Trở lại từ điển

cù lao

danh từbậc B1
Bản biên đang soạnChưa xác nhận duyệt cuối
Nghĩa vắn tắt

Nghĩa của “cù lao” là gì?

Khoảng đất nổi giữa sông hay ngoài biển, có nước bao quanh (cù lao Giêng, cù lao Phố, đất cù lao); trong lời cũ Sài Gòn, Chợ Lớn còn là món lẩu dọn trong nồi có ống than ở giữa.

Tiếng Anh: An island in a river or at sea, especially the river islands of the Mekong delta; in old Saigon usage, also a hotpot served in a pot with a charcoal chimney in the middle.

Cách đọc
cù lao(chữ để đối chiếu)
Máy đọc để tham khảo, không phải giọng người bản xứ thâu lại

Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “cù lao”:

2 nét nghĩa
1đảo giữa sông hay ngoài biểnđịa lý[tiếng địa phương]
A2

🇻🇳 Khoảng đất nổi có nước bao quanh, thường là đảo giữa sông lớn như các cù lao trên sông Tiền, sông Hậu, có vườn tược, làng xóm; cũng dùng cho đảo nhỏ ngoài biển. Nhiều địa danh mang chữ nầy: cù lao Giêng, cù lao Phố, cù lao Tân.

🇬🇧 A piece of land surrounded by water, most often an island in a big river such as the islands of the Tien and Hau rivers, with orchards and villages; also used for small sea islands. Many place names carry it: Cu lao Gieng, Cu lao Pho, Cu lao Tan.

Cụm thường gặp:
cù lao giữa sôngđất cù laocù lao Giêngcù lao Phố

Thí dụ:

Dân trên cù lao chỉ phải đóng địa tô cho y và khỏi đóng thuế cho bất cứ ai cả.

The people on the island had only to pay him land rent and owed taxes to no one else.

Nguồn: Sơn Nam, Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam

Khúc sông Bassac nầy trống trơn không vướng cồn, cù lao nên càng thêm mênh mông.

This stretch of the Bassac was wide open, with no sandbanks or islands in the way, so it seemed all the more vast.

Nguồn: Lê Xuyên, Chú Tư Cầu

Bên núi cù lao Bông có hai chiếc ghe lớn trương buồm chạy rề rề theo một chiều với giọt nước.

Near the hill on Bong island, two big boats under sail drifted slowly along with the current.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Đại nghĩa diệt thân

Họ đã lấn mặt nước, tha từng mảng bùn lấp cái ngạch con ngăn đất liền và cù lao để lấy chỗ ở.

They had pushed into the water, carrying clods of mud to fill the little channel between the mainland and the island to make room to live.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào

Câu hát xưa nói về cù lao Tân trên sông Cửu Long.

The old folk song tells of Tan island on the Mekong.

Nguồn: Sơn Nam, Biển Cỏ Miền Tây

Chị gái tên là Ba Thành thì có chồng về Cù Lao Giêng, tuy chồng có chức có phận nhưng cũng là con nhà giàu lớn.

The elder sister, Ba Thanh, married a man from Cu Lao Gieng; he held a title, and was also the son of a very rich family.

Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Một chữ tình

Một cánh buồm xa lướt đến, in đậm màu ngà của nó lên nền cây đen cù lao giữa sông.

A distant sail glided in, its ivory colour standing out against the dark trees of the island in midstream.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhện Chờ Mối Ai ? - Tập I

Tụi nó còn ở đây như bị kẹt trên cù lao.

They are still here, as if stranded on an island.

Nguồn: Lê Xuyên, Kinh Cầu Muống - Quyển Nhì

Nhà ông Hội Đồng ở tận cuối xóm gần bờ sông Cái, đất ở cù lao bồi nầy đều thuộc về ông.

The councillor's house stood at the far end of the hamlet near the bank of the main river, and all the land on this alluvial island belonged to him.

Nguồn: Ngọc Linh, Trên Sông Hoàng Hôn
2món lẩu dọn trong nồi có ống than giữaăn uống[tiếng địa phương]
C1

🇻🇳 Lời cũ ở Sài Gòn, Chợ Lớn: món lẩu, canh nóng ăn chung, dọn trong cái nồi kim loại có ống đốt than ở giữa, cái nồi đó cũng gọi là nồi cù lao.

🇬🇧 Old Saigon and Cho Lon usage: a shared hotpot served in a metal pot with a charcoal chimney in the middle; the pot itself is also called noi cu lao.

