tỉnh, trực thuộc vào triều đình Huế.”
Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam, Nhu cầu xác định vùng biên giới Việt Miên
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “triều đình”

“triều đình” là gì?

Cái sân của vua, tức là vua cùng cả bộ quan ở kinh, nói như một người.

“triều đình” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Triều đình riêng một góc trời, Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà.”

Mục từ “triều đình” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 朝 (triều), 廷 (đình). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 朝廷.

“triều đình” thuộc từ loại gì?

“triều đình” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.