Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “dà” là gì?

Tên cây ngập mặn có vỏ dùng nhuộm, nên vải nhuộm dà, màu dà là màu nâu đỏ của áo nhà tu; trong lời Nam Bộ dà còn là tiếng dạ đáp lời người trên; trong dần dà là lần lần, từ từ, hay chậm trễ.

Tiếng Anh: A mangrove tree whose bark gives a reddish brown dye, the colour of monks' robes; a Southern way of saying da, the polite yes; and, in dan da, gradually or at a leisurely pace.

Cách đọc
dà(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

vải nhuộm dà

vải nhuộm màu nâu bằng chất màu giàu tanin từ vỏ cây dà

dần dà

Từ từ, chầm chậm theo thời gian, không vội; có khi là lần lựa, để thời giờ trôi qua từng chút một.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “dà”:

3 nét nghĩa
1cây dà, vỏ dà dùng nhuộm; màu dàđồ dùng[tiếng địa phương]
B2

🇻🇳 Tên cây ngập mặn thuộc chi Ceriops, vỏ nhiều chất chát dùng nhuộm vải, nhuộm lưới. Vải nhuộm dà có màu nâu đỏ, màu của áo nhà tu, nên màu dà chỉ màu nâu đỏ ấy.

🇬🇧 A mangrove tree of the genus Ceriops whose tannin-rich bark was used to dye cloth and fishing nets. Cloth dyed with it turns reddish brown, the colour of monks' robes, so mau da means that colour.

Cụm thường gặp:
nhuộm dàmàu dàvải nhuộm dàáo dà

Thí dụ:

Trước bàn Phật Di Đà, thấy có một cô còn nhỏ, đầu mới cạo trắng phếu, mình mặc áo vải nhuộm dà, đương quỳ chắp tay niệm Phật.

Before the altar of Amitabha there was a young girl, her head freshly shaven and pale, wearing a robe of da-dyed cloth, kneeling with joined hands in prayer.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tiền bạc, bạc tiền

Xuân Hương cậy người nhà vô chùa thỉnh một bức tượng phật Quan Âm với một bức tượng Phật Tổ và mua giùm một cái áo rộng bằng vải rồi nhuộm dà.

Xuan Huong asked someone in the household to go to the pagoda to bring back a statue of Quan Am and one of the Buddha, and to buy her a wide cloth robe and dye it brown.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một đời tài sắc

Cô Diệu Nga mặc áo hàng màu dà, đội mũ ni màu đen, đương ngồi tại phòng khách mà xem kinh A Di Đà của bổn đạo mới mướn in mà hiến cho thiện nam tính nữ.

Dieu Nga, in a brown silk robe and a black nun's hood, sat in the parlour reading the Amitabha sutra that the congregation had just had printed to give to the faithful.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hạnh phúc lối nào

Dựa vách thấy giắt áo quần; Thu Thủy lấy ra coi thì là một cái áo vải đen rách cánh chỏ, một cái quần vắn cũng bằng vải nhuộm màu dà của Kỉnh Chi với một cái áo, một cái quần của thằng Phục.

Clothes were tucked against the wall; Thu Thuy took them out and found a black cloth shirt torn at the elbow and a pair of short trousers of brown-dyed cloth belonging to Kinh Chi, with a shirt and trousers of the boy Phuc.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim Qui
2tiếng dạ đáp lời (Nam Bộ)xưng hô[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Cách nói Nam Bộ của tiếng dạ: tiếng đáp lễ phép với người trên, tỏ ý nghe và làm theo; dà dạ là dạ luôn miệng.

🇬🇧 A Southern way of saying da, the polite reply to an elder or superior, showing that one has heard and will comply; da da is to keep saying yes.

Cụm thường gặp:
dà một tiếngdà dạ

Thí dụ:

Nhâm dà một tiếng nho nhỏ đoạn lủi thủi theo cha đi đến chỗ ghe đậu.

Nham said a quiet yes and then trudged after her father to where the boat was moored.

Nguồn: Lê Xuyên, Mặt Trời Đêm

Con Hạnh dà một tiếng rồi níu tay thím Hương dẫn đi.

Hanh said yes, then took Aunt Huong by the hand and led her away.

Nguồn: Lê Xuyên, Vợ Thầy Hương

Ba Của vội dà dạ cho xong chuyện.

