Nghĩa của “quý” là gì?
Chữ 貴: có giá trị lớn, đáng giữ gìn (của quý, ngọc quý, thì giờ quý báu, khách quý); sang trọng, cao sang (quý phái); coi trọng, thương mến (quý mến); đặt trước danh xưng để tỏ lòng kính (quý vị, quý danh).
Tiếng Anh: Precious, of great worth, like jewels, valuable time or an honoured guest; noble or elegant; to value, esteem or be fond of someone; and a respectful prefix, as in quy vi (ladies and gentlemen).
Nghĩa của các cụm từ thường gặp
phú quý
Sự giàu có và sang trọng, có tiền của và địa vị.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “quý”:
4 nét nghĩa🇻🇳 Chữ 貴: có giá trị lớn về vật chất hay tinh thần, hiếm và đáng giữ gìn, như của quý, ngọc quý, quý giá, quý báu; khách quý là khách được trọng đãi.
🇬🇧 Precious, of great material or spiritual worth, rare and worth keeping, as in cua quy (treasures), ngoc quy (precious stones) and quy bau (valuable); khach quy is an honoured guest.
Thí dụ:
Chỉnh sai đốt hỏa lò lên, trao cho Tôn năm chục lạng vàng và hai viên ngọc quý.
Chinh had the brazier lit and handed Ton fifty taels of gold and two precious stones.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Ngọc Tuyền Thảm SửQua rất tiếc, qua không có của quý nào khác nữa, qua chỉ có bao nhiêu đó mà thôi.
I am very sorry; I have no other treasures, that is all I have.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ái tình miếuNhững hành động tai hại ấy đã phá mất bao nhiêu thì giờ quý báu của Xuân.
Those harmful doings had wasted so much of Xuan's precious time.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Hoa Trinh NữHôm nay có khách quý, Hương phải nhúm lửa để nấu nước chế cà phê đãi khách.
Today there was an honoured guest, so Huong had to light the fire and boil water to make coffee for him.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò Dọc🇻🇳 Cũng chữ 貴: sang trọng, thuộc bậc cao sang, như quý phái, phú quý, quý phi.
🇬🇧 Also noble or high-born: elegant and of high station, as in quy phai (aristocratic), phu quy (wealth and rank) and quy phi (a royal consort).
Thí dụ:
Tối hôm ấy, chủ nhà có khách thật đông, người nào cũng có vẻ quý phái sang trọng.
That evening the host had a great many guests, every one of them looking aristocratic and elegant.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Thần Điểu Và Hoa Hồng🇻🇳 Coi trọng, thương mến, giữ gìn người hay vật như điều có giá trị với mình: quý mến, yêu quý, quý người.
🇬🇧 To value, esteem or be fond of a person or thing as something of worth: quy men and yeu quy mean to hold dear.
Thí dụ:
Dung biết anh quý mến Hà Anh hơn Mai, nên không muốn cho anh phải lầm lẫn nữa.
Dung knew her brother was fonder of Ha Anh than of Mai, so she did not want him to make a mistake again.
Nguồn: Ngọc Linh, Trên Sông Hoàng HônAnh Thế ảnh quý tui thiệt tình chớ không phải chỉ ham muốn trong chốc lát.
That fellow The truly cares for me; it is not just a passing fancy.
Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển NhấtQuen ai là quý người đó, thăm viếng đàng hoàng để khỏi mang tiếng vô tình.
Whoever she knew, she held dear, and she visited them properly so as not to be called unfeeling.
Nguồn: Dung Sàigòn & Võ Hà Anh, Lối Cỏ Mù Sương🇻🇳 Đặt trước danh xưng hay một vật của người đối diện để tỏ lòng kính trọng, như quý vị, quý cô, quý khách; quý danh là tên của người mình hỏi một cách lễ phép.
🇬🇧 A respectful prefix before a form of address or something belonging to the person spoken to, as in quy vi (ladies and gentlemen), quy co and quy khach (honoured guest); quy danh is a polite way of asking someone's name.
Thí dụ:
Xin quý vị vào hai phòng nghi trang, phía mặt cho phái nam; phía trái cho phái nữ.
Ladies and gentlemen, please go into the two dressing rooms, the one on the right for the gentlemen and the one on the left for the ladies.
Nguồn: Thẩm Thệ Hà, Bạc Áo Hào HoaChẳng hay quý danh mấy ông đó là ai?
May I ask the names of those gentlemen?
Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền TâyTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Yếm rùa gởi về bên Tàu, quý lắm.”“Về đây nước trước bẻ hoa, Vương tôn quý khách ắt là đua nhau.”Đã nên quốc sắc thiên hương, Một cười này hẳn nghìn vàng chẳng ngoa. Về đây nước trước bẻ hoa, Vương tôn quý khách ắt là đua nhau. Hẳn ba trăm lạng kém đâu, Cũng đà vừa vốn còn sau thì lời,
“Công hầu phú quý mặc ai, Lộc rừng gánh vác hai vai tháng ngày".”Kìa non nọ nước thong dong, Trăng thanh gió mát bạn cùng hươu nai. Công hầu phú quý mặc ai, Lộc rừng gánh vác hai vai tháng ngày". Vân Tiên nghe biết người ngay, Hỏi thăm tên họ phòng ngày đền ơn.
“Khác màu kẻ quý người thanh, Ngẫm ra cho kỹ như hình con buôn.”Khi ăn khi nói lỡ làng, Khi thầy khi tớ xem thường xem khinh. Khác màu kẻ quý người thanh, Ngẫm ra cho kỹ như hình con buôn. Thôi con còn nói chi con? Sống nhờ đất khách thác chôn quê người!
“Bóng yêu hoa, màu khiêu vũ, mây phú quý, bả phù vân.”Tỉnh hồi trường dạ mộng trung nhân Bóng yêu hoa, màu khiêu vũ, mây phú quý, bả phù vân. Tiếng linh động trong ngần thiên vạn cổ. Riêng tớ những chứa chan bầu thống khổ
“Ngỡ là phu quý phụ vinh, Ai ngờ một phút tan tành thịt xương!”Tin tôi nên quá nghe lời, Đem thân bách chiến làm tôi triều đình. Ngỡ là phu quý phụ vinh, Ai ngờ một phút tan tành thịt xương! Năm năm trời bể ngang tàng, Đem mình đi bỏ chiến trường như không.
Câu hỏi thường gặp về “quý”
“quý” là gì?
Chữ 貴: có giá trị lớn, đáng giữ gìn (của quý, ngọc quý, thì giờ quý báu, khách quý); sang trọng, cao sang (quý phái); coi trọng, thương mến (quý mến); đặt trước danh xưng để tỏ lòng kính (quý vị, quý danh).
Cụm từ “phú quý” nghĩa là gì?
Sự giàu có và sang trọng, có tiền của và địa vị.
“quý” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Biển Cỏ Miền Tây của Sơn Nam: “Yếm rùa gởi về bên Tàu, quý lắm.”
Mục từ “quý” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 貴 (quý), 季 (quý), 癸 (quý). Lớp từ vựng: Sino-Vietnamese homographs 貴, 季 and 癸.
“quý” có biến thể vùng miền nào?
“quý” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: quí (Biến thể chính tả), quới (Nam Bộ cũ), quới nhơn; quới vị; quới bạn; phú quới (Nam Bộ cũ, tổ hợp 貴).
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.