Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “rạch” là gì?

đường nước nhỏ nối với sông, kênh hoặc đồng ruộng

Tiếng Anh: Rạch is a small waterway especially prominent in Southern Vietnamese geography, a shallow planting furrow, or a verb meaning to make a long narrow cut with a sharp object.

Cách đọc
rạch(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Giải nghĩa đầy đủ và ghi chú cách dùng

Rạch có ba lớp cần tách: (1) danh từ chỉ đường nước nhỏ ăn thông với sông, kênh hoặc đồng ruộng, đặc biệt nổi bật trong địa danh và đời sống Nam Bộ; (2) rãnh nhỏ xẻ trên đất để gieo trồng; (3) động từ dùng vật sắc tạo một đường cắt dài, hẹp. Rạch đường nước không mặc nhiên là tự nhiên hay nhân tạo, đủ sâu cho mọi ghe, sạch hoặc có thủy triều; phải theo từng địa hình. Phân biệt rạch với kênh/kinh thường thiên đường đào lớn hơn, mương nhỏ phục vụ dẫn thoát nước, sông lớn hơn và động từ rách chỉ trạng thái bị tách chứ không nhất thiết nêu tác nhân cắt. Lời Nam Bộ dùng dày trong con rạch, mé rạch, qua rạch, kênh rạch; danh từ này không chỉ riêng Nam Bộ nhưng mang tải văn hóa và địa lý rất rõ ở đồng bằng. Tab tách Nôm 澤 cho kênh rạch và 攊 cho rạch ra.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “rạch”:

3 nét nghĩa
1đường nước nhỏ nối với sông, kênh hoặc đồng ruộngĐịa lý; sông nước; Nam Bộ[thường]
A2

🇻🇳 Dòng hoặc nhánh nước tương đối nhỏ, thường ăn thông với hệ thống sông, kênh và ruộng; rất quen thuộc trong địa lý Nam Bộ.

🇬🇧 A relatively small creek, channel, or waterway connected to a river, canal, or fields, especially salient in Southern Vietnam.

Cụm thường gặp, bấm để tra:

Thí dụ:

Con rạch sau nhà nối ra sông lớn, nhưng ghe chỉ đi được khi mực nước phù hợp.

The creek behind the house connects to the main river, but boats can pass only at suitable water levels.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Ngoại chống xuồng qua rạch để thăm vườn bên kia.

Grandmother poles a small boat across the creek to visit the orchard on the other side.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Đội khảo sát đo độ sâu từng đoạn rạch thay vì suy từ tên gọi rằng ghe nào cũng đi được.

The survey team measures each section of the creek rather than assuming from its name that every boat can pass.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Bản đồ ghi rạch bằng waterway hoặc creek tùy kích thước và quan hệ với dòng chính.

The map renders rạch as waterway or creek depending on its size and relation to the main channel.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Kênh rạch ở đồng bằng có thể gồm đường đào lẫn dòng tự nhiên, nên hồ sơ phải nêu nguồn hình thành nếu biết.

Lowland canals and creeks may include both excavated and natural channels, so records should state their origin when known.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt
2rãnh nhỏ xẻ trên mặt đất để gieo hạt hoặc trồng câyNông nghiệp[thường]
B1

🇻🇳 Đường rãnh hẹp và nông được tạo trên đất canh tác để đặt hạt, cây giống hoặc dẫn nước cục bộ.

🇬🇧 A narrow, shallow furrow made in cultivated soil for seed, seedlings, or localized water flow.

Cụm thường gặp:

Thí dụ:

Người trồng xẻ rạch nông theo khoảng cách ghi trong quy trình của giống.

The grower makes shallow furrows at the spacing specified for the cultivar.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Hạt được gieo theo rạch, còn độ sâu của rạch phải phù hợp từng loại đất.