Ba Cua hastily said yes, yes, to be done with it.

Nguồn: Lê Xuyên, Rặng Trâm Bầu
3trong dần dà: lần lần, từ từ, chậm trễthời gian[thường]
B1

🇻🇳 Trong dần dà: lần lần, từ từ theo thời gian; cũng có nghĩa chần chừ, kéo dài thì giờ.

🇬🇧 In dan da: little by little, gradually over time; also to linger or take one's time.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Trước đây trại định cư này toàn là đồng ruộng và từ những đồng ruộng đó do sự kiến tạo của con người, dần dà nhà cửa, trường học, chợ búa mọc lên.

This resettlement camp used to be nothing but rice fields, and from those fields, through people's labour, houses, schools and markets gradually sprang up.

Nguồn: Từ Kế Tường, Trên Ngọn Gió Bấc

Cai tuần Bưởi tính thầm trong bụng để ở dần dà chơi đợi cậu Hai thức dậy rồi sẽ lập thế mà nói.

Constable Buoi reckoned to himself that he would linger a while until the young master woke and then find a way to speak.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo

Như bà Chủ muốn thăm đặng làm quen thì đi liền, sợ dần dà chỉ đi khỏi.

If you want to visit her and get acquainted, go right away; I fear that if you dawdle she will be gone.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Dựa vách thấy giắt áo quần; Thu Thủy lấy ra coi thì là một cái áo vải đen rách cánh chỏ, một cái quần vắn cũng bằng vải nhuộm màu dà của Kỉnh Chi với một cái áo, một cái quần của thằng Phục.”
Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim Qui, Chương 12
“Thiện-Thanh ở trong liêu ôm ra một cái quần với một cái áo vải nhuộm dà .”
Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa, Chương 0
Câu trích chính
“Công tư vẹn cả hai bề, Dần dà rồi sẽ liệu về cố hương.”
Đoạn trích nguyên tác

Bằng nay chịu tiếng vương thần, Thênh thênh đường cái thanh vân hẹp gì! Công tư vẹn cả hai bề, Dần dà rồi sẽ liệu về cố hương. Cũng ngôi mệnh phụ đường đường, Nở nang mày mặt rỡ ràng mẹ cha.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1240
Câu trích chính
“Con người ta kết giao bè bạn nếu chơi với kẻ gian tà hư hỏng thì dần dà cũng nhiễm thói hư tật xấu, nếu qua lại với bậc hiền lương đạo đức thì tâm tính ngày một rạng rỡ thanh cao.”
Đoạn trích nguyên tác

Ở gần nơi mực đen thì dễ bị lây vết nhọ, ở gần ngọn đèn sáng thì tự nhiên được ánh sáng soi rọi tỏ tường. Con người ta kết giao bè bạn nếu chơi với kẻ gian tà hư hỏng thì dần dà cũng nhiễm thói hư tật xấu, nếu qua lại với bậc hiền lương đạo đức thì tâm tính ngày một rạng rỡ thanh cao.

Nguyễn Văn Ngọc, Trần Lê Nhân, Cổ Học Tinh Hoa, Gần mực thì đen gần đèn thì rạng, đoạn 2
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “dà”

“dà” là gì?

Tên cây ngập mặn có vỏ dùng nhuộm, nên vải nhuộm dà, màu dà là màu nâu đỏ của áo nhà tu; trong lời Nam Bộ dà còn là tiếng dạ đáp lời người trên; trong dần dà là lần lần, từ từ, hay chậm trễ.

Cụm từ “vải nhuộm dà” nghĩa là gì?

vải nhuộm màu nâu bằng chất màu giàu tanin từ vỏ cây dà

Cụm từ “dần dà” nghĩa là gì?

Từ từ, chầm chậm theo thời gian, không vội; có khi là lần lựa, để thời giờ trôi qua từng chút một.

“dà” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Chúa tàu Kim Qui của Hồ Biểu Chánh: “Dựa vách thấy giắt áo quần; Thu Thủy lấy ra coi thì là một cái áo vải đen rách cánh chỏ, một cái quần vắn cũng bằng vải nhuộm màu dà của Kỉnh Chi với một cái áo, một cái quần của thằng Phục.”

Mục từ “dà” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 椰 (dà). Lớp từ vựng: Vietnamese mangrove plant name; origin unverified.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.