Âm: gia
Bính âm (Pinyin): jiā
Nghĩa chữ
Gia đình, nhà cửa, mái ấm sum họp (gia đình, gia quyến, gia hương, gia phong, gia sản).
Chiết tự và cấu tạo hình tượng
Chữ hình thanh. Thuyết văn: "居也。从宀,豭省聲": 宀 gợi nghĩa, 豭 (lợn đực) viết lược gợi âm. Giáp cốt văn và kim văn viết 宀 và 豕 (hoặc 豭), ý là nuôi heo trong nhà. Mặt chữ hiện nay là 宀 ở trên và 豕 ở dưới.
Các thành phần cấu thành (bấm vào chữ để xem chi tiết)
Mẹo nhớ hình: mái nhà 宀 ở trên, con heo 豕 ở dưới là nhà. Hình xưa đúng là nuôi heo trong nhà; theo Thuyết văn, phần heo còn gợi âm.
Mục từ trong Từ điển VietLayers có chứa chữ 家 (27)
`Gia` là đầu mục để phân biệt ba nhánh Hán Việt thường gặp: `家` liên quan nhà, gia đình và người chuyên một lĩnh vực; `加` là thêm; `嘉` là tốt đẹp hoặc khen. Đọc theo cả từ ghép, không thay mọi gia bằng nhà. Động từ gia trong gia thêm muối có thể dùng độc lập; các thành tố trong gia đình, chuyên gia hay gia lễ thường đi trong tổ hợp. Đây không phải danh mục mọi chữ Hán có âm gia. Phân biệt với giai và các tiếng có dấu như già, giá, giả.
Của cải, tiền bạc, ruộng đất mà một nhà đang có; cái vốn liếng làm ăn của một gia đình.
Món đồ quý của một nhà, giữ kỹ và để lại từ đời nầy qua đời khác.
Người đứng đầu, coi sóc mọi việc trong một căn nhà; người đứng ra tiếp khách ở nhà mình.
Nề nếp và tình hình trong một nhà.
Cuốn sổ của một dòng họ, ghi tên tuổi, gốc gác và chuyện của ông bà qua từng đời.
Toàn bộ của cải, nhà đất, tiền bạc của một người hay một gia đình.
Con vật người ta nuôi trong nhà để ăn thịt, để làm việc hay để bán, như heo, bò, trâu; có khi kể luôn gà vịt.
Của cải của một nhà, thứ để lại cho con cháu, luôn gắn với chuyện chia và chuyện thừa hưởng; nói rộng là một món của lớn, một số tiền lớn đối với người có nó.
Cả một họ, gồm nhiều đời, nhiều nhà cùng một ông tổ; lớn hơn một nhà cha mẹ con cái.
Nhà nghèo, gia cảnh thanh bần (寒家); thường dùng trong văn chương cổ điển làm lời tự xưng khiêm tốn về ngôi nhà hoặc gia đình của mình.
Gia tộc quyền quý, có truyền thống làm quan, học hành hoặc giàu sang nối tiếp qua nhiều đời.
Tình cảnh của một nhà: giàu hay nghèo, làm ăn ra sao, trong nhà vui hay buồn.
Người làm công ở luôn trong nhà chủ giàu hay nhà quan hồi xưa, để chủ sai việc trong nhà.
Chữ Hán 家庭: những người thân gắn bó trong một nhà như vợ chồng, cha mẹ, con cái (nuôi gia đình); đời sống, nếp nhà chung của những người đó (không khí gia đình, giáo dục gia đình); lập gia đình là cưới vợ, lấy chồng.
Lời cha mẹ, ông bà dạy con cháu trong nhà về cách ăn ở; nền nếp dạy dỗ của một nhà.
Gia nhân 家人 là người hầu, người làm trong một nhà theo lối gọi cũ, thường gặp trong bọn gia nhân, đứa gia nhân.
Người theo hầu, giúp việc riêng trong nhà một ông quan lớn hay một nhà quyền quý thời xưa.
Việc nên vợ nên chồng, và cái nhà riêng dựng lên từ việc đó.
Người làm ruộng, người sống bằng nghề trồng trọt ở nhà quê.
Chữ Hán 國家: một nước, gồm đất đai, dân cư và bộ máy cai quản riêng (một quốc gia, kiến thiết quốc gia); đứng sau danh từ khác thì chỉ cái thuộc về cả nước, do nhà nước lập ra hay quản lý (đất quốc gia, đường quốc gia, Ngân hàng Quốc gia).
Những người trong nhà, vợ con và người thân sống chung với một người.
Nhà vua và những người trong dòng họ vua; cũng nói cái gì thuộc về nhà vua.
Người đứng đầu trong một gia đình, thường là người cha hay người chồng, có quyền quyết định việc nhà; dùng làm tính từ thì chỉ cái vẻ, cái lối của người cầm đầu một nhà, một mình quyết hết mọi việc.
Do ông bà cha mẹ để lại cho con cháu trong một nhà, đời nầy qua đời khác; nói về cách làm riêng, nghề hay của cải.
Người làm nghề buôn bán lớn, sống bằng việc mua và bán.
Một nhà đông người gồm nhiều đời, ông bà, cha mẹ, con cháu, anh em sống chung hay coi nhau là một nhà.