Seeds are sown along the furrow, whose depth must suit the soil type.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt
3dùng vật sắc tạo một đường cắt dài và hẹpThao tác; hư hại vật thể[thường]
B1

🇻🇳 Tác động bằng lưỡi sắc hoặc đầu nhọn để làm bề mặt tách ra thành một đường tương đối dài.

🇬🇧 To slit, slash, or cut a relatively long narrow opening with a sharp edge or point.

Cụm thường gặp:
rạch giấyrạch baorạch một đườngrạch túi

Thí dụ:

Nhân viên rạch băng keo trên thùng mà không để lưỡi dao chạm vào hàng bên trong.

The employee slits the tape on the box without letting the blade touch the contents.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Vết rạch trên túi cho thấy bề mặt đã bị cắt, chưa đủ để kết luận ai thực hiện.

The slit in the bag shows that its surface was cut, but not who did it.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt

Rạch khác rách: rạch nêu hành động tạo đường cắt, còn rách có thể chỉ trạng thái đã bị tách.

Rạch differs from rách: the former denotes making a cut, while the latter may only describe a torn state.

Nguồn: thí dụ do ban biên soạn đặt
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“Dưới rạch, nước gần cạn.”
Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây, Con cá chết dại
Câu trích chính
“Kề tai mấy mỗi nằn nì, Nàng nghe dường cũng thị phi rạch ròi.”
Đoạn trích nguyên tác

Làm chi tội báo oán gia, Thiệt mình mà hại đến ta hay gì? Kề tai mấy mỗi nằn nì, Nàng nghe dường cũng thị phi rạch ròi. Vả suy thần mộng mấy lời, Túc nhân âu cũng có trời ở trong.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 5: Biến cố nhà họ Mã và lầu Ngưng Bích, cặp câu 508
Câu trích chính
“: cô đơn sa sút gian nguy : đi xin của bố thi Cầu bắc qua rạch Lá Buôn (Biên Hòa)”
Đoạn trích nguyên tác

: trước bàn thờ chứng minh cho Bà tiên cai quản tiên nữ : năm công chúa của Long vương : cô đơn sa sút gian nguy : đi xin của bố thi Cầu bắc qua rạch Lá Buôn (Biên Hòa) : hai ngày rằm, tức hai tháng Đất sụt trời sập, chỉ tai biến lớn

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 540
Câu trích chính
“Nàng từ ân oán rạch ròi, Bể oan dường đã vơi vơi cạnh lòng.”
Đoạn trích nguyên tác

Giác Duyên vâng dặn ân cần, Tạ từ thoắt đã dời chân cõi ngoài. Nàng từ ân oán rạch ròi, Bể oan dường đã vơi vơi cạnh lòng. Tạ ân lạy trước Từ công: Chút thân bồ liễu nào mong có rày!

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1210
Câu trích chính
“Triều đình riêng một góc trời, Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà.”
Đoạn trích nguyên tác

Thừa cơ trúc chẻ ngói tan, Binh uy từ ấy sấm ran trong ngoài. Triều đình riêng một góc trời, Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà. Đòi phen gió quét mưa sa, Huyện thành đạp đổ năm tòa cõi nam.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 7: Gặp Từ Hải, báo ân báo oán, cặp câu 1221
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “rạch”

“rạch” là gì?

đường nước nhỏ nối với sông, kênh hoặc đồng ruộng

“rạch” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Biển Cỏ Miền Tây của Sơn Nam: “Dưới rạch, nước gần cạn.”

Mục từ “rạch” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 澤 (rạch), 攊 (rạch). Lớp từ vựng: Native Vietnamese with Southern waterway sense and Nôm records.

“rạch” có biến thể vùng miền nào?

“rạch” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: con rạch; mé rạch; qua rạch; kênh rạch (Nam Bộ), xẻ rạch; đánh rạch; gieo theo rạch (Nông nghiệp).

“rạch” thuộc từ loại gì?

“rạch” thuộc từ loại danh từ, tính từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.