Tra theo nghĩa hay tra theo chữ?

Tra theo chữ là gì?

Là có sẵn một từ và muốn biết nghĩa, cách dùng, nguồn gốc của nó. Gõ đúng từ ấy, kể cả ở dạng Nam Bộ, và đọc mục từ. Đây là cách của người học, người đọc sách cũ, và người nghe một từ lạ ngoài chợ.

Tra theo nghĩa là gì?

Là có sẵn một ý và muốn tìm từ Nam Bộ nói ý ấy. Gõ ý bằng từ chung, ngắn: gõ đắt tiền ra mắc, gõ nghiện ra ghiền, gõ rất ra dữ. Từ điển tìm trong phần nghĩa và ví dụ của mọi mục, và đưa ra các mục có ý ấy.

mắc

Gõ đắt, đắt tiền sẽ ra.

ghiền

Gõ nghiện, mê sẽ ra.

dữ

Gõ rất, lắm sẽ ra.

hổng

Gõ không, chẳng sẽ ra.

Khi nào nên tra theo chữ?

Khi bạn đã có từ: gặp trong sách, nghe ngoài đường, thấy trên bảng hiệu. Tra theo chữ cho biết từ ấy nghĩa gì và dùng ở đâu. Với từ có hai dạng, gõ dạng nào cũng ra, vì từ điển VietLayers so hai dạng về một khóa.

Khi nào nên tra theo nghĩa?

Khi bạn đang viết hoặc dịch và cần một từ Nam Bộ cho một chỗ cụ thể. Tra theo nghĩa cho một danh sách từ có ý ấy, kèm nhãn vùng và nhãn văn phong, để chọn từ hợp với câu và với người đọc. Đây là cách người viết giỏi dùng từ điển.

Gõ gì khi tra theo nghĩa?

Gõ từ chung, ngắn, một hoặc hai tiếng: đắt, nghiện, rất, không, thật. Gõ cả câu thì ít kết quả vì từ điển tìm chữ trong định nghĩa. Nếu chưa ra, thử từ đồng nghĩa của ý ấy: gõ mê thay cho nghiện, gõ lắm thay cho rất.

Kết quả tra theo nghĩa đọc thế nào?

Đọc nhãn trước, nghĩa sau. Nhãn vùng cho biết từ dùng ở đâu, nhãn văn phong cho biết từ hợp văn nào. Hai từ cùng ý có thể khác hẳn ở nhãn: dữ là thân mật, rất là chung. Chọn theo nhãn hợp với câu mình, rồi đọc ví dụ để chắc.

Tra theo nghĩa có cho kết quả sai không?

Có thể cho kết quả rộng hơn ý bạn cần, vì nó tìm chữ trong định nghĩa. Gõ thương có thể ra cả từ về vết thương lẫn từ về yêu mến. Đọc nghĩa nhanh của từng mục để lọc, và đừng lấy từ đầu tiên chỉ vì nó đứng đầu.

Tra theo chữ mà không thấy thì làm gì?

Thử dạng viết khác theo các cặp ơn ân, ứt ất, anh inh, y i. Thử tra từng tiếng nếu từ có hai tiếng. Rồi thử tra theo nghĩa nếu bạn biết ý. Nếu vẫn không thấy, gửi từ vào từ điển kèm câu bạn đã gặp.

Tra theo nghĩa mà không thấy thì làm gì?

Đổi từ chung sang từ đồng nghĩa, hoặc gõ ngắn hơn. Nếu vẫn không thấy, có thể ý ấy chưa có từ Nam Bộ riêng, hoặc từ ấy chưa được biên tập. Từ điển không có từ cho mọi ý, và chỗ trống là chỗ thật.

Người dịch tra theo cách nào?

Cả hai, theo chiều dịch. Dịch từ tiếng Nam Bộ ra tiếng khác thì tra theo chữ để có nghĩa và ví dụ song ngữ. Dịch vào tiếng Nam Bộ thì tra theo nghĩa để tìm từ vùng cho ý trong bản gốc, rồi đọc nhãn để chọn mức trang trọng.

Người học tra theo cách nào?

Chủ yếu theo chữ, vì người học gặp từ trước rồi mới cần nghĩa. Nhưng tra theo nghĩa cũng có ích khi muốn biết người Nam Bộ nói một ý quen như thế nào: gõ không để thấy hổng, hông, hôn và học cả cụm.

Tra theo nghĩa bằng tiếng Anh được không?

Được, vì mỗi mục có nghĩa nhanh bằng tiếng Anh. Gõ expensive ra mắc, gõ addicted ra ghiền. Cách này tiện cho người học tiếng Việt và cho người dịch từ tiếng Anh sang.

Tra một cụm từ thì theo chữ hay theo nghĩa?

Theo chữ trước, gõ cả cụm: quá trời, dễ sợ, ăn hiếp. Nhiều cụm có mục riêng. Nếu không có, tra từng tiếng rồi ghép nghĩa, hoặc tra theo nghĩa của cả cụm.

Từ điển VietLayers làm hai cách này thế nào?

Một ô tìm cho cả hai: gõ chữ thì ra mục có đầu mục ấy trước, gõ ý thì ra mục có ý ấy trong nghĩa và ví dụ. Kết quả ghi rõ mục nào khớp đầu mục, mục nào khớp nghĩa, để người tra biết mình đang thấy gì.

Nên tập tra từ đâu?

Tập tra theo nghĩa với năm ý quen: đắt, nghiện, rất, không, thật. Xem từ điển đưa ra từ nào và nhãn gì. Sau năm lần, bạn biết cách gõ và cách đọc kết quả, và từ đó dùng từ điển như một người viết chứ không chỉ như một người tra.