Hiểu cho đúng
Đặt tên sản phẩm và viết quảng cáo bằng từ Nam Bộ thế nào?
Tên sản phẩm và quảng cáo là chỗ từ Nam Bộ làm được nhiều nhất và cũng dễ hỏng nhất. Làm được nhiều vì một chữ thiệt, một chữ miệt vườn nói ngay hàng này từ đâu tới và cho ai. Dễ hỏng vì giọng giả lộ ngay và người trong vùng mất tin nhanh hơn là không có giọng.
Viết cho người làm thương hiệu, người mở quán và người viết quảng cáo cần giọng Nam Bộ đúng liều.
Khi nào đặt tên sản phẩm bằng từ Nam Bộ?
Khi muốn tên nói ngay rằng hàng này từ Nam Bộ và cho người quý điều ấy: đặc sản, quán ăn, tour sông nước, hàng thủ công. Khi thương hiệu định đi khắp nơi mà không muốn người mua dừng ở cách viết, chọn dạng chuẩn hoặc từ chung.
Từ nào hợp làm tên?
Từ mà người ngoài vùng vẫn hiểu hoặc dễ đoán, và không có nghĩa khác ở nơi khác: miệt vườn, chợ nổi, cơm tấm, bánh xèo, thiệt, chánh gốc. Chúng nói gốc gác mà không gây hiểu lầm, và đọc lên ai cũng thấy quen.
- miệt vườn
- Gợi vùng cây trái ven sông, hợp đặc sản và tour.
- thiệt
- Thật; hợp tên gợi hàng thật, làm thật: Thiệt Ngon, Nước Mắm Thiệt.
- chánh gốc
- Chính gốc; hợp quán ăn và đặc sản.
Từ nào không nên làm tên?
Từ có nghĩa khác ở nơi khác hoặc từ quá hẹp: bà tám, mắc, dơ, kỳ, và từ chỉ một xóm biết. Tên là thứ đi xa nhất của thương hiệu, và một nghĩa lạ ở nơi khác là một trò cười ngoài ý muốn. Kiểm nghĩa của từ ở vùng khác trước khi đặt.
Chọn dạng Nam Bộ rồi thì phải làm gì?
Viết nhất quán trên mọi mặt in: bảng hiệu, thực đơn, bao bì, trang mạng, hóa đơn. Thiệt Ngon trên bảng và Thật Ngon trên bao bì sẽ bị coi là in sai, dù cả hai đều đúng. Đăng ký đúng dạng đã chọn, vì tên đăng ký là tên pháp lý.
Khi nào quảng cáo dùng giọng Nam Bộ?
Khi khách là người trong vùng hoặc khi giọng là một phần của cái được bán. Quán ăn miền Tây, tour sông nước, đặc sản gửi đi xa: giọng Nam Bộ nói đúng với khách và với hàng. Bảo hiểm, ngân hàng, hàng công nghệ: giọng vùng trong quảng cáo là diễn.
Giọng giả là gì và vì sao hỏng?
Là giọng của người không nói giọng ấy viết ra: tiếng đệm sai câu, từ nhấn quá liều, từ cũ dùng như từ mới. Người trong vùng nhận ra trong một câu, và khi nhận ra thì họ không tin hàng nữa. Giọng giả hỏng hơn không có giọng, vì nó nói rằng thương hiệu không hiểu khách.
Liều giọng trong quảng cáo là bao nhiêu?
Một từ mạnh đúng chỗ. Ngon dữ thần cho quán ăn miền Tây là đủ; thêm hén, nghen, quá trời vào cùng câu là quá. Một câu quảng cáo hay của Nam Bộ thường chỉ có một chữ vùng, và chữ ấy đặt ở đúng chỗ người ta nói.
Quảng cáo cho cả nước thì giữ giọng ở đâu?
Ở câu trích và ở tên. Phần dẫn viết chuẩn để ai cũng theo được. Câu của bà chủ quán, của bác nông dân để nguyên giọng trong ngoặc kép. Tên sản phẩm giữ dạng đã chọn. Cách chia này cho giọng mà không làm người ngoài vùng vấp.
Bao bì và thực đơn dùng từ Nam Bộ thế nào?
Tên món và tên vật dùng từ Nam Bộ khi đó là tên đúng: cá lóc nướng trui, bánh xèo, cơm tấm, mắm kho. Phần mô tả viết rõ nghĩa cho khách lạ: tên món giữ, cách nấu và nguyên liệu giải thích bằng từ chung.
Từ mới của người trẻ có nên đưa vào quảng cáo không?
Có, khi khách là người trẻ và từ còn đang sống: xịn, bao ngon, chất. Nhưng từ mới đổi nhanh, và một quảng cáo dùng từ đã qua trào lưu lộ tuổi ngay. Dùng từ mới là nhận rủi ro về thời gian, nên chỉ dùng cho chiến dịch ngắn.
Từ cũ có nên đưa vào tên và quảng cáo không?
Có, khi muốn gợi ký ức và khách là người biết từ ấy: tiệm nước, la de, bánh mì xưa. Từ cũ làm tên rất hay với quán mang phong cách cũ. Nhưng phải dùng đúng nghĩa; đặt tên la de cho quán không bán bia là sai nghĩa và người biết sẽ cười.
Kiểm một cái tên hay một câu quảng cáo bằng cách nào?
Đọc to cho ba người: một người Nam Bộ lớn tuổi, một người Nam Bộ trẻ, và một người ngoài vùng. Người thứ nhất cho biết giọng thật hay giả, người thứ hai cho biết từ còn sống hay đã cũ, người thứ ba cho biết có hiểu không. Ba câu trả lời là đủ để quyết.
Từ điển giúp gì cho người làm thương hiệu?
Cho nghĩa của từ ở vùng khác, cho nhãn văn phong và nhãn tuổi của từ, và cho dạng đối chiếu để chọn giữa dạng Nam Bộ và dạng chuẩn. Tra một từ trước khi in nó lên bảng hiệu là việc rẻ nhất trong cả chiến dịch.
Chuyện thường gặp nhất là gì?
Tên hay mà giọng quảng cáo giả, hoặc ngược lại. Tên Thiệt Ngon mà quảng cáo viết bằng giọng phòng họp, hoặc quảng cáo đầy hén nghen mà tên là một từ chung. Tên và giọng phải cùng một mức, và mức ấy do khách quyết.
Nên học từ đâu?
Từ những thương hiệu Nam Bộ đã đi xa mà vẫn giữ giọng: nhìn cách họ đặt tên, viết bao bì và viết quảng cáo. Đọc mười thương hiệu như vậy là thấy quy tắc: một chữ vùng đúng chỗ, phần còn lại rõ ràng cho mọi người.
Từ nào ở đây đã có trong từ điển?
Từ nào đã có mục riêng thì bấm được và mở thẳng mục từ đó. Từ chưa bấm được là từ đang chờ biên tập, chưa có mục.
Cùng giải thích cho bài Từ Nam Bộ dùng trong văn viết và công việc thế nào, còn bài nào?
Một bước trong hành trình hiểu Tiếng miền Nam.