Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “vua chúa” là gì?

Người cầm quyền cao nhứt một nước ngày xưa, nói gộp cả vua với chúa.

Tiếng Anh: The highest rulers of a realm in the old days, kings and lords taken together.

Cách đọc
vua chúa(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “vua chúa”:

1 nét nghĩa
1người cầm quyền cao nhứt một nước ngày xưađời sống[tiếng địa phương]
B2

🇻🇳 Đây là hai tiếng ghép ngang nhau, vua với chúa, và trong kho văn Nam Bộ nó chỉ cả một bực chớ không chỉ một người. Nó hay đứng đối với dân: từ vua chúa đến dân gian, nhờ có vua chúa mới no cơm ấm áo. Nó nhận chữ của: kiểu nhà xưa của vua chúa, đám ma vua chúa. Và trong kho văn nó là cái mức của cái sang và của cái quyền, vì chỉ riêng vua chúa mới có nhiều vốn, mới xây cất kinh đô, và một đám ma thiệt rình rang thì người ta đem so với đám ma vua chúa.

🇬🇧 These are two words joined as equals, and in the Southern corpus the pair names a whole rank rather than one man. It commonly stands against the people, from kings down to common folk. It takes a possessive, as in the old style of house of the kings, or a king's funeral. And in the corpus it is the measure of grandeur and of power, since only kings had large capital and capitals to build, and the grandest funeral is measured against a king's.

Cụm thường gặp:
bậc vua chúatừ vua chúa đến dânvua chúa ngày xưa

Thí dụ:

Vì tất cả mọi người, từ vua chúa đến dân gian đều lần lượt nằm trong lòng đất.

For all men, from kings to common folk, lie down in turn in the earth.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Vua chúa vẫn còn trong từng gia đình ở đây.

Kings still live on inside every family here.

Nguồn: Dung Sàigòn, Tóc Xõa Ngang Lưng

Đám ma Quách Đàm lớn ghê hồn, từ cổ chí kim, chưa hề nghe nói đám nào rình rang đến như vậy, kể cả đám ma vua chúa nữa.

Quach Dam's funeral was tremendous, and from ancient times to now no one had heard of one so grand, not even a king's funeral.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tỳ Vết Tâm Linh

Thời xưa, hễ vua chúa xây cất kinh đô ở đâu luôn luôn có kinh đào dẫn nước.

In olden days, wherever a king built his capital there was always a canal dug to bring water.

Nguồn: Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời

Tôi muốn nói tới kiểu nhà xưa của mấy ông quan đại thần, của vua chúa.

I mean the old style of house of the great mandarins and of the kings.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam

Không phải nhờ vua chúa hay sao ?

Was it not thanks to the kings?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oán

Mình là con dân trong nước, nhờ có vua chúa mới no cơm ấm áo.

We are subjects of the realm, and it is by the kings that we are fed and warm.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Nghề sanh nhai của họ không thể có truyền thống ở Việt Nam vì xưa kia chỉ riêng vua chúa mới có nhiều vốn, nắm trọn ngành ngoại thương.

Their livelihood could have no tradition here, since in the old days only the kings had large capital and held the whole foreign trade.

Nguồn: Sơn Nam, Người Việt Có Dân Tộc Tính Không

Thời phong kiến, trĩ là loại chim quý báu được vua chúa Trung Hoa ưa thích, các phái đoàn Việt Nam đi sứ bên Trung Hoa thường dâng con trĩ.

In feudal times the pheasant was a prized bird liked by the kings of China, and envoys from here often offered one.

Nguồn: Sơn Nam, Chuyện Xưa Tích Củ

Còn với người Chàm thì vua chúa ta có mục đích nào, thật khó mà biết.

And what aim our kings had with the Cham is truly hard to know.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nguồn Gốc Mã Lai Của Dân Tộc Việt Nam
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“xông pha lam-chướng trên đuờng muôn dặm, hai người ấy đánh được quân Nam-chiếu trong vài tuần, khiến cho vua chúa giòng Thát nay còn để tiếng!”
Đoạn trích nguyên tác

Xích tu Tư tỳ-tướng của y lại là người gì? xông pha lam-chướng trên đuờng muôn dặm, hai người ấy đánh được quân Nam-chiếu trong vài tuần, khiến cho vua chúa giòng Thát nay còn để tiếng! Huống chi ta với các ngươi, sinh ở buổi rối ren, lớn lên nhằm khi khó nhọc, chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đình, chúng giơ cái thân chó dê, kiêu ngạo với quan tể-phụ;

Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn), Đoạn 2: Tố cáo sứ giặc Nguyên và nỗi lòng chủ tướng, câu 15
Câu trích chính
“Chim hay tên ngọc, đá biết tuổi vàng, Lòng vua chúa cũng như lòng lê thứ.”
Đoạn trích nguyên tác

Cho vỡ lở cả muôn ngàn tinh đẩu, Cho đê mê âm nhạc và thanh hương, Chim hay tên ngọc, đá biết tuổi vàng, Lòng vua chúa cũng như lòng lê thứ. Sẽ ngây ngất bởi chưng thơ đầy ứ Nguồn thiêng liêng yêu chuộng MẸ SẦU BI.

Hàn Mặc Tử, Thơ Hàn Mặc Tử, Tập thơ Xuân như ý, đoạn 121
“Vì tất cả mọi người, từ vua chúa đến dân gian đều lần lượt nằm trong lòng đất.”
Sơn Nam, Bà Chúa Hòn, Chương 13
“Vua chúa ngày xưa nhắc nhở đến dân, "dân vi quý" hoặc gọi tổng quát là bá tánh.”
Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam, Làng xóm, điền đất và người dân thời đàng cựu
“Tôi chỉ là bạch đinh, làm sao biết được đại yến của bậc vua chúa nó ra sao?”
Kim Nhật, Bóng Tối Đi Qua I, V. Tân binh I Tư
“Thời xưa, hễ vua chúa xây cất kinh đô ở đâu luôn luôn có kinh đào dẫn nước.”
Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời, Phần 3
“Tôi muốn nói tới kiểu nhà xưa của mấy ông quan đại thần, của vua chúa.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Cao Khỉ U Minh
“Háo-Nghĩa nói: “Họ là cận-thần, họ ỷ vua chúa yêu nên họ hống-hách”.”
Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oán, Chương 5
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “vua chúa”

“vua chúa” là gì?

Người cầm quyền cao nhứt một nước ngày xưa, nói gộp cả vua với chúa.

“vua chúa” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Hịch tướng sĩ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn) của Trần Quốc Tuấn: “xông pha lam-chướng trên đuờng muôn dặm, hai người ấy đánh được quân Nam-chiếu trong vài tuần, khiến cho vua chúa giòng Thát nay còn để tiếng!”

“vua chúa” thuộc từ loại gì?

“vua chúa” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.