Nghĩa của “chiếu cố” là gì?
Để ý tới mà thương, mà giúp, thường là người trên đối với người dưới; nói về khách hàng thì là ghé mua, ăn uống ở một tiệm quán, coi như ban ơn cho người bán.
Tiếng Anh: To notice someone kindly and help them, commonly from a superior to one below; of customers, to favour a shop or stall with their custom.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “chiếu cố”:
2 nét nghĩa🇻🇳 Chiếu là soi tới, cố là ngoái lại mà coi. Trong kho văn Nam Bộ nó nhận chữ đến rồi tới người được để ý: chiếu cố đến Xuân, chiếu cố đến con cháu ông. Nó cũng đứng một mình sau chữ được, chữ nhờ ơn: được ông chiếu cố, nhờ ơn bác chiếu cố. Nó nằm trong lời xin và lời cám ơn, nên tiếng nầy rất lễ: xin anh chiếu cố thương dùm phận em, cám ơn ổng có tình chiếu cố.
🇬🇧 The elements mean to shine upon and to turn and look back. In the Southern corpus it takes a word for towards and then the person noticed. It also stands alone after words for receiving and for owing a kindness. It sits in askings and in thanks, so the word is a courteous one.
Thí dụ:
Chúng tôi lấy làm vinh hạnh mà được ông chiếu cố mới đến tệ xá của chúng tôi.
We count it an honour that you should show us the favour of coming to our poor house.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ tìnhXuân thưa có và luôn dịp chuyển lời bà Hương văn cảm ơn thầy chiếu cố đến Xuân.
Xuan said yes and took the chance to pass on the lady's thanks for his favour towards Xuan.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnCháu có chỗ dung thân, ấy là nhờ ơn bác chiếu cố, nên cháu mới được như vậy.
That I have a place to live is by your favour, and only so have I come to this.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm đượcÔng Hai mượn dù che đi lại quận cám ơn quan Quận chiếu cố đến con cháu ông.
Hai borrowed an umbrella and went to the district seat to thank the chief for his favour towards his children.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Sống thác với tìnhÔng Thuận nói rằng Hào được ông Bá hộ chiếu cố thì Hào mang ơn vô cùng.
Thuan said that since Hao had the rich man's favour Hao owed him beyond measure.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai vợThân em côi-cút, bây giờ chẳng biết đâu mà nương dựa, xin anh chiếu cố thương dùm phận em.
I am orphaned and know nowhere now to lean, so I beg you to show me favour and pity my lot.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùaCòn về khoản thứ nhì, thì anh nói em cám ơn ổng có tình chiếu cố, song em không thể ưng ổng được.
As for the second point, tell him I thank him for his kindly favour, but that I cannot accept him.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoạn tình🇻🇳 Nói về khách hàng: ghé tới mua, ăn uống ở một tiệm quán, coi như ban ơn cho người bán. Khách sang chiếu cố đến quán, đông khách hàng chiếu cố; chiếu cố kỹ là ghé hoài vì hàng ngon.
🇬🇧 Of customers, to come and buy or eat at a shop or stall, the custom being counted a favour to the seller. It is said of a grand guest favouring a tavern, of many customers favouring a trade, and of people who keep coming because the food is good.
Thí dụ:
Thấy khách sang lần đầu tiên chiếu cố đến quán Tai heo, Hai Lọt rối lên.
Seeing a grand guest favour the pig ear tavern for the first time, Hai Lot was in a flurry.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Quán Tai HeoMai mốt đi theo quảng cáo sơn đông chắc đông khách hàng chiếu cố lắm.
By and by, going about with the street show, we shall surely have many customers favour us.
Nguồn: Từ Kế Tường, Đường Phượng BayỞ đây bán ngon nhất nên lúc nào tụi nó cũng chiếu cố kỹ.
They sell the best food here, so that lot always give it their steady custom.
Nguồn: Từ Kế Tường, Một Mình Tôi Bước ĐiTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Chúng tôi lấy làm vinh hạnh mà được ông chiếu cố mới đến tệ xá của chúng tôi.”“Xuân thưa có và luôn dịp chuyển lời bà Hương văn cảm ơn thầy chiếu cố đến Xuân.”“Cháu có chỗ dung thân, ấy là nhờ ơn bác chiếu cố, nên cháu mới được như vậy.”“Ông Hai mượn dù che đi lại quận cám ơn quan Quận chiếu cố đến con cháu ông.”“Thấy khách sang lần đầu tiên chiếu cố đến quán Tai heo, Hai Lọt rối lên.”“Ông Thuận nói rằng Hào được ông Bá hộ chiếu cố thì Hào mang ơn vô cùng.”“Mai mốt đi theo quảng cáo sơn đông chắc đông khách hàng chiếu cố lắm.”“Thân em côi-cút, bây giờ chẳng biết đâu mà nương dựa, xin anh chiếu cố thương dùm phận em.”Câu hỏi thường gặp về “chiếu cố”
“chiếu cố” là gì?
Để ý tới mà thương, mà giúp, thường là người trên đối với người dưới; nói về khách hàng thì là ghé mua, ăn uống ở một tiệm quán, coi như ban ơn cho người bán.
“chiếu cố” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Nợ tình của Hồ Biểu Chánh: “Chúng tôi lấy làm vinh hạnh mà được ông chiếu cố mới đến tệ xá của chúng tôi.”
Mục từ “chiếu cố” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 照 (chiếu), 顧 (cố). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese 照顧.
“chiếu cố” thuộc từ loại gì?
“chiếu cố” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.