Nghĩa của “dữ” là gì?
Hung, ác, trái với hiền lành (thú dữ, làm dữ); mạnh, gắt khác thường (sốt dữ, dữ dội); trong lời Nam Bộ còn là phó từ chỉ mức độ cao, nghĩa là rất, quá (dữ lắm, dữ vậy, dữ quá).
Tiếng Anh: Fierce or wicked, the opposite of gentle; unusually strong or violent in force; and, in Southern speech, an intensifier meaning very or so much.
Nghĩa của các cụm từ thường gặp
dữ vậy
Là tới mức đó lận, nói khi mình ngạc nhiên vì một cái quá đà, nên nó gần như luôn nằm trong câu hỏi.
Các nét nghĩa và giải thích chi tiết của “dữ”:
3 nét nghĩa🇻🇳 Hung tợn, dễ gây hại, hay ác, trái với hiền, lành: thú dữ, làm dữ là làm điều ác hay nổi nóng làm lớn chuyện.
🇬🇧 Fierce, liable to do harm, or wicked, the opposite of gentle or good: thu du (a wild beast); lam du is to do wrong or to flare up and make a scene.
Thí dụ:
Hắn hỏi rồi không nghe đáp, nên thủ thế, nhìn quanh đó, đoán rằng có thú dữ.
He called out and heard no answer, so he stood on guard, looked around and guessed there was a wild beast.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Tân Liêu TraiMình phải lo làm lành mà cứu thân mình, ai làm dữ thì trời phật biết cho họ.
We must do good to save ourselves; as for those who do evil, heaven and the Buddha will see to them.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cười gượngDữ mà muốn làm cho ra lành, xấu mà làm cho ra tốt, thì là dối trá.
To be wicked yet pass for good, to be bad yet look fine, that is deceit.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Cư Kỉnh🇻🇳 Nói về mưa, gió, ánh sáng, cơn sốt, tiếng động: mạnh, gắt hơn thường; hay gặp trong dữ dội.
🇬🇧 Of rain, wind, light, a fever or a noise: unusually strong or intense; common in du doi (violent, fierce).
Thí dụ:
Trận mưa đầu mùa, âm ĩ chuyển từ hơn mười ngày nay thình lình đổ xuống dữ dội.
The first rain of the season, which had been brewing for more than ten days, suddenly came pouring down.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc ThươngNên chi lão lau kính phải mù về sau, chỉ vì lão nhìn ánh sáng dữ dội mỗi đêm.
That is why the old man who cleaned the lenses went blind in the end, just from looking at that fierce light every night.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Đèn Cần GiờChỉ cần ngừa kinh phong, tôi nhấn mạnh ở chỗ đó, vì trẻ sốt dữ hay làm kinh phong lắm.
You only need to guard against convulsions, I stress that, because children with a high fever often have fits.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Món Nợ Thiêng Liêng🇻🇳 Phó từ Nam Bộ đứng sau động từ, tính từ để nhấn mức độ cao: rất, quá, ghê; hay đi với lắm, quá, vậy (dữ lắm, dữ quá, dữ vậy). Không có ý hung ác.
🇬🇧 A Southern adverb placed after a verb or adjective to stress a high degree: very, so, terribly; often with lam, qua or vay (du lam, du qua, du vay). It carries no sense of fierceness.
Thí dụ:
Mình không vị ông mai chút nào hết, mình cãi dữ quá, tôi sợ mích lòng thầy chớ.
You showed the matchmaker no deference at all and argued so hard; I am afraid you offended him.
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bỏ vợBữa nay hai anh em về Cần Thơ hay đi đâu mà đem xe ra làm rầm rộ dữ vậy?
Are you two going to Can Tho today, or where, that you bring the car out with such a fuss?
Nguồn: Hồ Biểu Chánh, Bức thơ hối hậnNên chi họ thông cảm nhau dữ lắm và rù rì với nhau mãi từ trạm lên tới Sài Gòn.
So they got on very well and kept murmuring to each other all the way from the station up to Saigon.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Diễm PhượngKhoa băn khoăn dữ lắm, nhưng vẫn không hỏi gì trước mặt chị vú bất ngờ nầy.
Khoa was very troubled, but still asked nothing in front of this unexpected nanny.