Cụm thường gặp:
nồi cù laoăn cù lao

Thí dụ:

Ở Đại La Thiên có chè thịt heo nè, có cù lao nè.

At Dai La Thien there is sweet soup with pork, and there is hotpot too.

Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ký Thác
Dẫn chứng văn học

Từ này được dùng ra sao trong tác phẩm

“- Dạ ở cù lao Ông Chưởng.”
Sơn Nam, Hương Rừng Cà Mau, Một Cuộc Biển Dâu
“Rạch Cầu Kiệu chảy đến đó thì giữa rạch mọc lên một cù lao.”
Bình-nguyên Lộc, Hoa Hậu Bồ Đào, Chương 1
“Còn món cù lao, món thịt kho nước dừa nữa chứ.”
Nguyễn Hiến Lê, Bảy Ngày Trong Đồng Tháp Mười, I. Một Dịp May
“- Chín chữ cù lao để kể công cha mẹ.”
Nguyễn Hiến Lê, Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc, IV. Kinh Thi
Câu trích chính
“Duyên hội ngộ, đức cù lao, Bên tình bên hiếu, bên nào nặng hơn?”
Đoạn trích nguyên tác

Sao cho cốt nhục vẹn tuyền, Trong khi ngộ biến tòng quyền biết sao? Duyên hội ngộ, đức cù lao, Bên tình bên hiếu, bên nào nặng hơn? Để lời thệ hải minh sơn, Làm con trước phải đền ơn sinh thành.

Nguyễn Du, Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh), Đoạn 4: Gia biến và bán mình chuộc cha, cặp câu 301
Câu trích chính
“Thương thay chín chữ cù lao”
Đoạn trích nguyên tác

Cánh buồm bao quản gió xiêu, Ngàn trùng biển rộng chín chìu ruột đau! Thương thay chín chữ cù lao Quán rằng: "Trời đất thình lình, Gió mưa đâu phút gãy nhành thiên hương

Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên, Hồi 2 (Câu 401-1188), cặp câu 157
Câu trích chính
“Trăng tan tành rơi xuống một cù lao Hòn đài điện đã rất nên tráng lệ.”
Đoạn trích nguyên tác

Ta lôi đình thấy trăng sao liền mổ: Sao tan tành rơi xuống vũng chiêm bao, Trăng tan tành rơi xuống một cù lao Hòn đài điện đã rất nên tráng lệ. Ở ngôi cao, ngước mắt ra ngoài bể Phong lưu ghê, sang trọng chẳng vừa chi.

Hàn Mặc Tử, Thơ Hàn Mặc Tử, Tập thơ Xuân như ý, đoạn 146
Câu trích chính
“Của tình yêu rung động lớp hào quang. Những cù lao trôi nổi xứ mênh mang,”
Đoạn trích nguyên tác

Ai tới đó chẳng mê man thần trí, Tòa châu báu kết bằng hương kỳ dị Của tình yêu rung động lớp hào quang. Những cù lao trôi nổi xứ mênh mang, Sẽ qui tụ, thâu về trong một mối, Và tư tưởng không bao giờ chắp nối.

Hàn Mặc Tử, Thơ Hàn Mặc Tử, Tập thơ Đau thương, đoạn 264
Hỏi đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp về “cù lao”

“cù lao” là gì?

Khoảng đất nổi giữa sông hay ngoài biển, có nước bao quanh (cù lao Giêng, cù lao Phố, đất cù lao); trong lời cũ Sài Gòn, Chợ Lớn còn là món lẩu dọn trong nồi có ống than ở giữa.

“cù lao” được dùng trong câu như thế nào?

Một câu trong Hương Rừng Cà Mau của Sơn Nam: “- Dạ ở cù lao Ông Chưởng.”

Mục từ “cù lao” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?

Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 劬 (cù), 勞 (lao). Lớp từ vựng: Geographic term and Sino-Vietnamese homograph.

“cù lao” có biến thể vùng miền nào?

“cù lao” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: cù lao (Nam Bộ, địa lý), cù lao 劬勞 (Văn chương Hán Việt), cù lao; nồi cù lao (Nam Bộ, ẩm thực cũ).

“cù lao” thuộc từ loại gì?

“cù lao” thuộc từ loại danh từ. Mục từ này phù hợp cho người học bậc B1.

Trách nhiệm nội dung và Phương pháp biên tập

Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers

Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.