Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “xưa nay” là gì?

Từ xưa tới nay, dùng để mở một câu nói về cái lệ thường hoặc cái người ta hay nói.

Tiếng Anh: From of old until now, used to open a statement of custom or of common saying.

Cách đọc
xưa nay(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “xưa nay”:

1 nét nghĩa
1từ xưa tới nay, mở một câu nói về lệ thườngđời sống[tiếng địa phương]
B1

🇻🇳 Từ xưa tới nay. Chỗ đứng của nó gần như luôn là đầu câu, và cái nó mở ra là một lệ chung: xưa nay lời tục thường nói, xưa nay người ta thường nói, xưa nay chết là khổ. Nên nó là chữ của người đang dẫn cái mọi người biết chớ không phải cái riêng mình. Nó cũng dùng cho một đời người: xưa nay chị cực khổ quá, xưa nay bà đâu có ra ngoài vườn.

🇬🇧 From of old until now. Its place is nearly always at the head of the clause, and what it opens is a general rule: the old saying goes, people have always said, dying has always been hard. So it belongs to somebody citing what everybody knows and not a private view. It also serves for one person's life, of a sister who has always had it hard.

Cụm thường gặp:
xưa nay thường nóixưa nay chưa hềthuở nay xưa nay

Thí dụ:

Xưa nay, lời tục thường nói: "lạc đường dắt đuôi chó, lạc ngõ dắt đuôi trâu".

The old saying has always gone that a man lost on the road should take hold of a dog's tail, and lost at his gate a buffalo's.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Mà xưa nay bọn thầy đờn có bao nhiêu người được chánh tâm, biết trọng nghĩa?

And when has there ever been any number of lute masters with an upright heart who honour obligation.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời

Nhưng xưa nay bà đâu có ra ngoài vườn hoặc ra ngoài ruộng mà bị đĩa chun vô bụng.

But she has never gone out to the garden or the fields, so how should a leech get into her belly.

Nguồn: Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam

Nên hiểu đây là thói trung hậu và hào hoa cố hữu của dân Bạc Liêu xưa nay.

This is to be understood as the loyal and gallant custom that the Bac Lieu people have always had.

Nguồn: Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam

Xưa nay mấy người chôn vàng thường dùng mấy chữ ấy để đánh dấu bốn phía.

Those who bury gold have always used those characters to mark the four quarters.

Nguồn: Sơn Nam, Vạch Một Chân Trời

Xưa nay ông Chúa gặp nhiều cô gái đẹp nhưng chưa bao giờ si mê như vậy.

The lord has met many beautiful girls, but he had never been so infatuated as this.

Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa Hòn

Một vấn đề quan trọng như vậy, tại sao xưa nay không nhà văn, nhà báo nào đề cập đến?

A question so important, and why has no writer and no journalist ever raised it.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Hoa Trinh Nữ

Mà tu-niệm bề trong, chớ đừng có tu-niệm bề ngoài như xưa nay vậy nữa.

And cultivate the inward, and no longer cultivate only the outward as you always have.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Dây oan

Đó là định-luật dĩ-nhiên xưa nay thường-lệ mà Đông Tây cũng thường-lệ.

That is the natural law that has always held here and has always held in the West too.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đỗ Nương Nương báo oán

Đã biết xưa nay bà con mỗi năm phải đóng tiền ấy mỗi nhà đôi ba đồng.

It is known that every year the people have paid that tax, two or three dong a household.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Thưa rằng: Thanh khí xưa nay, Mới cùng nhau lúc ban ngày đã quên.”
Đoạn trích nguyên tác

Chào mừng đón hỏi dò la: Đào nguyên lạc lối đâu mà đến đây? Thưa rằng: Thanh khí xưa nay, Mới cùng nhau lúc ban ngày đã quên. Hàn gia ở mé tây thiên, Dưới dòng nước chảy bên trên có cầu.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 2: Du xuân Thanh minh và gặp Kim Trọng, cặp câu 97
Câu trích chính
“Khuyên rằng: "Con chớ cưu mang, Gẫm trong còn mất là đàng xưa nay.”
Đoạn trích nguyên tác

Kiều công thức dậy bước ra, Nghe con than khóc xót xa lòng vàng. Khuyên rằng: "Con chớ cưu mang, Gẫm trong còn mất là đàng xưa nay. Đờn cầm ai nỡ dứt dây, Chẳng qua con tạo đổi xây không thường"

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 45
Câu trích chính
“Sinh rằng: Giải cấu là duyên, Xưa nay nhân định thắng nhiên cũng nhiều.”
Đoạn trích nguyên tác

Trông người lại ngẫm đến ta, Một dầy một mỏng biết là có nên?' Sinh rằng: Giải cấu là duyên, Xưa nay nhân định thắng nhiên cũng nhiều. Ví dù giải kết đến điều, Thì đem vàng đá mà liều với thân!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 210
Câu trích chính
“Xưa nay mấy đứa vô nghì, Dầu cho có sống làm gì nên thân?"”
Đoạn trích nguyên tác

Trực rằng: "Minh nóng nói ngang, Giết ruồi ai dụng gươm vàng làm chi. Xưa nay mấy đứa vô nghì, Dầu cho có sống làm gì nên thân?" Hâm rằng: "Nhờ lượng cố nhân, Vốn em mới dại một lần xin dung".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 159
Câu trích chính
“Ngẫm duyên kỳ ngộ xưa nay, Lứa đôi ai đẹp lại tày Thôi Trương.”
Đoạn trích nguyên tác

Phải điều ăn xổi ở thì, Tiết trăm năm nỡ bỏ đi một ngày! Ngẫm duyên kỳ ngộ xưa nay, Lứa đôi ai đẹp lại tày Thôi Trương. Mây mưa đánh đổ đá vàng, Quá chiều nên đã chán chường yến anh.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 256
“Xưa nay, lời tục thường nói: "lạc đường dắt đuôi chó, lạc ngõ dắt đuôi trâu".”
Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây, Lũ trẻ chăn trâu
“Mà xưa nay bọn thầy đờn có bao nhiêu người được chánh tâm, biết trọng nghĩa?”
Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời, Chương 4
“Nhưng xưa nay bà đâu có ra ngoài vườn hoặc ra ngoài ruộng mà bị đĩa chun vô bụng.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Con Rắn
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “xưa nay”

“xưa nay” là gì?

Từ xưa tới nay, dùng để mở một câu nói về cái lệ thường hoặc cái người ta hay nói.

“xưa nay” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Thưa rằng: Thanh khí xưa nay, Mới cùng nhau lúc ban ngày đã quên.”

“xưa nay” thuộc từ loại gì?

“xưa nay” thuộc từ loại trạng từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.