Nguồn: Bình Nguyên Lộc, Nhìn Xuân Người KhácTừ này được dùng ra sao trong tác phẩm
“- Cái gì mà coi bộ quan trọng dữ vậy?”“Thôi đừng rước dữ cưu hờn, Làm chi lỡ nhịp cho đòn ngang cung.”Thật là tài tử giai nhân, Châu Trần còn có Châu Trần nào hơn? Thôi đừng rước dữ cưu hờn, Làm chi lỡ nhịp cho đòn ngang cung. Đã đưa đến trước cửa công, Ngoài thì là lý song trong là tình.
“Hỡi ai lẳng lặng mà nghe, Dữ răn việc trước lành dè thân sau.”Trước đèn xem truyện Tây minh Gẫm cười hai chữ nhơn tình éo le. Hỡi ai lẳng lặng mà nghe, Dữ răn việc trước lành dè thân sau. Trai thời trung hiếu làm đầu, Gái thời tiết hạnh là câu trau mình.
“Rằng: Nàng muôn dặm một thân, Lại mang lấy tiếng dữ gần, lành xa.”Mụ càng xua đuổi cho liền, Lấy lời hung hiểm ép duyên Châu Trần. Rằng: Nàng muôn dặm một thân, Lại mang lấy tiếng dữ gần, lành xa. Khéo oan gia, của phá gia, Còn ai dám chứa vào nhà nữa đây!
“Trước gây việc dữ tại mầy, Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng".”Phong Lai mặt đỏ phừng phừng: "Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây. Trước gây việc dữ tại mầy, Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng". Vân Tiên tả đột hữu xông, Khác nào Triệu tử phá vòng Đương-dang
“Một vết mực ấy, muôn thủa hãy còn bàng bạc trong cõi giang hồ. Đó mới là cái vận sự hào hoa, dữ kỳ lục thuỷ thanh san tràng thọ;”Mài mực đối với phong nguyệt mà chuốc thơ. Một khối văn ấy, nghìn năm hãy còn phiêu dương dưới vùng tinh nhật; Một vết mực ấy, muôn thủa hãy còn bàng bạc trong cõi giang hồ. Đó mới là cái vận sự hào hoa, dữ kỳ lục thuỷ thanh san tràng thọ; Đó mới là cái công trình tao nhã, dữ kỳ thanh phong minh nguyệt tràng lưu. Chẳng hơn ngồi mà thương mà khóc, mà cảm mà sầu suông đó dư!
Câu hỏi thường gặp về “dữ”
“dữ” là gì?
Hung, ác, trái với hiền lành (thú dữ, làm dữ); mạnh, gắt khác thường (sốt dữ, dữ dội); trong lời Nam Bộ còn là phó từ chỉ mức độ cao, nghĩa là rất, quá (dữ lắm, dữ vậy, dữ quá).
Cụm từ “dữ vậy” nghĩa là gì?
Là tới mức đó lận, nói khi mình ngạc nhiên vì một cái quá đà, nên nó gần như luôn nằm trong câu hỏi.
“dữ” được dùng trong câu như thế nào?
Một câu trong Biển Cỏ Miền Tây của Sơn Nam: “- Cái gì mà coi bộ quan trọng dữ vậy?”
Mục từ “dữ” ghi nhận những chữ Hán Nôm nào?
Trong phạm vi nghĩa của mục từ nầy, các chữ Hán Nôm được ghi nhận là 與 (dữ). Lớp từ vựng: Vietnamese adjective and Southern degree adverb.
“dữ” có biến thể vùng miền nào?
“dữ” có các dạng biến thể ghi nhận theo phương ngữ: dữ (Toàn quốc), đẹp dữ; ngon dữ; đông dữ (Nam Bộ), hung hăng; nguy hiểm; mạnh; nghiêm trọng; rất (Trung tính).
Tiêu chuẩn thẩm định ngữ liệu tại VietLayers
Mức đối chiếu của mục từ được ghi ở đầu trang. Dẫn chứng có tên tác giả và tác phẩm được trình bày riêng với thí dụ biên soạn. Dẫn chứng về cách dùng không tự xác nhận nguồn gốc của từ. Phần chưa đủ căn cứ cần được đối chiếu thêm.