Nghĩa của “bể” là gì?
Vỡ, nứt ra, tiếng Nam Bộ (ly bể, bể kiếng); nói rộng là lộ chuyện, hỏng việc (đổ bể, bể ổ, bể tiếng); danh từ bể là biển trong văn chương (chân trời góc bể, bể dâu); bể tiếng còn là vỡ giọng tuổi dậy thì.
Tiếng Anh: To break or shatter, the Southern word for vo; to come out or fall through, of a secret or a plan; the sea, in literary use; and, of a boy's voice, to break.
Nghĩa của các cụm từ thường gặp
đổ bể
Là một chuyện đang giấu bị lộ ra hết, ví như cái bình nứt rồi bể, nước trong đó đổ ra không gom lại được.
bể dâu
Cách dịch thuần Việt cô đọng từ thành ngữ Hán Việt thương hải tang điền (biển xanh biến thành ruộng dâu); chỉ những biến đổi lớn lao, vô thường và đầy ngang trái của thời cuộc và kiếp người.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “bể”:
4 nét nghĩa🇻🇳 Nói vật cứng như ly, chén, kiếng, đồ sành nứt ra hay tan thành mảnh. Người Nam Bộ nói bể nhiều hơn vỡ: ly bể, bể kiếng, đập bể.
🇬🇧 Of a hard thing such as a glass, bowl, pane or piece of earthenware, to crack or shatter. In the South be is the everyday word for to break: a broken glass, broken glass pane, to smash.
Thí dụ:
Cái keo bể ra từng mảnh nhỏ, nước văng tung toé, hai con cá dường như mất tích.
The jar broke into small pieces, water splashed everywhere, and the two fish seemed to have vanished.
Nguồn: Sơn Nam, Bà Chúa HònThằng bồi lật đật chạy lại, một tay lấy tờ nhựt trình, một tay lượm miểng ly bể.
The houseboy hurried over, taking the newspaper in one hand and picking up the shards of the broken glass with the other.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Con nhà giàuBộ tranh treo trên bàn viết tấm thì bụi bặm đóng dày, tấm thì bể kiếng lòi giấy.
Of the pictures hanging over the desk, some were thick with dust and some had cracked glass with the paper showing through.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Vì nghĩa vì tìnhCon heo chun tuốt vô tiệm bán hàng xén đụng mấy chồng tộ chén dưới đất bể hết bộn.
The pig burrowed right into the haberdasher's and knocked into the stacks of bowls on the floor, breaking a whole lot of them.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cay đắng mùi đời🇻🇳 Nói rộng ra, chuyện giấu kín bị lộ hay việc đang làm bị hỏng: đổ bể là việc vỡ lở ra, bể chuyện, bể tiếng là lộ chuyện, bể ổ là cả bọn bị phát giác.
🇬🇧 By extension, of a secret or a plan, to come out or fall through: do be is for things to blow up, be chuyen and be tieng are for word to get out, be o is for a whole ring to be exposed.
Thí dụ:
Tôi sợ làm lôi thôi, ngày sau đổ bể, thầy Cai thẩy phiền thẩy bỏ tôi chớ.
I am afraid of making a mess of it; if it all comes out later, the Cai will be upset and leave me.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Nợ đờiHọ sợ là sợ bể tiếng trong lúc nầy nên lật đật kiếm người nôm.
What they feared was word getting out at this moment, so they hurried to find a go-between.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Tình mộngNhưng nếu rủi ro bể ổ thật, thì ta lãnh đủ, không có ông bự nào bảo vệ ta cả.
But if by bad luck the whole ring really is exposed, we take the full blame, and no big shot will protect us.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Sau Đêm Bố Ráp🇻🇳 Danh từ chỉ biển, dùng trong văn chương, thành ngữ: chân trời góc bể là nơi xa xôi cách trở; bể dâu (biển hóa ruộng dâu) là cuộc đổi thay lớn lao.
🇬🇧 A noun for the sea, used in literature and idioms: chan troi goc be (the horizon and the corner of the sea) means far-flung places; be dau (sea turned to mulberry fields) means sweeping change.
Thí dụ:
Chàng có cảm giác như là một cuộc bể dâu vừa đi qua đó.
He felt as though an upheaval of the world had just passed through.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đò DọcThuyền tình ra khơi chuyến nầy sẽ lênh đênh mãi mãi tới các chơn trời góc bể dẫy đầy sóng gió.
The boat of love setting out this time will drift forever to the far ends of the earth, full of wind and waves.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập II🇻🇳 Trong bể tiếng: giọng con trai tới tuổi dậy thì đổi từ giọng trẻ con sang giọng người lớn, nghe ồ ề, lạc giọng.
🇬🇧 In be tieng: of a boy at puberty, for the voice to break, going from a child's voice to a man's and sounding hoarse and uneven.
Thí dụ:
Giọng kêu là giọng con trai, một đứa con trai đang bể tiếng, vừa ồ ề, lại vừa ẻo lả.
The voice calling was a boy's, a boy whose voice was breaking, at once husky and reedy.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nụ Cười, Nước Mắt Học TròTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.”“- Về thì công việc đổ bể hết sao?”“Tôi leo lên mái nhà để xem lại các bể nước.”“- Ta vượt bể ra khơi đây !”“Trải qua một cuộc bể dâu, Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.”Trăm năm trong cõi người ta, Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau. Trải qua một cuộc bể dâu, Những điều trông thấy mà đau đớn lòng. Lạ gì bỉ sắc tư phong, Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.
“Cơ trời dâu bể đa đoan, Một nhà để chị riêng oan một mình,”Thúy Vân chợt tỉnh giấc xuân, Dưới đèn ghé đến ân cần hỏi han: Cơ trời dâu bể đa đoan, Một nhà để chị riêng oan một mình, Cớ chi ngồi nhẫn tàn canh? Nỗi riêng còn mắc mối tình chi đây?
“Từ đây góc bể bên trời, Nắng mưa thui thủi quê người một thân.”Chút thân yếu liễu tơ đào, Rớp nhà đến nỗi giấn vào tôi ngươi. Từ đây góc bể bên trời, Nắng mưa thui thủi quê người một thân. Nghìn tầm nhờ bóng tùng quân, Tuyết sương che chở cho thân cát đằng.
Câu hỏi thường gặp về “bể”
“bể” là gì?
Vỡ, nứt ra, tiếng Nam Bộ (ly bể, bể kiếng); nói rộng là lộ chuyện, hỏng việc (đổ bể, bể ổ, bể tiếng); danh từ bể là biển trong văn chương (chân trời góc bể, bể dâu); bể tiếng còn là vỡ giọng tuổi dậy thì.
Cụm từ “đổ bể” nghĩa là gì?
Là một chuyện đang giấu bị lộ ra hết, ví như cái bình nứt rồi bể, nước trong đó đổ ra không gom lại được.
Cụm từ “bể dâu” nghĩa là gì?
Cách dịch thuần Việt cô đọng từ thành ngữ Hán Việt thương hải tang điền (biển xanh biến thành ruộng dâu); chỉ những biến đổi lớn lao, vô thường và đầy ngang trái của thời cuộc và kiếp người.
“bể” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong 26 Truyện Ngắn Sơn Nam của Sơn Nam: “Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.”
Mục từ “bể” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 𥓳 (bể). Lớp từ vựng: Vietnamese regional homograph.
“bể” có biến thể vùng miền nào?
“bể” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: bể (Southern and some Central colloquial Vietnamese), vỡ (Nationwide neutral Vietnamese).
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.