Trở lại từ điển
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “thức dậy” là gì?

Là hết ngủ mà ngồi lên, nên nó gồm hai việc trong một chữ: thức là mở mắt, dậy là rời chỗ nằm.

Tiếng Anh: To wake and get up.

Cách đọc
thức dậy(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Nghĩa của các cụm từ thường gặp

giựt mình thức dậy

Đang ngủ mà thức giấc thình lình, người hơi giựt lên, thường vì một tiếng động hay một cái gì làm động tới mình.

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “thức dậy”:

1 nét nghĩa
1hết ngủ mà ngồi lênđời sống[tiếng địa phương]
A1

🇻🇳 Hết ngủ mà ngồi lên. Nó gồm hai việc trong một chữ: thức là mở mắt hết ngủ, dậy là rời chỗ nằm. Vì vậy nó khác chữ thức trơn, vì thức thì có thể còn nằm đó. Nó hay đi với giựt mình, giựt mình thức dậy, và với chữ chỉ giờ: thức dậy hồi ba giờ khuya, khuya thức dậy.

🇬🇧 To leave off sleeping and rise. It holds two acts in one word: opening the eyes, and leaving the bed. So it differs from the single word for being awake, since one may be awake and still lying there. It goes with starting up in a fright, and with words naming the hour.

Cụm thường gặp:

Thí dụ:

Quan phủ ngủ trưa chưa thức dậy nên phải ngồi ngoài chờ hơn một tiếng đồng hồ.

The prefect was still asleep from his noon rest, so they had to sit outside and wait over an hour.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ai làm được

Khánh giựt mình thức dậy thì trăm ngàn tiếng động khác ngăn chàng ngủ trở lại.

He started awake, and then a hundred thousand other noises kept him from going back to sleep.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tâm Trạng Hồng

Mặt trời chưa mọc, ông Rốp bỗng giựt mình thức dậy vì tiếng mõ nổi lên inh ỏi.

The sun was not yet up when he started awake at the clatter of the wooden gong.

Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau

Tuy vậy mà sáng ông lại thức dậy sớm nữa, rửa mặt thay đồ cũng như thường ngày.

Even so he woke early again in the morning, washed and dressed as on any other day.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo

Rạng ngày sau Bác Ái thức dậy ăn cháo rồi bơi xuồng đi thăm ruộng như thường.

At daybreak next morning he woke, ate his gruel and paddled out to look at the fields as usual.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tình

Thị-Phi là vợ Đỗ-Cẩm thức dậy, nghe lụi-hụi ngoài sân, thì chống cửa bước ra.

The other man's wife woke, heard a fumbling in the yard, and pushed the door open and stepped out.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Ngọn cỏ gió đùa

Vậy hễ khuya thức dậy thì mầy lo quét nhà cho sạch sẽ, rồi đưa hai em đi học.

So when you wake before dawn, see that you sweep the house clean and then take the two children to school.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ đời

Ông Giáo Huân nghỉ trưa, ông thức dậy tắm và uống trà rồi ông mới xuống trường.

The schoolmaster rested at noon, and on waking he bathed and drank tea before going down to the school.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấn

Tâm ngủ trưa thức dậy thấy bạn đang tra khoen vào bức màn rộng bằng vải bông.

Waking from his noon sleep, he found his friend fitting rings into a wide curtain of flowered cloth.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp

Tôi thức dậy không biết vào khoảng mấy giờ, nhưng thấy nắng đã vào đầy phòng.

I woke I do not know at what hour, but found the sunlight already full in the room.

Nguồn: Từ Kế Tường, Mùa Thu Bay Mưa
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

Câu trích chính
“Kiều công thức dậy bước ra, Nghe con than khóc xót xa lòng vàng.”
Đoạn trích nguyên tác

Dương gian nay chẳng đặng gần, Âm cung biết có thành thân chăng là?" Kiều công thức dậy bước ra, Nghe con than khóc xót xa lòng vàng. Khuyên rằng: "Con chớ cưu mang, Gẫm trong còn mất là đàng xưa nay.

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 44
Câu trích chính
“Kim Liên thức dậy mới hay, Cùng quân thể nữ một bầy đều lo.”
Đoạn trích nguyên tác

Than rồi lấy tượng vai mang, Nhắm dòng nước chảy vội vàng nhảy ngay. Kim Liên thức dậy mới hay, Cùng quân thể nữ một bầy đều lo. Cùng nhau lặng chẳng dám hô, Thầm toan mưu kế chẳng cho lậu tình:

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 3 (Câu 1189-1600), cặp câu 122
Câu trích chính
“Tiểu đồng thức dậy mơ màng,”
Đoạn trích nguyên tác

Cắn dây mở trói cõng lên ra đàng. Tiểu đồng thức dậy mơ màng, Xem qua dấu đất ràng ràng

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 318
“Quan phủ ngủ trưa chưa thức dậy nên phải ngồi ngoài chờ hơn một tiếng đồng hồ.”
Hồ Biểu Chánh, Ai làm được, Chương một
“Khánh giựt mình thức dậy thì trăm ngàn tiếng động khác ngăn chàng ngủ trở lại.”
Bình-nguyên Lộc, Tâm Trạng Hồng, Ngõ hẻm vợ bé
“Mặt trời chưa mọc, ông Rốp bỗng giựt mình thức dậy vì tiếng mõ nổi lên inh ỏi.”
Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau, Sông Gành Hào
“Tuy vậy mà sáng ông lại thức dậy sớm nữa, rửa mặt thay đồ cũng như thường ngày.”
Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèo, Chương 14
“Rạng ngày sau Bác Ái thức dậy ăn cháo rồi bơi xuồng đi thăm ruộng như thường.”
Hồ Biểu Chánh, Một chữ tình, Chương
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “thức dậy”

“thức dậy” là gì?

Là hết ngủ mà ngồi lên, nên nó gồm hai việc trong một chữ: thức là mở mắt, dậy là rời chỗ nằm.

Cụm từ “giựt mình thức dậy” nghĩa là gì?

Đang ngủ mà thức giấc thình lình, người hơi giựt lên, thường vì một tiếng động hay một cái gì làm động tới mình.

“thức dậy” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu: “Kiều công thức dậy bước ra, Nghe con than khóc xót xa lòng vàng.”

“thức dậy” thuộc từ loại gì?

“thức dậy” thuộc từ loại động từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc A1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.