Nghĩa của “xá” là gì?
Chắp hai tay lại và khum lưng cúi đầu mà chào người trên hay chào bàn thờ; cũng là tiếng đếm cái chào đó (xá ba xá).
Tiếng Anh: To join the two hands, bend the back and bow the head in greeting to an elder or to an altar; also the count word for such a bow.
Nghĩa của các cụm từ thường gặp
chắp tay xá
Chắp hai bàn tay lại trước ngực mà cúi mình chào một cách kính cẩn, như khi chào người lớn, chào chủ nhà hay vái bàn thờ.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “xá”:
2 nét nghĩa🇻🇳 Chào bằng thân: chắp hai tay lại, khum lưng cúi đầu mà chào người trên hay chào bàn thờ. Nó gần như luôn đi với chắp tay, và nhận thẳng người được chào, không cần giới từ: xá ông, xá bà Phủ, xá bàn thờ. Người ta cũng lột khăn bịt đầu xuống mà xá; cúi thiệt thấp thì gọi là xá dài. Nó nhẹ hơn lạy, nên hay đứng kề lạy.
🇬🇧 To greet with the body: to join the two hands, bend the back and bow the head to an elder or to an altar. It nearly always goes with a phrase for joining the hands, and takes the person greeted directly, without a preposition. One may take the headcloth off first; a deep bow is called xa dai. It is lighter than a full prostration, so the two often stand side by side.
Thí dụ:
Cô Chức thấy cha chồng không nói gì nữa, cô mới chấp tay xá ông rồi đi ra sân.
Seeing that her father in law said no more, Miss Chuc joined her hands and bowed to him, then went out to the yard.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Hai vợCô xá bà Hương văn với bà Kinh, nước mắt tuôn dầm dề, không mở miệng nói được.
She bowed to Mrs Huong van and Mrs Kinh, the tears streaming down, unable to open her mouth and speak.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tơ hồng vương vấnÔng Chúa Hòn chắp tay xá bàn thờ rồi đi nhanh ra sân, mồ hôi ướt đẫm sau lưng.
The Lord of the Isle joined his hands and bowed to the altar, then went quickly out to the yard, the sweat soaking his back.
Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa HònThanh Kiều bước xuống thềm nhà, chắp tay xá bà Phủ, rồi đứng nép lại một bên.
Thanh Kieu stepped down from the threshold, joined her hands and bowed to Mrs Phu, then stood aside.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tiền bạc, bạc tiềnThu Thủy nghe nói liền bước lại xá và lạy đủ hết ba cái mả rồi cũng ngồi mà khóc.
Hearing this, Thu Thuy stepped over and bowed and made three full prostrations at all the graves, then sat down and wept too.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Chúa tàu Kim QuiHương quản rón rén bước vô cửa, xá quan Chủ quận với bà Huyện, mà mặt mày buồn hiu.
The village constable crept in at the door and bowed to the district chief and to Mrs Huyen, his face downcast.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư KỉnhAnh ta thấy chủ đất thì liền lột cái khăn bịt trùm trên đầu xuống mà xá.
When he saw the landowner, he at once took the cloth wrapped round his head off and bowed.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàu🇻🇳 Làm danh từ để đếm cái chào chắp tay cúi đầu, đứng sau số từ: xá ba xá, xá một cái; hay đi cặp với lạy hai lạy khi cúng.
🇬🇧 Used as a noun to count such bows, after a number: bowing three bows; it often pairs with counted prostrations at an offering.
Thí dụ:
Lên tới nhà cầu, anh ta lại đứng ngay trước mặt bà Cai rồi khum lưng xá bà ba xá.
Reaching the bridge house, he stood squarely before Mrs Cai and then bent his back and made her three bows.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà nghèoRồi lạy hai lạy, xá ba xá.
Then make two prostrations and three bows.
Nguồn: Sơn Nam, Thuần Phong Mỹ Tục Việt NamCháu thắp nhang đi, lạy không được thì xá ba xá.
Light the incense, child, and if you cannot prostrate yourself, bow three bows.
Nguồn: Sơn Nam, Hương Rừng Cà MauTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Vả đây đường xá xa xôi, Mà ta bất động nữa người sinh nghi.”Mụ già hoặc có điều gì, Liều công mất một buổi quỳ mà thôi. Vả đây đường xá xa xôi, Mà ta bất động nữa người sinh nghi. Tiếc thay một đóa trà mi, Con ong đã tỏ đường đi lối về.
“Đồng rằng: "Chốc nữa khỏi rừng, Tìm nơi quán xá sẽ dừng nghỉ ngơi".”Tiên rằng: "Đi đã ngất ngơ, Tìm nơi cây cối bụi bờ nghỉ chơn". Đồng rằng: "Chốc nữa khỏi rừng, Tìm nơi quán xá sẽ dừng nghỉ ngơi". Non tây vừa khuất mặt trời, Tớ thầy dìu dắt tới nơi Đại-đề.
“Canh khuya thân gái dặm trường, Phần e đường xá, phần thương dãi dầu!”Mịt mù dặm cát đồi cây, Tiếng gà điếm nguyệt dấu giày cầu sương. Canh khuya thân gái dặm trường, Phần e đường xá, phần thương dãi dầu! Trời đông vừa rạng ngàn dâu, Bơ vơ nào đã biết đâu là nhà!
“Huống chi ta với các ngươi, sinh ở buổi rối ren, lớn lên nhằm khi khó nhọc, chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đình, chúng giơ cái thân chó dê, kiêu ngạo với quan tể-phụ;”xông pha lam-chướng trên đuờng muôn dặm, hai người ấy đánh được quân Nam-chiếu trong vài tuần, khiến cho vua chúa giòng Thát nay còn để tiếng! Huống chi ta với các ngươi, sinh ở buổi rối ren, lớn lên nhằm khi khó nhọc, chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đình, chúng giơ cái thân chó dê, kiêu ngạo với quan tể-phụ; chúng nhờ mệnh lệnh của chúa Mông-Cổ, mà đòi nào ngọc nào lụa, sự vòi vĩnh thật vô cùng;
“Trăm năm âm phủ ấy chữ quy, xá đợi gươm hùm treo mộ.”Một giấc sa trường rằng chữ hạnh, nào hay da ngựa bọc thây; Trăm năm âm phủ ấy chữ quy, xá đợi gươm hùm treo mộ. Đoái sông Cần Giuộc, cỏ cây mấy dặm sầu giăng;
“Cô Chức thấy cha chồng không nói gì nữa, cô mới chấp tay xá ông rồi đi ra sân.”“Cô xá bà Hương văn với bà Kinh, nước mắt tuôn dầm dề, không mở miệng nói được.”“Ông Chúa Hòn chắp tay xá bàn thờ rồi đi nhanh ra sân, mồ hôi ướt đẫm sau lưng.”Câu hỏi thường gặp về “xá”
“xá” là gì?
Chắp hai tay lại và khum lưng cúi đầu mà chào người trên hay chào bàn thờ; cũng là tiếng đếm cái chào đó (xá ba xá).
Cụm từ “chắp tay xá” nghĩa là gì?
Chắp hai bàn tay lại trước ngực mà cúi mình chào một cách kính cẩn, như khi chào người lớn, chào chủ nhà hay vái bàn thờ.
“xá” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) của Nguyễn Du: “Vả đây đường xá xa xôi, Mà ta bất động nữa người sinh nghi.”
Mục từ “xá” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 舍 (xá). Lớp từ vựng: native.
“xá” thuộc từ loại gì?
“xá” thuộc từ loại động từ, danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.