Trở lại từ điển

xã tắc

danh từbậc C1
Đã đối chiếu nguồnĐã đối chiếu nguồn, có lưu vết duyệt
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “xã tắc” là gì?

Nguyên nghĩa (社稷) là đàn tế thần Đất (Xã) và thần Lúa (Tắc) lập ra khi dựng nước; trong văn chương cổ điển như Hịch tướng sĩ, dùng theo lối hoán dụ trang trọng để chỉ non sông, quốc gia và cơ đồ của tổ tiên.

Tiếng Anh: The altars of Soil and Grain (Sino-Vietnamese 社稷); by classical metonymy, the nation, state, and ancestral homeland.

Cách đọc
xã tắc(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “xã tắc”:

1 nét nghĩa
1Đàn tế thần Đất và thần Lúa; hoán dụ chỉ non sông, quốc gia, cơ đồ tổ tông (社稷).lịch sử[văn chương]
C1

🇻🇳 Nguyên nghĩa (社稷) là đàn tế thần Đất (Xã) và thần Lúa (Tắc) lập ra khi dựng nước; trong văn chương cổ điển như Hịch tướng sĩ, dùng theo lối hoán dụ trang trọng để chỉ non sông, quốc gia và cơ đồ của tổ tiên.

🇬🇧 The altars of Soil and Grain (Sino-Vietnamese 社稷); by classical metonymy, the nation, state, and ancestral homeland.

Tiếng cùng nghĩa, bấm để mở mục từ

Mấy cách nói khác cho nét nghĩa nầy. Nghe tự nhiên tới đâu còn tùy vùng và tùy người nói.

Cụm thường gặp:
xã tắc tổ tôngsơn hà xã tắctài bồi xã tắc

Thí dụ:

Xã tắc dĩ chi điện an,

The state and its altars of earth and grain are thereby firmly settled in peace.

Nguồn: Nguyễn Trãi, Bình Ngô đại cáo, Phiên âm Hán Việt, đoạn 3830429

Trong Hịch tướng sĩ, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn cảnh tỉnh tướng sĩ rằng nếu lơ là võ bị thì chẳng những xã tắc của tổ tông bị giày xéo mà thanh danh muôn đời cũng không rửa sạch.

In the Proclamation to the Officers, Tran Quoc Tuan warns that neglecting military readiness would allow the ancestral state (xa tac) to be trampled.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Hai anh em tôi vì tiếc cơ nghiệp của tiên vương, nên em ở trong triều, anh ở ngoài trấn, mỗi người đều lo mưu tính kế mà phục hổi xã tắc giang-sơn.”
Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy, Chương 31
“Ngửa mong Thánh thượng vì giang san xã tắc mà rộng suy xét lại, dầu cho Thánh thượng có chém Thanh Tòng đi nữa, thì quan Thái úy cũng đã mất rồi''.”
Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thường, Chương 4
“Triều đình cúng Trời Đất ở đàn Nam Giao thì làng xóm cũng tế "sơn hà xã tắc" (tiêu biểu cho tổ quốc) ở đình.”
Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt Nam, Bàn Về Nguồn Gốc Của Tế Lễ Ở Đình Xưa
Câu trích chính
“chẳng những xã tắc của tổ tông ta sẽ bị dày xéo, mà đến mồ mả của cha mẹ ngươi cũng sẽ bị kẻ khác đào lên, chẳng những thân ta kiếp này chịu nhục, và trăm kiếp khác tiếng nhơ khôn rửa, tên xấu vẫn còn, mà gia thanh của các ngươi cũng chẵng khỏi mang tiếng là nhà bại tướng.”
Đoạn trích nguyên tác

chẳng những là gia- quyến của ta phải đuổi, mà vợ con của các ngươi cũng bị kẻ khác bắt đi; chẳng những xã tắc của tổ tông ta sẽ bị dày xéo, mà đến mồ mả của cha mẹ ngươi cũng sẽ bị kẻ khác đào lên, chẳng những thân ta kiếp này chịu nhục, và trăm kiếp khác tiếng nhơ khôn rửa, tên xấu vẫn còn, mà gia thanh của các ngươi cũng chẵng khỏi mang tiếng là nhà bại tướng. Đã đến khi đó các ngươi muốn chơi bời cho thỏa, được chăng?

Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ (Dụ chư tỳ tướng hịch văn), Đoạn 3: Ân nghĩa chủ tướng và phê phán thói cầu an, câu 37
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “xã tắc”

“xã tắc” là gì?

Nguyên nghĩa (社稷) là đàn tế thần Đất (Xã) và thần Lúa (Tắc) lập ra khi dựng nước; trong văn chương cổ điển như Hịch tướng sĩ, dùng theo lối hoán dụ trang trọng để chỉ non sông, quốc gia và cơ đồ của tổ tiên.

“xã tắc” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Nam cực tinh huy của Hồ Biểu Chánh: “Hai anh em tôi vì tiếc cơ nghiệp của tiên vương, nên em ở trong triều, anh ở ngoài trấn, mỗi người đều lo mưu tính kế mà phục hổi xã tắc giang-sơn.”

Mục từ “xã tắc” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 社 (xã), 稷 (tắc). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese.

“xã tắc” thuộc từ loại gì?

“xã tắc” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc C1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.