Nghĩa của “chỉ” là gì?
Chị đó, nói gọn lại thành một tiếng; đại từ ngôi thứ ba của người Nam Bộ để nói về một người đàn bà mình kêu bằng chị, cùng lối với ổng, bả, ảnh.
Tiếng Anh: She, that woman; a Southern third-person pronoun for a woman one would call elder sister, made by contracting the phrase that elder sister into one syllable, in the same way as the Southern pronouns for he and for that old woman.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “chỉ”:
1 nét nghĩa🇻🇳 Chỉ là tiếng người Nam Bộ nói gọn hai chữ chị đó (sách phổ thông viết chị ấy) thành một tiếng, bằng cách đổi chị ra thanh hỏi, y như ông ra ổng, bà ra bả, anh ra ảnh. Nó dùng để nói về một người đàn bà mà mình kêu bằng chị, khi người đó không phải là người đang nghe. Trong kho văn Nam Bộ, nhứt là truyện của Hồ Biểu Chánh, chỉ hay đứng đầu câu kể lại lời người đó: chỉ nói; hay đi sau danh từ để nói của ai: nhà chỉ, má chỉ, gian hàng của chỉ; hay đi sau động từ: dắt chỉ đi, cho chỉ đi chơi. Một câu có khi lặp chỉ ba bốn lần, và có khi vừa có chị vừa có chỉ cho cùng một người. Chữ chỉ nầy khác hẳn chỉ nghĩa là mà thôi, sợi chỉ để may, hay chỉ tay; phải đọc cả câu mới biết là chữ nào.
🇬🇧 It is the Southern contraction of the two words meaning that elder sister into one syllable, made by changing the tone of the word for elder sister, just as the Southern pronouns for he and for that old woman are made. It is used to speak of a woman one would call elder sister when she is not the person being spoken to. In the Southern corpus, above all in the novels of Ho Bieu Chanh, it often opens a sentence reporting what she said, she said; it follows a noun to show whose, her house, her mother, her stall; and it follows a verb, to take her along, to let her go out. One sentence may repeat it three or four times, and may use both the full word for elder sister and this contracted form for the same woman. It is a different word from the one meaning only, from thread for sewing, and from pointing; the whole sentence shows which one is meant.
Thí dụ:
Chỉ nói nhà chỉ ở trên kia, má chỉ bán bánh.
She said her house is up there and her mother sells cakes.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chút phận linh đinhChỉ mua nửa chục, chỉ nói giống dưa rầy ngon lắm.
She bought half a dozen, and she said this kind of melon is very tasty.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnMình không thấy hay sao, chồng chị cưng chị như trứng mỏng, sắm xe hơi mới cho chỉ đi chơi, mua xoàn lớn cho chỉ đeo mấy chục hột.
Can you not see, her husband cherishes her like a fragile egg, buys her a new car to go out in and big diamonds to wear, dozens of stones.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Thiệt giả, giả thiệtHôm trước chỉ đi Trà Vinh chỉ bận đồ chủn chẳn con thấy con chịu không nổi.
The other day she went to Tra Vinh wearing clothes so short and outgrown that I could hardly bear the sight.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Mẹ ghẻ con ghẻMà thôi, chuyện của chỉ để một lát rồi thím sẽ thuật cho cháu nghe.
But never mind, her story can wait; in a little while I will tell it to you.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Lạc đườngChỉ nói nhiều chuyện lắm, nên tôi giận, tôi không chịu về bển.
She said a great many things, so I got angry and refused to go back over there.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuMá không cho, ảnh làm ngặt dắt chỉ đi ra Bắc làm việc gì đó mà không biết.
Mother would not give it, so he pressed hard and took her off to the North for some job nobody knows about.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Kẻ làm người chịuĂn ở, bánh hàng, quần áo của chỉ tôi bao hết.
Her board and lodging, her snacks and her clothes, I will pay for all of it.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người KhácChỉ muốn bít miệng tôi, nên chỉ o bế mời tôi lại gian hàng của chỉ đặng chỉ đãi bánh mứt.
She wanted to keep me quiet, so she sweet-talked me over to her stall to treat me to cakes and candied fruit.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Từ hônTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Dù khi lá thắm chỉ hồng Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha”Ngần ngừ nàng mới thưa rằng: Thói nhà băng tuyết, chất hằng phỉ phong Dù khi lá thắm chỉ hồng Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha Nặng lòng xót liễu vì hoa Trẻ thơ đã biết đâu mà dám thưa!"
“Kiều công lên chức thái khanh, Chỉ sai ra huyện Đông-thành chăn dân”Đoạn này đến thứ Nguyệt Nga, Hà-khê phủ ấy theo cha học hành. Kiều công lên chức thái khanh, Chỉ sai ra huyện Đông-thành chăn dân Ra tờ khắp hết xa gần, Hỏi thăm họ Lục tìm lần đến nơi.
“Cùng nhau căn vặn đến điều, Chỉ non thề bể nặng gieo đến lời.”Đã gần chi có điều xa? Đá vàng đã quyết phong ba cũng liều. Cùng nhau căn vặn đến điều, Chỉ non thề bể nặng gieo đến lời. Nỉ non đêm ngắn tình dài, Ngoài hiên thỏ đã non đoài ngậm gương.
“Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong”Phủ vây quan ải binh ba bốn ngàn. Sở Vương phán trước ngai vàng, Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong Trạng nguyên tâu trước bệ rồng: "Xin dâng một tướng anh hùng đề binh
“Chỉ e đường sá một mình, Ở đây chờ đợi sư huynh ít ngày.”Xem qua sư mới dạy qua: Phải nơi Hằng Thủy là ta hậu tình. Chỉ e đường sá một mình, Ở đây chờ đợi sư huynh ít ngày.
“Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về.”Ngày xưa mắc án trốn di, Phải về nương náu từ bi ẩn mình". Sở Vương phán trước triều đình, Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về. Sắc phong phó tướng bình di
“Chỉ nói nhà chỉ ở trên kia, má chỉ bán bánh.”“Chỉ mua nửa chục, chỉ nói giống dưa rầy ngon lắm.”Câu hỏi thường gặp về “chỉ”
“chỉ” là gì?
Chị đó, nói gọn lại thành một tiếng; đại từ ngôi thứ ba của người Nam Bộ để nói về một người đàn bà mình kêu bằng chị, cùng lối với ổng, bả, ảnh.
“chỉ” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Dù khi lá thắm chỉ hồng Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha”
Mục từ “chỉ” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 指 (chỉ). Lớp từ vựng: native.
“chỉ” thuộc từ loại gì?
“chỉ” thuộc từ loại đại từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A2.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.