Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “ngài” là gì?

Tiếng tôn xưng rất trang trọng để gọi hay nhắc tới người có chức tước, bậc trên như vua, quan; cũng dùng để nhắc thần, Phật và bậc tu hành; nói với người thường thì thành giọng đùa, mỉa.

Tiếng Anh: A very respectful pronoun for addressing or referring to someone of rank, such as a king or an official, and also a deity, the Buddha or a senior monk; used of ordinary people it sounds teasing or ironic.

Cách đọc
ngài(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “ngài”:

2 nét nghĩa
1tôn xưng người có chức tước, bậc trênxưng hô[trang trọng]
B1

🇻🇳 Tiếng tôn xưng để gọi hay nhắc tới người có chức tước, bậc trên như vua, quan, người đáng kính: ngài, các ngài, hai ngài. Dùng với người ngang hàng thì thành lời đùa hay mỉa.

🇬🇧 A respectful pronoun used to address or speak of someone of rank or standing, such as a king, an official or an honored person: you, sir, or he. Used of an equal, it becomes teasing or ironic.

Cụm thường gặp:
các ngàihai ngàithưa ngàilòng ngài

Thí dụ:

Quan Chủ quận coi bộ thì oai nghiêm, mà ngài thì tiếp chào rất vui vẻ.

The district chief looked stern, yet he greeted them very cheerfully.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ở theo thời

Để tôi xuống cám ơn quan Chủ quận và cậy ngài dắt lên cám ơn quan lớn Chánh.

Let me go down to thank the district chief and ask him to take me up to thank the chief magistrate.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đoá hoa tàn

Ngài có tật uống rượu, tánh tình vui vẻ, giản dị biết thương kẻ dưới, nên ai cũng yêu ngài.

He had a weakness for drink, but he was cheerful, simple and kind to those beneath him, so everyone loved him.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn

Nhà Vua nhìn con Vàng Anh vẫn tiếp tục líu lo, lòng ngài thấy thơ thới lạ thường.

The king watched the oriole go on twittering, and his heart felt wonderfully light.

Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Con Chim Vàng Anh

Mà tôi không quen biết với hai ngài, ngày sau tôi biết làm sao mà đáp nghĩa.

But I do not know you two gentlemen, so how will I ever repay your kindness later on?

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nam cực tinh huy

Cô đờn dứt bài rồi, cô đứng dậy ngó quan lớn mà cười, và rót rượu thêm cho ngài uống.

When she finished the piece, she stood up, smiled at the mandarin and poured him more wine.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ đời

Tin người yêu của ngài ăn xoài tượng nhiều quá nên đau bụng phải đi nhà thương?

The news is that your ladyship's sweetheart ate so many green mangoes she got a stomachache and had to go to hospital?

Nguồn: Từ Kế Tường, Mùa Áo Vàng
2tôn xưng thần, Phật, bậc tu hànhtín ngưỡng[trang trọng]
B1

🇻🇳 Tiếng tôn xưng để nhắc tới thần thánh, Phật hay bậc tu hành, người dẫn dắt tín đồ, như ông thầy trụ trì chùa.

🇬🇧 A respectful pronoun for gods, the Buddha, or a religious figure such as the abbot of a pagoda or a teacher revered by followers.

Cụm thường gặp:
ngàixung quanh ngài

Thí dụ:

Phật liền xòe bàn tay, tức thì vàng bạc, châu báu hiện ra vô số xung quanh ngài.

The Buddha opened his hand, and at once countless gold, silver and jewels appeared all around him.

Nguồn: Sơn Nam, Chuyện Xưa Tích Củ

Ở trong chùa hễ ngài cúng phật thì lấy bộ chén ấy để trên bàn Phật mà cúng, chừng nào cúng rồi thì tăng chúng bưng vô trong cho ngài dùng.

In the pagoda, whenever the venerable abbot made offerings to the Buddha, that set of bowls was placed on the altar, and once the offering was done the monks carried it inside for him to use.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Mỗi lần đi thiếp, khi ngài tỉnh dậy là có những bí pháp truyền dạy tín đồ.

Every time he fell into a trance, when the master awoke he had secret teachings to pass on to his followers.

Nguồn: Sơn Nam, Cá Tính Của Miền Nam
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Gia Long bị Tây Sơn rượt, ngài phải dùng ghe biển mà chạy từ Cà Mau ra Phú Quốc.”
Sơn Nam, 26 Truyện Ngắn Sơn Nam, Nhứt phá sơn lâm
Câu trích chính
“Vân xem trang trọng khác vời, Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang.”
Đoạn trích nguyên tác

Mai cốt cách, tuyết tinh thần, Một người một vẻ, mười phân vẹn mười. Vân xem trang trọng khác vời, Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang. Hoa cười ngọc thốt đoan trang, Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 1: Mở đầu và gia thế họ Vương, cặp câu 10
Câu trích chính
“Thưa rằng: "Đã thiệt tên ngài.”
Đoạn trích nguyên tác

Nguyệt Nga bảng lảng bơ lơ Nửa tin rằng bạn nửa ngờ rằng ai. Thưa rằng: "Đã thiệt tên ngài. xin cứ đầu bài phân qua".

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 4 (Câu 1601-2082), cặp câu 106
Câu trích chính
“Bên thì mấy ả mày ngài, Bên thì ngồi bốn năm người làng chơi.”
Đoạn trích nguyên tác

Trước xe lơi lả han chào, Vâng lời nàng mới bước vào tận nơi. Bên thì mấy ả mày ngài, Bên thì ngồi bốn năm người làng chơi. Giữa thì hương án hẳn hoi, Trên treo một tượng trắng đôi lông mày.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 464
Câu trích chính
“Tiên rằng: "Cúi đội ơn cho, Tấm lòng ngài ngại hãy lo xa gần”
Đoạn trích nguyên tác

Chẳng may gặp lúc gian truân, Đương khi quá đói thuốc thần cũng no". Tiên rằng: "Cúi đội ơn cho, Tấm lòng ngài ngại hãy lo xa gần Quán rằng: "Ta cũng bâng khuâng,

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 170
Câu trích chính
“Khi khóe hạnh, khi nét ngài, Khi ngâm ngợi nguyệt, khi cười cợt hoa.”
Đoạn trích nguyên tác

Chơi cho liễu chán, hoa chê, Cho lăn lóc đá, cho mê mẩn đời. Khi khóe hạnh, khi nét ngài, Khi ngâm ngợi nguyệt, khi cười cợt hoa. Điều là nghề nghiệp trong nhà, Đủ ngần ấy nết, mới là người soi.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 607
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “ngài”

“ngài” là gì?

Tiếng tôn xưng rất trang trọng để gọi hay nhắc tới người có chức tước, bậc trên như vua, quan; cũng dùng để nhắc thần, Phật và bậc tu hành; nói với người thường thì thành giọng đùa, mỉa.

“ngài” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Gia Long bị Tây Sơn rượt, ngài phải dùng ghe biển mà chạy từ Cà Mau ra Phú Quốc.”

Mục từ “ngài” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𧍋 (ngài), 𠊚 (ngài). Lớp từ vựng: Vietnamese homographs with Nôm records.

“ngài” có biến thể vùng miền nào?

“ngài” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: ngài (Toàn quốc), ông; bà; anh; chị; cô; chú (Sài Gòn và Nam Bộ; giao tiếp thường ngày), mày ngài; nét ngài (Văn chương cũ).

“ngài” thuộc từ loại gì?

“ngài” thuộc từ loại đại từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B2.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.