Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “chỉ” là gì?

Chị đó, nói gọn lại thành một tiếng; đại từ ngôi thứ ba của người Nam Bộ để nói về một người đàn bà mình kêu bằng chị, cùng lối với ổng, bả, ảnh.

Tiếng Anh: She, that woman; a Southern third-person pronoun for a woman one would call elder sister, made by contracting the phrase that elder sister into one syllable, in the same way as the Southern pronouns for he and for that old woman.

Cách đọc
chỉ(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “chỉ”:

1 nét nghĩa
1chị đó, đại từ nói gọn của người Nam Bộđời sống[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Chỉ là tiếng người Nam Bộ nói gọn hai chữ chị đó (sách phổ thông viết chị ấy) thành một tiếng, bằng cách đổi chị ra thanh hỏi, y như ông ra ổng, bà ra bả, anh ra ảnh. Nó dùng để nói về một người đàn bà mà mình kêu bằng chị, khi người đó không phải là người đang nghe. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện của Hồ Biểu Chánh, chỉ hay đứng đầu câu kể lại lời người đó: chỉ nói; hay đi sau danh từ để nói của ai: nhà chỉ, má chỉ, gian hàng của chỉ; hay đi sau động từ: dắt chỉ đi, cho chỉ đi chơi. Một câu có khi lặp chỉ ba bốn lần, và có khi vừa có chị vừa có chỉ cho cùng một người. Chữ chỉ nầy khác hẳn chỉ nghĩa là mà thôi, sợi chỉ để may, hay chỉ tay; phải đọc cả câu mới biết là chữ nào.

🇬🇧 It is the Southern contraction of the two words meaning that elder sister into one syllable, made by changing the tone of the word for elder sister, just as the Southern pronouns for he and for that old woman are made. It is used to speak of a woman one would call elder sister when she is not the person being spoken to. In the Southern corpus, above all in the novels of Ho Bieu Chanh, it often opens a sentence reporting what she said, she said; it follows a noun to show whose, her house, her mother, her stall; and it follows a verb, to take her along, to let her go out. One sentence may repeat it three or four times, and may use both the full word for elder sister and this contracted form for the same woman. It is a different word from the one meaning only, from thread for sewing, and from pointing; the whole sentence shows which one is meant.

Thí dụ:

Chỉ nói nhà chỉ ở trên kia, má chỉ bán bánh.

She said her house is up there and her mother sells cakes.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinh

Chỉ mua nửa chục, chỉ nói giống dưa rầy ngon lắm.

She bought half a dozen, and she said this kind of melon is very tasty.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn

Mình không thấy hay sao, chồng chị cưng chị như trứng mỏng, sắm xe hơi mới cho chỉ đi chơi, mua xoàn lớn cho chỉ đeo mấy chục hột.

Can you not see, her husband cherishes her like a fragile egg, buys her a new car to go out in and big diamonds to wear, dozens of stones.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thiệt giả, giả thiệt

Hôm trước chỉ đi Trà Vinh chỉ bận đồ chủn chẳn con thấy con chịu không nổi.

The other day she went to Tra Vinh wearing clothes so short and outgrown that I could hardly bear the sight.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻ

Mà thôi, chuyện của chỉ để một lát rồi thím sẽ thuật cho cháu nghe.

But never mind, her story can wait; in a little while I will tell it to you.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Lạc đường

Chỉ nói nhiều chuyện lắm, nên tôi giận, tôi không chịu về bển.

She said a great many things, so I got angry and refused to go back over there.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu

Má không cho, ảnh làm ngặt dắt chỉ đi ra Bắc làm việc gì đó mà không biết.

Mother would not give it, so he pressed hard and took her off to the North for some job nobody knows about.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Kẻ làm người chịu

Ăn ở, bánh hàng, quần áo của chỉ tôi bao hết.

Her board and lodging, her snacks and her clothes, I will pay for all of it.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người Khác

Chỉ muốn bít miệng tôi, nên chỉ o bế mời tôi lại gian hàng của chỉ đặng chỉ đãi bánh mứt.

She wanted to keep me quiet, so she sweet-talked me over to her stall to treat me to cakes and candied fruit.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Từ hôn
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Dù khi lá thắm chỉ hồng Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha”
Đoạn trích nguyên tác

Ngần ngừ nàng mới thưa rằng: Thói nhà băng tuyết, chất hằng phỉ phong Dù khi lá thắm chỉ hồng Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha Nặng lòng xót liễu vì hoa Trẻ thơ đã biết đâu mà dám thưa!"

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 3: Kim Trọng và Thúy Kiều đính ước, cặp câu 167
Câu trích chính
“Kiều công lên chức thái khanh, Chỉ sai ra huyện Đông-thành chăn dân”
Đoạn trích nguyên tác

Đoạn này đến thứ Nguyệt Nga, Hà-khê phủ ấy theo cha học hành. Kiều công lên chức thái khanh, Chỉ sai ra huyện Đông-thành chăn dân Ra tờ khắp hết xa gần, Hỏi thăm họ Lục tìm lần đến nơi.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 4
Câu trích chính
“Cùng nhau căn vặn đến điều, Chỉ non thề bể nặng gieo đến lời.”
Đoạn trích nguyên tác

Đã gần chi có điều xa? Đá vàng đã quyết phong ba cũng liều. Cùng nhau căn vặn đến điều, Chỉ non thề bể nặng gieo đến lời. Nỉ non đêm ngắn tình dài, Ngoài hiên thỏ đã non đoài ngậm gương.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 684
Câu trích chính
“Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong”
Đoạn trích nguyên tác

Phủ vây quan ải binh ba bốn ngàn. Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 48
Câu trích chính
“Chỉ e đường sá một mình, Ở đây chờ đợi sư huynh ít ngày.”
Đoạn trích nguyên tác

Xem qua sư mới dạy qua: Phải nơi Hằng Thủy là ta hậu tình. Chỉ e đường sá một mình, Ở đây chờ đợi sư huynh ít ngày.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 6: Gặp Thúc Sinh và tai ương Hoạn Thư, cặp câu 1026
Câu trích chính
“Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về.”
Đoạn trích nguyên tác

Ngày xưa mắc án trốn di, Phải về nương náu từ bi ẩn mình". Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về. Sắc phong phó tướng bình di

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 52
“Chỉ nói nhà chỉ ở trên kia, má chỉ bán bánh.”
Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinh, Chương 10
“Chỉ mua nửa chục, chỉ nói giống dưa rầy ngon lắm.”
Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn, Chương 5
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “chỉ”

“chỉ” là gì?

Chị đó, nói gọn lại thành một tiếng; đại từ ngôi thứ ba của người Nam Bộ để nói về một người đàn bà mình kêu bằng chị, cùng lối với ổng, bả, ảnh.

“chỉ” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Dù khi lá thắm chỉ hồng Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha”

Mục từ “chỉ” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 指 (chỉ). Lớp từ vựng: native.

“chỉ” thuộc từ loại gì?

“chỉ” thuộc từ loại đại từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.