Nghĩa của “lộc” là gì?
Từ đa nghĩa gồm ba lớp gốc: (1) Hán Việt chữ 祿 chỉ ơn huệ, của cải may mắn hoặc bổng lộc vua ban; (2) Hán Việt chữ 鹿 chỉ con hươu nai (như bức tranh tùng lộc); (3) Thuần Việt chỉ chồi non, mầm lá mới nhú của cây cối vào mùa xuân.
Tiếng Anh: Good fortune, prosperity, or official emolument (祿); deer or stag in Sino-Vietnamese art and idioms (鹿); also tender new plant shoots and buds in native Vietnamese.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “lộc”:
2 nét nghĩa🇻🇳 Điều may mắn, của cải làm ăn thuận lợi mà có (như tài lộc, phước lộc), hoặc tiền lương, phẩm vật do triều đình ban cấp cho quan lại thời xưa (bổng lộc).
🇬🇧 Prosperity, good fortune, and material blessings (as in 'tài lộc', 'phước lộc'), or official salary and stipends granted by the court in classical governance ('bổng lộc').
Mấy cách nói khác cho nét nghĩa nầy. Nghe tự nhiên tới đâu còn tùy vùng và tùy người nói.
Thí dụ:
Đầu năm mới bà con Sài Gòn hay chúc nhau sức khỏe dồi dào, làm ăn phát tài phát lộc.
At the start of the new year, people in Saigon often wish one another abundant health and prosperous fortune in business.
Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt🇻🇳 Trong từ ghép Hán Việt (chữ 鹿), lộc chỉ con hươu nai, loài thú hiền lành tượng trưng cho sự thanh nhàn và trường thọ (như tranh tùng lộc); trong tiếng Việt thuần túy, lộc còn chỉ đọt non, chồi lá mới nhú xanh tươi trên cành cây.
🇬🇧 In Sino-Vietnamese compounds (鹿), a deer or stag symbolizing longevity and serenity (as in pine-and-deer paintings 'tùng lộc'); in native Vietnamese, tender new buds and shoots sprouting on trees.
Mấy cách nói khác cho nét nghĩa nầy. Nghe tự nhiên tới đâu còn tùy vùng và tùy người nói.
Thí dụ:
Sau mấy cơn mưa đầu mùa, hàng cây me dọc đường phố Sài Gòn lại đâm chồi nảy lộc xanh mướt.
After the first rains of the season, the rows of tamarind trees along Saigon streets sprout lush green buds again.
Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặtTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Ào ào đổ lộc rung cây, Ở trong dường có hương bay ít nhiều.”Ào ào đổ lộc rung cây, Ở trong dường có hương bay ít nhiều. Đè chừng ngọn gió lần theo, Dấu giày từng bước in rêu rành rành.
“Công hầu phú quý mặc ai, Lộc rừng gánh vác hai vai tháng ngày".”Kìa non nọ nước thong dong, Trăng thanh gió mát bạn cùng hươu nai. Công hầu phú quý mặc ai, Lộc rừng gánh vác hai vai tháng ngày". Vân Tiên nghe biết người ngay, Hỏi thăm tên họ phòng ngày đền ơn.
“Sao bằng lộc trọng quyền cao, Công danh ai dứt lối nào cho qua?”Làm chi để tiếng về sau, Nghìn năm ai có khen đâu Hoàng Sào! Sao bằng lộc trọng quyền cao, Công danh ai dứt lối nào cho qua? Nghe lời nàng nói mặn mà, Thế công Từ mới trở ra thế hàng.
“Nhan Cảo-Khanh là bầy tôi xa, còn biết mắng chửi Lộc Sơn, không nghe lời dụ của nghịch-tặc.”Uất Trì Cung một viên tướng nhỏ, còn biết che đỡ Đường-chủ, ra khỏi vòng vây của Thế Sung; Nhan Cảo-Khanh là bầy tôi xa, còn biết mắng chửi Lộc Sơn, không nghe lời dụ của nghịch-tặc. Từ xưa, những bậc trung-thần nghĩa-sĩ, lấy thân theo nước, đời nào là không có đâu?
“Một nhà phúc lộc gồm hai, Ngàn năm dằng dặc quan giai lần lần.”Nặng vì chút nghĩa bấy lâu, Trên am cứ giữ hương dầu hôm mai. Một nhà phúc lộc gồm hai, Ngàn năm dằng dặc quan giai lần lần. Thừa gia chẳng hết nàng Vân, Một cây cù mộc một sân quế hòe.
“Lạy Chúa Trời tôi! Hãy ban cho tôi hằng hà sa số là ơn lành, ơn cả. Thơ tôi sẽ rất no, rất ớn, rất nư, trọng vọng như tài hoa, cao sang như nhân đức, chói chan vô vàn phước lộc. Ôi! Trời hạo nhiên đây không phải là công trình châu báu của Người sao!”HO mau lên! dồn ánh nguyệt vào đây. Lời thơ ta sẽ sáng trưng như thất bảo. Tình cảm ta sẽ nóng ran như mặt trời. Ý tứ ta sẽ cao cường hơn ngọn núi. Lạy Chúa Trời tôi! Hãy ban cho tôi hằng hà sa số là ơn lành, ơn cả. Thơ tôi sẽ rất no, rất ớn, rất nư, trọng vọng như tài hoa, cao sang như nhân đức, chói chan vô vàn phước lộc. Ôi! Trời hạo nhiên đây không phải là công trình châu báu của Người sao! Lòng vô lượng đây không phải do phép tắc mầu nhiệm của Đấng Vô-thỉ Vô-chung? Đưa ra, nào là nhạc thơm, hương gấm, mộng ngọc và hoa trinh bạch, đàn ly tao, tranh tuyệt phẩm.
“Sẵn có tâm hồn lãng mạn, cô Lý thấy cảnh xinh đẹp như vậy thì xao xuyến trong lòng, liền chỉ tay và la lớn: ”Anh Phúc, anh Phúc, bức tranh tùng lộc rõ ràng đó, thấy hôn?”“Vui vầy tùng lộc mùi cầu đạo.”Câu hỏi thường gặp về “lộc”
“lộc” là gì?
Từ đa nghĩa gồm ba lớp gốc: (1) Hán Việt chữ 祿 chỉ ơn huệ, của cải may mắn hoặc bổng lộc vua ban; (2) Hán Việt chữ 鹿 chỉ con hươu nai (như bức tranh tùng lộc); (3) Thuần Việt chỉ chồi non, mầm lá mới nhú của cây cối vào mùa xuân.
“lộc” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Ào ào đổ lộc rung cây, Ở trong dường có hương bay ít nhiều.”
Mục từ “lộc” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 祿 (lộc), 鹿 (lộc). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese.
“lộc” thuộc từ loại gì?
“lộc” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.